ઈરાનના સર્વોચ્ચ નેતા, આયાતુલ્લાહ મોજતબા ખામેનીએ એક ખાસ પોસ્ટમાં અમેરિકા સાથે સમજૂતી કરાર પર હસ્તાક્ષર કરવાની પુષ્ટિ કરતા કહ્યું કે આ કરાર ઈરાનની ઉત્સુકતાથી નહીં, પરંતુ અમેરિકાની મજબૂરીથી થયો છે. ખામેનીએ પોતાની પોસ્ટમાં લખ્યું, “જેમ તમને જાણ કરવામાં આવી છે, ઈરાન અને અમેરિકાના રાષ્ટÙપતિઓ વચ્ચે સમજૂતી કરાર પર હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા છે.” ઈરાની અધિકારીઓએ આ મુદ્દા સુધી પહોંચવા માટે ખંતપૂર્વક કામ કર્યું હતું, પરંતુ અમેરિકાએ સૌથી વધુ દબાણ કર્યું હતું. મજબૂરીમાં, અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિએ આ હાંસલ કરવા માટે તમામ પ્રકારના દબાણ અને પદ્ધતિઓનો ઉપયોગ કર્યો.
ખામેનીએ સ્વીકાર્યું કે તેમને વ્યક્તિગત રીતે કરાર અંગે કેટલાક વાંધા હતા. તેમણે કહ્યું, “સૈદ્ધાંતિક રીતે, મારો અભિપ્રાય અલગ હતો,” પરંતુ ઉમેર્યું કે તેમણે ઈરાની રાષ્ટ્ર અને પ્રતિકાર મોરચાના અધિકારોનું રક્ષણ કરવાના ઈરાની રાષ્ટ્રપતિના વચનના આધારે તેમની મંજૂરી આપી.
જાકે, ખામેનીએ આ પોસ્ટમાં એમ પણ કહ્યું હતું કે જા અમેરિકા સંમત શરતોથી આગળ વધવાનો પ્રયાસ કરશે તો ઈરાન ઝૂકશે નહીં. તેમણે સ્પષ્ટપણે કહ્યું હતું કે જા યુએસ પક્ષ વધુ પડતી માંગણીઓ કરવાનો પ્રયાસ કરશે, તો તેઓ તેમને સ્વીકારશે નહીં. પોતાને “નમ્ર સેવક” ગણાવતા, તેમણે સીધા પોતાના દેશને સંબોધન કર્યું અને ઈરાનીઓને સંમત શરતો પૂર્ણ થાય ત્યાં સુધી રાહ જાવા કહ્યું.
જી ૭ સમિટના સમાપન પછી ફ્રાન્સના રાષ્ટ્રપતિ ઇમેન્યુઅલ મેક્રોન દ્વારા વર્સેલ્સના મહેલમાં આયોજિત રાત્રિભોજન દરમિયાન સમજૂતી કરાર પર હસ્તાક્ષર થયા. મેક્રોને ઠ પરના વિકાસની જાહેરાત કરી, આ કરારને “સ્થાયી શાંતિનો માર્ગ મોકળો કરે છે અને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને ફરીથી ખોલવાની મંજૂરી આપે છે” તરીકે વર્ણવ્યો. ઔપચારિક હસ્તાક્ષર મૂળ શુક્રવારે સ્વિટઝર્લૅન્ડમાં થવાનું હતું. તેહરાને પુષ્ટિ આપી હતી કે જીનીવામાં આયોજિત બેઠક શેડ્યૂલ મુજબ આગળ વધશે.
આ દસ્તાવેજનું ઔપચારિક શીર્ષક ‘યુનાઈટેડ સ્ટેટ્સ આૅફ અમેરિકા અને ઈસ્લામિક રિપબ્લિક આૅફ ઈરાન વચ્ચે ઇસ્લામાબાદ મેમોરેન્ડમ આૅફ અન્ડરસ્ટેન્ડિંગ’ છે. તે લેબનોન સહિત તમામ મોરચે લશ્કરી કાર્યવાહી તાત્કાલિક અને કાયમી ધોરણે બંધ કરવાની હાકલ કરે છે.
આ શરતો હેઠળ, યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સે ૩૦ દિવસની અંદર ઇરાન પરનો નૌકાદળનો નાકાબંધી હટાવવાનું વચન આપ્યું છે. આ સમયગાળા દરમિયાન શિપિંગ ટ્રાફિક યુદ્ધ પહેલાના સ્તરે પાછો ફરવાની અપેક્ષા છે. યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સે અંતિમ કરારના ૩૦ દિવસની અંદર ઇરાનની આસપાસના વિસ્તારમાંથી તેના સૈનિકો પાછા ખેંચવા માટે પણ સંમતિ આપી છે. ઇરાન, તેના તરફથી, ૬૦ દિવસ માટે ચાર્જ વિના વાણિÂજ્યક જહાજાના સલામત માર્ગને સુનિશ્ચિત કરવા માટે તમામ પ્રયાસો કરવા સંમત થયું છે. મેમોરેન્ડમ પર હસ્તાક્ષર થયા પછી, બંને પક્ષો પાસે વ્યાપક અંતિમ કરારની શરતો પર વાટાઘાટો કરવા માટે ૬૦ દિવસનો સમય છે. આવનારા દિવસો નક્કી કરશે કે આ કરાર મધ્ય પૂર્વમાં કાયમી શાંતિનો પાયો નાખે છે કે નવી રાજદ્વારી કસોટી સાબિત થાય છે.
