કોંગ્રેસ પાર્ટી ૨૦૨૩ ની મધ્યપ્રદેશ વિધાનસભા ચૂંટણીમાં કારમી હાર અને ૨૦૨૪ ની લોકસભા ચૂંટણીમાં બધી ૨૯ બેઠકો ગુમાવવાથી બહાર આવવા માટે સંઘર્ષ કરી રહી છે. આ દરમિયાન, પાર્ટીમાં એક નવી અને રસપ્રદ રાજકીય લડાઈ શરૂ થઈ છે. આગામી ૨૦૨૮ ની વિધાનસભા ચૂંટણીઓ પર નજર રાખીને, પાર્ટીના ત્રણ અગ્રણી યુવા ચહેરાઓ – પ્રદેશ કોંગ્રેસ પ્રમુખ જીતુ પટવારી, ત્રણ વખત ધારાસભ્ય અને ભૂતપૂર્વ મંત્રી જયવર્ધન સિંહ અને ભૂતપૂર્વ મુખ્યમંત્રી કમલનાથના પુત્ર નકુલ નાથ – તેમના રાજકીય ભવિષ્ય અને સંગઠન પર તેમની પકડ મજબૂત કરવામાં વ્યસ્ત છે. આને પાર્ટીમાં એક મુખ્ય “પેઢીગત સંઘર્ષ” તરીકે જાવામાં આવી રહ્યું છે.સૌપ્રથમ, પાર્ટીના વર્તમાન પ્રદેશ પ્રમુખ જીતુ પટવારી વિશે વાત કરીએ. તેઓ પોતાની વિશ્વસનીયતા બચાવવા અને સંગઠનને મજબૂત બનાવવા માટે પાયાના સ્તરે કામ કરી રહ્યા છે. છેલ્લા એક વર્ષમાં, પટવારીએ હિંસક શેરી વિરોધ પ્રદર્શનોનો આશરો લેવાને બદલે પાર્ટીના આંતરિક માળખાને સુધારવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કર્યું છે.જિલ્લા સમિતિઓમાં પછાત જાતિઓનું પ્રતિનિધિત્વ ૬૦% થી વધુ કરવામાં આવ્યું છે. ઓગસ્ટમાં દતિયા પેટાચૂંટણીમાં મળેલી જીતને પટવારીના બૂથ-સ્તરીય સંચાલનની મોટી સફળતા તરીકે જાવામાં આવી રહી છે, જ્યાં તેમણે ૮૦% થી વધુ બૂથની વ્યક્તિગત મુલાકાત લીધી હતી.
બીજી તરફ, રાઘોગઢથી ત્રણ વખત ધારાસભ્ય રહેલા અને ભૂતપૂર્વ મુખ્યમંત્રી દિગ્વિજય સિંહના પુત્ર જયવર્ધન સિંહ તેમના પરિવારના રાજકીય પ્રભાવને આગળ વધારવા માટે કામ કરી રહ્યા છે. જ્યારે તેમનો પ્રભાવ મોટાભાગે ગુના-રાઘોગઢ પ્રદેશ સુધી મર્યાદિત રહ્યો છે, ત્યારે તેઓ દિગ્વિજય સિંહની પદયાત્રાઓ અને સંગઠનાત્મક પ્રવાસો દ્વારા રાજ્યભરના પક્ષના કાર્યકરોમાં પ્રભાવ મેળવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે. તાજેતરમાં, રાઘોગઢમાં એક કાર્યક્રમ દરમિયાન, જીતુ પટવારીએ કહ્યું હતું કે “જયવર્ધન સિંહ પાસે દિગ્વિજય સિંહના પૈસા છે, પણ મારી પાસે તેમનો રાજકીય વારસો છે”, જે એક મહત્વપૂર્ણ રાજકીય સંદેશ આપે છે જે બંને વચ્ચેના રાજકીય ગતિશીલતાને પ્રકાશિત કરે છે.
નકુલ નાથ પણ એક પડકાર ઉભો કરી રહ્યા છે. કમલનાથના પુત્ર, નકુલ નાથ, એક વધુ મોટા પડકારનો સામનો કરી રહ્યા છે. ૨૦૨૪ની લોકસભા ચૂંટણીમાં છિંદવાડા બેઠક પર ભાજપના વિવેક બંટી સાહુએ નકુલ નાથને હરાવ્યા બાદ દાયકાઓ જૂનો નાથ પરિવારનો ગઢ તૂટી પડ્યો. આ પછી, ઘણા અગ્રણી કોંગ્રેસના નેતાઓ (જેમ કે ધારાસભ્ય કમલેશ શાહ અને મેયર વિક્રમ અહાખે) પક્ષ બદલી ગયા. આ પરાજય પછી, નકુલ નાથે તેમના ભોપાલ નિવાસસ્થાને એક મોટી સભા બોલાવી, જ્યાં તેમના સમર્થકોએ સૂત્રોચ્ચાર કર્યા અને તેમને ભાવિ મુખ્યમંત્રી તરીકે રજૂ કરતા બેનરો લગાવ્યા (મધ્યપ્રદેશ લાચાર છે, નકુલ નાથ જરૂરી છે). જાકે, નકુલ નાથે આ અટકળોને ફગાવી દીધી, પોતાને ફક્ત “ભવિષ્યના સાંસદ” ગણાવ્યા અને કહ્યું કે પાર્ટી હાઇકમાન્ડ મુખ્યમંત્રીના ચહેરા પર નિર્ણય લેશે.
મધ્યપ્રદેશમાં કોંગ્રેસ પાર્ટી લાંબા સમયથી જૂથવાદથી પીડાય છે. જ્યારે પાર્ટી એક સમયે દિગ્વિજય સિંહ, કમલનાથ અને જ્યોતિરાદિત્ય સિંધિયાના ત્રિપુટીની આસપાસ ફરતી હતી, ત્યારે સિંધિયાના ભાજપમાં જવાથી, આગામી પેઢીને નેતૃત્વ સંક્રમિત કરવાની આ પ્રક્રિયા પાર્ટીમાં નવા સમીકરણો બનાવી રહી છે.આ ત્રણેય પક્ષના નેતાઓ મધ્યપ્રદેશ કોંગ્રેસના ભવિષ્યને આકાર આપવા માટે પોતપોતાની અલગ વ્યૂહરચના અપનાવી રહ્યા છે. તેઓ પાર્ટી માટે દિશા નક્કી કરવા માંગે છે. જ્યારે પટવારી સંગઠનાત્મક પરિવર્તન અને કેડર નિર્માણ પર ભાર મૂકી રહ્યા છે, ત્યારે જયવર્ધન સિંહ અને નકુલ નાથ તેમના પારિવારિક રાજકીય વારસાનો લાભ લેવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે. આ બધા વચ્ચે, કોંગ્રેસમાં ચાલી રહેલ આંતરિક ઝઘડો ૨૦૨૮ ની ચૂંટણી પહેલા પાર્ટી માટે મોટો પડકાર ઉભો કરી શકે છે.









































