ઇસ્લામ કે ખ્રિસ્તી ધર્મ અપનાવનારા દલિતોને અનામતનો લાભ ન મળી શકે છે. મોદી સરકારે ભારતના ભૂતપૂર્વ મુખ્ય ન્યાયાધીશ (સીજેઆઇ) કેજી બાલકૃષ્ણનના નેતૃત્વમાં એક વિશેષ તપાસ પંચની રચના કરી છે, જે આ ભલામણ કરે તેવી શક્યતા છે. છેલ્લા કેટલાક સમયથી, ધર્માંતરણ કરનાર અનુસૂચિત જાતિના લોકો માટે ક્વોટા લાભો દૂર કરવાનો મુદ્દો દેશમાં ચર્ચાનો મુખ્ય વિષય રહ્યો છે.
એક અંગ્રેજી અખબારના એક અહેવાલ મુજબ, ન્યાયાધીશ કેજી બાલકૃષ્ણન કમિશન અનુસૂચિત જાતિની વ્યાખ્યામાં યથાવત્ સ્થિતિ જાળવી રાખવાની ભલામણ કરી શકે છે. યથાવત્ સ્થિતિનો અર્થ એ છે કે ઇસ્લામ અથવા ખ્રિસ્તી ધર્મ અપનાવનારા દલિતોને અનામત લાભો આપી શકાતા નથી. ઓડિશા અને ઝારખંડ જેવા રાજ્યોમાં આ એક મોટી સમસ્યા તરીકે ઉભરી આવ્યું છે.મોદી સરકારે ભૂતપૂર્વ સીજેઆઇ કેજી બાલકૃષ્ણનની અધ્યક્ષતામાં એક તપાસ પંચની રચના કરી છે.
કેન્દ્ર સરકારે આ પંચને તપાસ કરવાનું કામ સોંપ્યું છે કે શું હિન્દુ ધર્મ, શીખ ધર્મ કે બૌદ્ધ ધર્મ અપનાવનારાઓને અનુસૂચિત જાતિનો દરજ્જા આપી શકાય છે.
ખરેખર, રાષ્ટ્રપતિ (અનુસૂચિત જાતિ) આદેશ, ૧૯૫૦ હેઠળ, અનુસૂચિત જાતિનો દરજ્જા ફક્ત હિન્દુ ધર્મ, શીખ ધર્મ અને બૌદ્ધ ધર્મના લોકોને જ આપી શકાય છે.
વિવાદ બે દાયકાથી સુપ્રીમ કોર્ટમાં પેન્ડિંગ છે.
અન્ય ધર્મોમાં ધર્મ બદલનારા દલિતોને અનુસૂચિત જાતિની યાદીમાં સામેલ કરવાનો મુદ્દો ૨૦ વર્ષથી વધુ સમયથી સુપ્રીમ કોર્ટમાં પેન્ડિંગ છે.
અન્ય ધર્મોમાં ધર્મ બદલનારા દલિતો માંગ કરી રહ્યા છે કે તેમનો અનુસૂચિત જાતિનો દરજ્જા જાળવી રાખવામાં આવે જેથી તેઓ અનામતના તમામ લાભો મેળવતા રહી શકે.અન્ય ધર્મોમાં ધર્મ બદલનારા દલિતો અંગે અગાઉના સૂચનો શું હતા?
આ જટિલ મુદ્દા પર કાકા કાકેલકર, ન્યાયાધીશ સચ્ચર અને રંગનાથ મિશ્રા કમિશનના અહેવાલો, તેમજ રાષ્ટ્રીય અનુસૂચિત જાતિ આયોગના વલણ પર પણ વિચારણા કરવામાં આવી રહી છે. એક ખ્રિસ્તી મિશનરી દ્વારા લખાયેલ ૧૯૧૧ ના પુસ્તક પર પણ ચર્ચા કરવામાં આવી છે.
સચ્ચર કમિશને ભલામણ કરી હતી કે અન્ય ધર્મોમાં ધર્માંતરણ કરનારાઓને અનુસૂચિત જાતિનો દરજ્જા નકારવામાં આવે.બીજી તરફ, રંગનાથ મિશ્રા કમિશને અનુસૂચિત જાતિઓની ધર્મનિરપેક્ષ યાદીની હિમાયત કરી હતી. જાકે, આ કમિશન કોઈપણ સંશોધન વિના તેના નિષ્કર્ષ પર પહોંચ્યું હતું, જેના કારણે સરકારે તેની ભલામણોને નકારી કાઢી હતી.સૂત્રો અનુસાર, કાકેલકર કમિશને અન્ય ધર્મોમાં ધર્માંતરણ કરનારા દલિતો માટે ફક્ત ઓબીસી દરજ્જાની ભલામણ કરી હતી અને તેમને અનુસૂચિત જાતિની યાદીમાં સામેલ ન કરવાનું સૂચન કર્યું હતું.અહેવાલ મુજબ,યુપીએ સરકાર દરમિયાન, રાષ્ટ્રીય અનુસૂચિત જાતિ આયોગે વિરોધાભાસી વલણ અપનાવ્યું હતું, અને એમ પણ કહ્યું હતું કે ૫૦% અનામત મર્યાદા સાથે ચેડાં ન કરવા જાઈએ. સૂત્રો કહે છે કે ૧૯૧૧ ના પુસ્તકમાં જણાવાયું છે કે ધર્માંતરણ પછી દલિતોનો સામાજિક દરજ્જા વધે છે.આ માહિતીના આધારે, શક્ય છે કે ન્યાયાધીશ બાલકૃષ્ણન કમિશન અનુસૂચિત જાતિઓ માટે હાલના પાત્રતા માપદંડોમાં કોઈ ફેરફાર કરવાની ભલામણ ન કરે. વધુમાં, ધર્માંતરણ કરનારાઓમાં કેટલા લોકો અગાઉ દલિત હતા તે સ્પષ્ટ નથી.
