પૂર્વ મુખ્યમંત્રી નીતિશ કુમારના પુત્ર અને રાજ્યના આરોગ્ય પ્રધાન નિશાંત કુમારને લઈને આજકાલ બિહારના રાજકારણમાં ચર્ચાઓ તેજ બની છે. એવી અફવાઓ છે કે નિશાંત કુમાર ટૂંક સમયમાં સમ્રાટ ચૌધરી સરકારમાં નાયબ મુખ્યમંત્રી બની શકે છે. એવું કહેવામાં આવી રહ્યું છે કે નિશાંત કુમારના નાયબ મુખ્યમંત્રી તરીકે રાજ્યાભિષેક માટેની સંપૂર્ણ પટકથા ત્નડ્ઢેં અને મ્ત્નઁ માં નક્કી થઈ ગઈ છે. જાકે, કેટલીક રાજકીય ગૂંચવણો વિલંબનું કારણ બની રહી છે.
હકીકતમાં, નિશાંત કુમાર રાજકારણમાં આવે તે પહેલાં જ,જદયુના નેતાઓ અને કાર્યકરો તેમને મુખ્યમંત્રી અને નાયબ મુખ્યમંત્રી તરીકે જાવા માંગતા હતા. જદયુની ઘણી બેઠકોમાં “બિહારના મુખ્યમંત્રી કેવા હોવા જાઈએ? તેઓ નિશાંત જેવા હોવા જાઈએ” જેવા નારા પણ લાગ્યા હતા. જાકે, નિશાંત કુમારે પોતે કોઈપણ પદ સ્વીકારવાનો ઇનકાર કર્યો હતો. બાદમાં, પાર્ટીના વરિષ્ઠ નેતાઓના આગ્રહથી, નિશાંત કુમાર સરકારમાં જાડાયા અને આરોગ્ય મંત્રી બન્યા.
જાકે, બિહાર એમએલસી ચૂંટણીમાં જદયુના અભિષેક ઝાની હાર બાદ જદયુ અને ભાજપઁ વચ્ચેનો તિરાડ વધ્યો. આ કારણે, જદયુના નેતાઓનો એક મોટો વર્ગ સરકારમાં ફક્ત એક જ નાયબ મુખ્યમંત્રી, નિશાંત કુમાર ઇચ્છે છે, જે પાર્ટીના વિચારો સીધા ભાજપ સુધી પહોંચાડી શકે.જદયુ નિશાંત કુમારને નાયબ મુખ્યમંત્રી બનાવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે! નીતીશની પાર્ટી ‘લવ-કુશ’ સમીકરણના રાજકીય ચક્રવ્યૂહને તોડી નાખશે.
સૂત્રો કહે છે કે ભાજપ પણ માને છે કે એક મુખ્યમંત્રી અને એક નાયબ મુખ્યમંત્રીનું ફોર્મ્યુલા સરકાર ચલાવવામાં વધુ અસરકારક બની શકે છે. નિશાંત કુમાર અંગે મુખ્યમંત્રી સમ્રાટ ચૌધરીના તાજેતરના નિવેદનને નાયબ મુખ્યમંત્રી પદ સાથે જાડાણ તરીકે પણ જાવામાં આવી રહ્યું છે.
સમ્રાટ સરકારમાં નિશાંત કુમારના ડેપ્યુટી સીએમ બનવાના માર્ગમાં બે રાજકીય અવરોધો ઉભા છે. એવું કહેવામાં આવી રહ્યું છે કે નીતીશ કુમાર નિશાંતને ઉતાવળ કરવા માંગતા નથી. નિશાંત કુમાર હજુ પણ રાજકીય અનુભવ મેળવી રહ્યા છે અને જનતામાં તેમની છબી મજબૂત કરી રહ્યા છે.
નિશાંત કુમારની ડેપ્યુટી સીએમ તરીકે નિમણૂકમાં અવરોધ ઊભો કરતું બીજું પરિબળ જાતિ સમીકરણો છે. વર્તમાન સરકારમાં, વિજય કુમાર ચૌધરી ઉચ્ચ જાતિના ડેપ્યુટી સીએમ છે, જ્યારે બિજેન્દ્ર પ્રસાદ યાદવ સમ્રાટ સરકારમાં ઓબીસી સમુદાયનું નેતૃત્વ કરે છે. આવી Âસ્થતિમાં, જા નિશાંત કુમારને બંનેને બદલે ડેપ્યુટી સીએમ નિયુક્ત કરવામાં આવે, તો સરકારનું જાતિ પ્રતિનિધિત્વ સમીકરણ બદલાઈ શકે છે.
નિશાંત લાંબા સમયથી રાજકારણમાં નથી. તેઓ આરોગ્ય મંત્રી તરીકે વહીવટી અને રાજકીય અનુભવ મેળવી રહ્યા છે. તેઓ લોકો સાથે વાતચીત કરે છે, તેમની સમસ્યાઓ સાંભળે છે, હોસ્પીટલનું નિરીક્ષણ કરે છે અને પછી કાર્યવાહી કરે છે. તેમનું કાર્ય જનતામાં તેમની છબીને મજબૂત બનાવી રહ્યું છે. આવી સ્થિતિમાં, તેમને ઉતાવળે ડેપ્યુટી સીએમ નિયુક્ત કરવાથી જનતામાં ખોટો સંદેશ જઈ શકે છે, જે નીતિશ કુમાર ક્્યારેય ઇચ્છશે નહીં.
બિહારના રાજકીય વર્તુળોમાં એવી ચર્ચા છે કે છઠ તહેવાર પછી સમ્રાટ મંત્રીમંડળમાં મોટો ફેરબદલ થઈ શકે છે. એવું માનવામાં આવે છે કે સરકાર ૨૦ નવેમ્બરના રોજ કાર્યકાળમાં એક વર્ષ પૂર્ણ કરશે. પીએમ મોદી બિહારની મુલાકાત પણ લેવાના છે. નિશાંત કુમાર અંગે નિર્ણય તેમની મુલાકાત પછી લેવામાં આવી શકે છે. આને કુર્મી-કોએરી સમીકરણને સંતુલિત કરવાના પ્રયાસ તરીકે જાવામાં આવી રહ્યું છે.
