પશ્ચિમ બંગાળમાં મહિલાઓના મતદાનની વ્યાપક ચર્ચા થઈ રહી છે. ખાસ કરીને પ્રથમ તબક્કામાં ૯૩.૧૯ ટકાના બમ્પર મતદાન પછી, મહિલાઓ ખાસ કરીને ચર્ચામાં આવી રહી છે. આનું કારણ એ છે કે તેઓ પહેલા કરતાં આ વખતે મોટી સંખ્યામાં મતદાન કરવા માટે બહાર આવ્યા છે. આ જ કારણ છે કે મહિલાઓના મતદાનની ટકાવારી પાછલા વર્ષની સરખામણીમાં બે ટકા વધી છે. મહિલાઓના આ મોટા મતદાનનો સંકેત શું છે તે અંગે ચાની દુકાનોમાં ચર્ચાઓ ચાલી રહી છે. મોટાભાગના નિષ્ણાતો માને છે કે મમતા બેનર્જીની સરકાર દરમિયાન પૈસા મેળવનારી મહિલાઓએ તૃણમૂલ કોંગ્રેસને મત આપ્યો હતો. જા કે, એ પણ સાચું છે કે આરજીસીએઆર ઘટના પછી, મહિલાઓનો મમતા બેનર્જી પરનો વિશ્વાસ તૂટી ગયો છે. આ તે છે જ્યાં ભાજપ મહિલા વોટ બેંકમાં પ્રવેશ કરવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે. આ જ કારણ છે કે ભાજપે ઇય્ઝ્રછઇ પીડિતાની માતાને કોલકાતાને અડીને આવેલા પાનિહાટી મતવિસ્તારમાંથી મેદાનમાં ઉતારી છે. બીજા મુદ્દો મહિલા અનામતનો છે. લોકો માને છે કે આ બિલ પસાર થવું જાઈતું હતું.
એકંદરે, બંગાળની ચૂંટણીમાં મહિલાઓ હવે સમાચારમાં છે. જાકે આ બિલ પર મંતવ્યો વિભાજિત છે, ખાસ કરીને જે રીતે તેને સીમાંકન સાથે જાડવામાં આવ્યું હતું. જાકે, દરેક વ્યક્તિ મહિલાઓ માટે અનામતના પક્ષમાં છે, અને કોઈ તેનો ઇનકાર કરી રહ્યું નથી. અત્યાર સુધી, સામાન્ય રીતે એવું માનવામાં આવતું હતું કે બંગાળમાં મહિલાઓ મમતા બેનર્જીને મત આપી રહી છે. આના ઘણા કારણો છે, જેમ કે એક મહિલા મુખ્યમંત્રી બનવી, જેના કારણે મમતા બેનર્જીની લડાયક છબી છે, જે કોઈથી ડરતી નથી. આ એક એવી છબી છે જે મહિલાઓને હિંમતથી ભરી દે છે અને તેમને પ્રેરણા પણ આપે છે. બીજી સૌથી મોટી બાબત મમતા બેનર્જી મહિલાઓ માટે ખાસ યોજનાઓ ચલાવી રહી છે, જેમાંથી સૌથી મહત્વપૂર્ણ લક્ષ્મી ભંડાર યોજના છે, જેમાં પૈસા સીધા મહિલાઓના ખાતામાં જમા થાય છે. જાકે આ યોજના ૨૦૨૧ થી ચાલી રહી છે, પરંતુ ૨૦૨૬ માં તેની રકમમાં વધારો કરવામાં આવ્યો છે. આ યોજના ૧૦૦૦ રૂપિયાથી શરૂ થઈ હતી.
હવે, સામાન્ય શ્રેણીની મહિલાઓને ૧,૫૦૦ અને અનુસૂચિત જનજાતિની મહિલાઓને ૧,૭૦૦ દર મહિને આપવામાં આવે છે. આ યોજનાનો લાભ આશરે ૨.૫ કરોડ મહિલાઓ લઈ રહી છે, એટલે કે એક ચતુર્થાંશથી વધુ મહિલા મતદારો તેનો લાભ લઈ રહી છે. મમતા બેનર્જીએ કન્યાશ્રી પ્રોજેક્ટ જેવી યોજનાઓ દ્વારા પણ મજબૂત વોટ બેંક વિકસાવી છે, જે છોકરીઓને ૧૮ વર્ષની ઉંમરે શિષ્યવૃત્તિ અને એકમ રકમ ચૂકવે છે, રૂપાશ્રી પ્રોજેક્ટ જે લગ્ન માટે ૨૫,૦૦૦, છોકરીઓ માટે સાયકલ અને જય બાંગ્લા પેન્શન આપે છે, જે વૃદ્ધો અને નિરાધાર મહિલાઓને પેન્શન પૂરું પાડે છે.
રાજકીય નિષ્ણાતો માને છે કે મધ્યપ્રદેશ, મહારાષ્ટÙ અને બિહારની સરકારો મહિલાઓના બેંક ખાતામાં સીધા પૈસા મોકલવાથી લાભ મેળવી શકે છે અને જા જનતા તેમને ફરીથી સત્તામાં લાવે છે, તો પશ્ચિમ બંગાળમાં મમતા બેનર્જીને કેમ ફાયદો થશે નહીં. બંગાળમાં કુલ મહિલા મતદારોની સંખ્યાની વાત કરીએ તો, ૨૮ ફેબ્રુઆરીની મતદાર યાદીમાં ૩,૧૬,૪૦,૫૮૫ મહિલા મતદારો છે, જે ૨૦૧૬ પછી સૌથી ઓછી છે, જ્યારે આ સંખ્યા ૩,૧૬,૩૮,૯૯૩ હતી. તેવી જ રીતે, મતદાર યાદીમાં નોંધાયેલા કુલ મતદારોની સંખ્યા ૬,૪૪,૫૨,૬૦૯ થઈ ગઈ છે, જે ખાસ સંક્ષિપ્ત સુધારા પછી જાન્યુઆરી ૨૦૨૫ માં ૭,૬૩,૯૬,૧૬૫ હતી. એસઆઇઆર પહેલા શું પરિÂસ્થતિ હતી?
એસઆઇઆર પહેલા, બંગાળની મતદાર યાદીમાં ૧,૦૦૦ પુરુષો દીઠ ૯૬૯ મહિલાઓ હતી, જે રાજ્ય માટે એક રેકોર્ડ છે. ૨૮ ફેબ્રુઆરીએ પ્રકાશિત જીંઇ પછીની યાદીમાં, આ ગુણોત્તર ઘટીને ૯૬૪ થઈ ગયો. બિહારમાં પણ, જીંઇ પછી મહિલાઓની સંખ્યા ૯૦૭ થી ઘટીને ૮૯૩ થી ઓછી થઈ ગઈ, છતાં મહિલાઓએ નીતિશ કુમારને ભારે મતદાન કર્યું. વધુમાં, પશ્ચિમ બંગાળમાં, ૨૦૨૧ માં ૨૪૦ મહિલાઓ ચૂંટણી લડી રહી હતી, તેની સરખામણીમાં ૨૦૨૬ માં ૩૮૫ મહિલાઓ ચૂંટણી લડી રહી છે. આમાંથી, ૫૫ તૃણમૂલ કોંગ્રેસની ટિકિટ પર, ૪૪ કોંગ્રેસની ટિકિટ પર, જ્યારે ડાબેરી મોરચાએ ૩૫ મહિલાઓને મેદાનમાં ઉતારી છે, અને ભાજપે ૩૩ મહિલાઓને મેદાનમાં ઉતારી છે. ૨૦૨૪ ના ચૂંટણીના આંકડા જાતા, એવું માનવામાં આવે છે કે પુરુષોએ ભાજપ કરતાં તૃણમૂલ કોંગ્રેસને ૪% વધુ મત આપ્યો હતો, જ્યારે મહિલાઓએ ભાજપ કરતાં તૃણમૂલ કોંગ્રેસને ૧૦% વધુ મત આપ્યા હતા. એકંદરે, જા ભાજપ બંગાળ જીતવા માંગે છે, તો તેણે મમતા બેનર્જીના મહિલા મતદારોમાં મોટો ઘટાડો કરવો પડશે કારણ કે બંગાળમાં, મહિલાઓ દર વખતે મતદાન કરે છે. તે બહેનની હોડીને પેલે પાર લઈ જાય છે.
