ભૂતપૂર્વ યુએસ રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સલાહકાર એટલે કે એનએસએ જેક સુલિવને રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ પર મોટો આરોપ લગાવ્યો છે. સુલિવને કહ્યું છે કે ટ્રમ્પે પાકિસ્તાન સાથે તેમના પરિવારના વ્યવસાયિક હિતોને પ્રોત્સાહન આપવા માટે ભારત સાથેના દાયકાઓ જૂના સંબંધોને નકારી કાઢ્યા છે. આ નિવેદન બિડેન વહીવટ દરમિયાન એનએસએ રહેલા સુલિવાન દ્વારા યુટ્યુબ ચેનલને આપેલા ઇન્ટરવ્યુમાં આપવામાં આવ્યું હતું. તમને જણાવી દઈએ કે છેલ્લા કેટલાક દિવસોમાં ટ્રમ્પે ભારત અંગે ઘણા વાહિયાત નિર્ણયો લીધા છે, જેના પછી તેમના પોતાના દેશમાં તેમની ટીકા થવા લાગી છે.
સુલિવને કહ્યું કે અમેરિકા ઘણા દાયકાઓથી વિશ્વના સૌથી મોટા લોકશાહી ભારત સાથે તેના સંબંધોને મજબૂત બનાવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે. તેમણે કહ્યું, ‘આપણે ટેકનોલોજી, પ્રતિભા, અર્થતંત્ર અને અન્ય ઘણા ક્ષેત્રોમાં ભારત સાથે મળીને કામ કરવું જોઈએ, ખાસ કરીને ચીન તરફથી વ્યૂહાત્મક ખતરાનો સામનો કરવા માટે.’ પરંતુ સુલિવાન કહે છે કે ટ્રમ્પે તેમના પરિવારના પાકિસ્તાન સાથેના વ્યવસાયિક સોદાઓને કારણે ભારત સાથેના સંબંધોને ‘બાજુ’ રાખ્યા હતા. તેમણે તેને અમેરિકા માટે ‘મોટું વ્યૂહાત્મક નુકસાન’ ગણાવ્યું છે.
સુલિવાન ચેતવણી આપી હતી કે આ પગલું જર્મની, જાપાન અને કેનેડા જેવા અન્ય દેશોને એવું વિચારવા માટે મજબૂર કરશે કે ‘કાલે આપણો વારો આવી શકે છે.’ તેમણે કહ્યું, ‘જો આપણા મિત્રો અને વિશ્વના અન્ય દેશો એવું માનવાનું શરૂ કરે કે અમેરિકા પર વિશ્વાસ કરી શકાતો નથી, તો તે અમેરિકન લોકોના હિતમાં રહેશે નહીં. આપણું વચન આપણી તાકાત હોવું જોઈએ. ભારત સાથે જે થઈ રહ્યું છે તે ફક્ત આપણા સંબંધોને જ નહીં, પરંતુ વિશ્વભરના આપણા તમામ ભાગીદારો સાથેના સંબંધોને પણ અસર કરશે.’
સુલિવાનનું નિવેદન એવા સમયે આવ્યું છે જ્યારે ટ્રમ્પ અને પાકિસ્તાન વચ્ચેના સંબંધો ઝડપથી ગાઢ બની રહ્યા છે. એપ્રિલ ૨૦૨૪ માં, ટ્રમ્પ પરિવાર સાથે સંકળાયેલી ક્રિપ્ટોકરન્સી કંપની વર્લ્ડ લિબર્ટી ફાઇફ્ન્શીયલે પાકિસ્તાન ક્રિપ્ટો કાઉન્સીલ સાથે અનેક કરારો કર્યા. આ કરારોનો હેતુ પાકિસ્તાનમાં ક્રિપ્ટો ઉદ્યોગમાં રોકાણ અને નવીનતાને પ્રોત્સાહન આપવાનો હતો. ટ્રમ્પ અને તેમના પરિવારનો ડબ્લ્યુએલએફમાં ૬૦ ટકા હિસ્સો છે, અને ટ્રમ્પ આ કંપનીના ‘ચીફ ક્રિપ્ટો એડવોકેટ’ છે. આ કરાર માટે યુએસનું એક પ્રતિનિધિમંડળ પાકિસ્તાન ગયું હતું, જેમાં ટ્રમ્પના નજીકના સહાયક અને મધ્ય પૂર્વ માટે ખાસ રાજદૂત સ્ટીવ વિટકોફના પુત્ર ઝાચેરી વિટકોફનો સમાવેશ થતો હતો.
જૂન ૨૦૨૪ માં, પાકિસ્તાન આર્મી ચીફ ફિલ્ડ માર્શલ અસીમ મુનીર અને ટ્રમ્પ વ્હાઇટ હાઉસ ખાતે મળ્યા હતા. આ મુલાકાતમાં, બંનેએ વેપાર, આર્થિક વિકાસ અને ક્રિપ્ટોકરન્સી જેવા મુદ્દાઓ પર વાત કરી. જુલાઈ ૨૦૨૪ માં, ટ્રમ્પે પાકિસ્તાન સાથે વેપાર સોદો જાહેર કર્યો અને ભારતીય માલ પર ૨૫% ટેરિફ લાદવાની ધમકી આપી. ટ્રમ્પે તેમના સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ ટ‰થ સોશિયલ પર લખ્યું, ‘અમે પાકિસ્તાન સાથે એક સોદો કર્યો છે, જેના હેઠળ અમેરિકા અને પાકિસ્તાન સંયુક્ત રીતે તેમના વિશાળ તેલ ભંડારનો વિકાસ કરશે.’ પાકિસ્તાનના વડા પ્રધાન શાહબાઝ શરીફે પણ આ ‘ઐતિહાસિક’ સોદા માટે ટ્રમ્પનો આભાર માન્યો. આ બધું ત્યારે થયું જ્યારે ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે તણાવ ચરમસીમાએ હતો. ૨૨ એપ્રિલ ૨૦૨૫ ના રોજ જમ્મુ અને કાશ્મીરના પહેલગામમાં થયેલા આતંકવાદી હુમલા બાદ ભારતે બદલો લીધો. ટ્રમ્પે દાવો કર્યો હતો કે તેમણે ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચેના સંઘર્ષને ઉકેલવામાં મદદ કરી હતી, પરંતુ સુલિવને તેને ‘અન્ડર-રિપોર્ટેડ’ વાર્તા ગણાવી હતી.
