બોમ્બે હાઈકોર્ટની ગોવા બેન્ચે એક પરિવારને રાહત આપી, જેના નામ મતદાર યાદીમાંથી ગાયબ હતા, ચૂંટણી પંચને ૧૦ દિવસની અંદર મતદાર યાદીમાં તેમના નામ સામેલ કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો. કોર્ટે ચૂંટણી પંચને પહેલા સંબંધિત પરિવારના સરનામા ચકાસવાનો અને પછી તેમના નામ મતદાર યાદીમાં સામેલ કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો.
ન્યાયાધીશ વાલ્મીકિ મેનેઝીસ અને અમિત જામસાંડેકરની બેન્ચે સ્પષ્ટતા કરી હતી કે સુપ્રીમ કોર્ટમાં એસઆઇઆર અંગે એક અલગ કેસ પેન્ડીંગ છે, પરંતુ આ અરજી તે કેસથી અલગ છે. કોર્ટે કહ્યું હતું કે, “અમે અરજી સ્વીકારી રહ્યા છીએ. સુપ્રીમ કોર્ટ એસઆઇઆર મુદ્દાની સુનાવણી કરી રહી છે, પરંતુ આ કેસ જીંઇ અંગે નથી.”
ચૂંટણી પંચનું પ્રતિનિધિત્વ કરતા ગૌરીશ અગ્નીએ આદેશ પર સ્ટે માંગ્યો હતો જેથી તેને સુપ્રીમ કોર્ટમાં પડકારી શકાય. જોકે, હાઇકોર્ટે તેમની વિનંતી ફગાવી દીધી હતી.
આ કેસ પરેશ વસંત સલગાંવકર અને તેમના પરિવારના પાંચ અન્ય સભ્યો સાથે સંબંધિત છે, જે ગોવાના સાંતાક્રુઝ વિધાનસભા મતવિસ્તારના રહેવાસી છે. પરિવારે એક જ મતવિસ્તારમાં તેમનું રહેઠાણ બદલ્યું હતું. બૂથ લેવલ ઓફિસરની સૂચનાને અનુસરીને, બધા છ સભ્યોએ તેમનું સરનામું બદલવા માટે ફોર્મ-૮ સબમિટ કર્યું.
જોકે, જ્યારે એસઆઇઆર માટે ડ્રાફ્ટ મતદાર યાદી પ્રકાશિત કરવામાં આવી હતી, ત્યારે પરિવારના તમામ છ સભ્યોના નામ તેમાં સામેલ ન હતા. તેમને પાછળથી માહિતી મળી કે ચૂંટણી નોંધણી અધિકારીએ તેમની ફોર્મ-૮ અરજીઓ નકારી કાઢી છે. દાવા અને વાંધા દાખલ કરવાની અંતિમ તારીખ પસાર થયા પછી આ માહિતી મળી હતી. ત્યારબાદ ચૂંટણી પંચે પરિવારને નવેસરથી ફોર્મ-૬ ભરવાની સલાહ આપી. પરિવારે વિરોધ કર્યો અને હાઈકોર્ટનો સંપર્ક કર્યો. તેમણે દલીલ કરી કે મતદાર તરીકે પહેલાથી જ નોંધાયેલ વ્યક્તિને ફોર્મ-૬ ભરવાની જરૂર પાડવી ખોટી છે, કારણ કે આ ફોર્મ પહેલી વાર મતદારો માટે છે. જ્યારે ફોર્મ-૮ નો ઉપયોગ અગાઉ નોંધાયેલા મતદારનું સરનામું અને અન્ય માહિતી બદલવા માટે થાય છે.
સુનાવણી દરમિયાન, ચૂંટણી પંચે દલીલ કરી કે એસઆઇઆર એક નવી પ્રક્રિયા છે અને તે સામાન્ય સ્પેશિયલ સમરી રિવિઝન કરતા અલગ છે. કમિશનના જણાવ્યા અનુસાર, જૂના સરનામા પર ગણતરી સ્લીપ સબમિટ ન થવાને કારણે, તેનું સોફ્ટવેર ફોર્મ ૮ અરજીઓને જૂના ઇપીઆઇસી રેકોર્ડ સાથે લિંક કરવામાં અસમર્થ હતું. આ ટેકનિકલ કારણથી અરજીઓ આપમેળે નકારી કાઢવામાં આવી.
ચૂંટણી પંચે એમ પણ જણાવ્યું હતું કે ડ્રાફ્ટ મતદાર યાદીમાંથી નામ ન હોવાનો અર્થ ટેકનિકલી કાઢી નાખવાનો નથી, કારણ કે એસઆઇઆર સીધી ચાલુ રાખવાને બદલે જૂની મતદાર યાદીનો સંદર્ભ તરીકે ઉપયોગ કરે છે. તાજેતરમાં, ચૂંટણી પંચે ગોવામાં એસઆઇઆર અંગે વિપક્ષ દ્વારા લગાવવામાં આવેલા આરોપો પર સ્પષ્ટતા કરી હતી. પ્રક્રિયા અંગે ઉઠાવવામાં આવેલા પ્રશ્નોના જવાબમાં, પંચે મતદાર યાદીના સ્પેશિયલ ઇન્ટેન્સીવ રિવિઝન અંગેની પરિસ્થિતિ સ્પષ્ટ કરી અને તેની પ્રક્રિયાનો બચાવ કર્યો.
દરમિયાન ભારતના ચૂંટણી પંચે છ રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં મતદાર યાદીઓના વિશેષ સારાંશ સુધારણા (એસઆઇઆર) માટે આદેશ જારી કર્યો છે, જેમાં ૧ જાન્યુઆરી, ૨૦૨૭ લાયકાત તારીખ છે. ચૂંટણી પંચ અનુસાર,એસએસઆર પ્રક્રિયા નીચેના છ રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં હાથ ધરવામાં આવશેઃઅરુણાચલ પ્રદેશ,ચંદીગઢ,દાદરા અને નગર હવેલી અને દમણ અને દીવ,મિઝોરમ,ઓડિશા,સિક્કિમ
આ પ્રક્રિયા હેઠળ, ૧ જાન્યુઆરી, ૨૦૨૭ સુધીમાં ૧૮ વર્ષની ઉંમર પ્રાપ્ત કરનારા યુવાનોના નામ મતદાર યાદીમાં ઉમેરવામાં આવશે. વધુમાં, ૧ એપ્રિલ, ૧ જુલાઈ અને ૧ ઓક્ટોબર, ૨૦૨૭ ના રોજ ૧૮ વર્ષની ઉંમર પ્રાપ્ત કરનારા યુવાનો પણ મતદાર યાદીમાં સમાવેશ માટે અગાઉથી અરજી કરી શકશે.
આયોગે સ્પષ્ટતા કરી છે કે એસએસઆર સમયપત્રક તે રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં પછીથી જાહેર કરવામાં આવશે જ્યાં સ્પેશિયલ ઇન્ટેન્સીવ રિવિઝન (એસઆઇઆર) પ્રક્રિયા ચાલી રહી છે અથવા પૂર્ણ થઈ ગઈ છે. આમાં આંધ્ર પ્રદેશ, હરિયાણા, ઝારખંડ, કર્ણાટક, મહારાષ્ટ્ર, મેઘાલય, નાગાલેન્ડ, દિલ્હી, ત્રિપુરા અને તેલંગાણાનો સમાવેશ થાય છે.
હિમાચલ પ્રદેશ, જમ્મુ અને કાશ્મીર અને લદ્દાખ માટે એસએસઆર તારીખો હવામાન પરિસ્થિતિઓને ધ્યાનમાં રાખીને પછીથી નક્કી કરવામાં આવશે.
સંપૂર્ણ એસએસઆર સમયપત્રકઃ
મતદાન મથકોનું તર્કસંગતકરણ – ૨૦ નવેમ્બર, ૨૦૨૬
સંકલિત ડ્રાફ્ટ મતદાર યાદીનું પ્રકાશન – ૩૦ નવેમ્બર, ૨૦૨૬
દાવા અને વાંધાઓનો સમયગાળો – ૩૦ નવેમ્બર, ૨૦૨૬ થી ૩૦ ડિસેમ્બર, ૨૦૨૬
અંતિમ મતદાર યાદીનું પ્રકાશન – ૨૧ જાન્યુઆરી, ૨૦૨૭
