બિહારના રાજકારણમાં થઈ રહેલા પરિવર્તનની અસર ઉત્તર પ્રદેશ પર પડી રહી છે. રાજ્યના વિપક્ષી પક્ષો બિહારમાં સત્તામાં થઈ રહેલા પરિવર્તન પર નજર રાખી રહ્યા છે. હકીકતમાં, બિહારના મુખ્યમંત્રી અને જેડીયુ નેતા નીતિશ કુમારે રાજ્ય રાજકારણ છોડીને કેન્દ્રીય રાજકારણમાં આગળ વધવાનો નિર્ણય જાહેર કર્યો છે. નીતિશ કુમારે ગુરુવારે કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રી અમિત શાહની હાજરીમાં રાજ્યસભા માટે ઉમેદવારી પત્ર ભર્યું. ત્યારથી, આ ઘટના સતત ચર્ચાનો વિષય બની છે. કોંગ્રેસના પ્રદેશ પ્રમુખ અજય રાયે આ મુદ્દો જારદાર રીતે ઉઠાવ્યો છે.
ખરેખર, ૨૦૦૫ થી બિહારના મુખ્યમંત્રી રહેલા નીતિશ કુમાર પહેલીવાર રાજ્યસભામાં જઈ રહ્યા છે. આના પર હવે કોંગ્રેસ પાર્ટી તરફથી તીવ્ર પ્રતિક્રિયા આવી છે. મઉમાં, કોંગ્રેસના પ્રદેશ પ્રમુખ અજય રાયે ૨૦૨૫ ની બિહાર વિધાનસભા ચૂંટણી માટે “નીતીશ ફરી ૨૫ થી ૩૦” ના સૂત્ર પર સવાલ ઉઠાવ્યા હતા. તેમણે ભાજપ પર તેના સાથી પક્ષો સાથે દગો કરવાનો આરોપ લગાવ્યો હતો.
કોંગ્રેસના પ્રદેશ પ્રમુખ અજય રાયે કહ્યું કે ભાજપે પ્રાદેશિક પક્ષોના સમર્થનથી પોતાનું કામ પૂર્ણ કર્યું, પરંતુ બાદમાં તેમની સાથે દગો કર્યો. નીતિશ કુમારને હવે ભાજપ તરફથી એ જ વિશ્વાસઘાતનો સામનો કરવો પડ્યો છે. તેમણે કહ્યું કે બિહારની ચૂંટણીઓ “નીતીશ ફરી ૨૫ થી ૩૦” ના સૂત્ર પર લડવામાં આવી હતી, પરંતુ આજે તેમને બાજુ પર રાખવામાં આવ્યા છે. નીતિશને ઓબીસી સમુદાયના અગ્રણી નેતા ગણાવતા અજય રાયે કહ્યું કે ભાજપનો આ નિર્ણય ફક્ત જેડીયુ માટે જ નહીં પરંતુ ભાજપ માટે પણ આત્મઘાતી પગલું છે.
વાસ્તવમાં, બિહાર ચૂંટણી દરમિયાન, શાસક એનડીએએ “નીતીશ ફરી ૨૫ થી ૩૦” ના નારાનો ઉપયોગ કર્યો હતો. ચૂંટણી મેદાનમાં નીતિશ કુમારની છબીની અસરને કારણે એનડીએને જબરદસ્ત વિજય મળ્યો. નીતિશ કુમારને દસમી વખત મુખ્યમંત્રી પદનો તાજ પહેરાવવામાં આવ્યો. જાકે, વિરોધી પક્ષોએ પહેલાથી જ ચિંતા વ્યક્ત કરવાનું શરૂ કરી દીધું હતું કે નીતિશ કુમારને ગમે ત્યારે મુખ્યમંત્રી પદ પરથી દૂર કરી શકાય છે. રાજ્યસભા માટે નીતિશ કુમારના નામાંકનની જાહેરાત થયા પછી, બિહાર અને દેશભરમાં રાજકીય ગતિવિધિઓ તેજ થઈ ગઈ છે.
એક તરફ, નીતિશ કુમારના પગલા અંગે પક્ષના કાર્યકરોમાં વ્યાપક ગુસ્સો છે. દરમિયાન, રાજકીય પક્ષો પણ આ મુદ્દા પર ભાજપને ઘેરતા જાવા મળી રહ્યા છે. કોંગ્રેસના પ્રદેશ પ્રમુખ અજય રાયે નીતિશ કુમારના પગલાને ભાજપ દ્વારા મોટો વિશ્વાસઘાત ગણાવ્યો હતો.
કોંગ્રેસના પ્રદેશ પ્રમુખ અજય રાયે નીતિશ કુમારના રાજ્યસભામાં પ્રવેશવાના નિર્ણય અંગે ઓનલાઈન સાથે ખાસ વાત કરી. તેમણે આ નિર્ણયને નીતિશ કુમાર સાથે સંપૂર્ણ વિશ્વાસઘાત ગણાવ્યો. વાતચીતમાં અજય રાયે જણાવ્યું હતું કે ભાજપે પ્રાદેશિક પક્ષોના સમર્થનથી પોતાનું કાર્ય પૂર્ણ કર્યું હતું, પરંતુ પાછળથી તેમને દગો આપ્યો હતો. તેમણે નોંધ્યું હતું કે કુર્મી સમુદાય, જેમાંથી નીતિશ કુમાર આવે છે, ઉત્તર પ્રદેશમાં નોંધપાત્ર વસ્તી ધરાવે છે. ભાજપે તેમની જાતિના અગ્રણી નેતા અનુપ્રિયા પટેલને પહેલેથી જ ફટકો આપ્યો છે.
અજય રાયે જણાવ્યું હતું કે આ ચોક્કસપણે ૨૦૨૭ ની ચૂંટણીમાં ભાજપ ગઠબંધનને અસર કરશે. જાકે, નિશાંતને ડેપ્યુટી સીએમ તરીકે નિયુક્ત કરવાના પગલા અંગે, અજય રાયે સ્પષ્ટતા કરી હતી કે કોઈ પણ, ભલે તે નિશાંત હોય કે પ્રશાંત, નીતિશ કુમારનું સ્થાન લઈ શકે નહીં. નીતિશ કુમાર બિહારના રાજકારણમાં પછાત વર્ગો સહિત તમામ સમુદાયોના અગ્રણી નેતા છે. તેમનો પ્રભાવ ઉત્તર પ્રદેશના રાજકારણમાં પણ દેખાય છે.
૨૦૨૨ ની યુપી ચૂંટણી અંગે, કુર્મી અને કોઈરી સમુદાયના ૬૦ ટકાથી વધુ મત એનડીએની તરફેણમાં ગયા. પરિણામે, હાલમાં ઉત્તર પ્રદેશના રાજકારણમાં આ જાતિના આશરે ૪૦ થી ૪૫ ધારાસભ્યો છે. વધુમાં, જા આપણે આ સમુદાયના મતદારોનો વિચાર કરીએ, તો સમગ્ર ઉત્તર પ્રદેશમાં આશરે ૧.૫ થી ૨ કરોડ મતદારો છે, જે રાજ્યની કુલ વસ્તીના આશરે ૭.૫ ટકાનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. આ સ્પષ્ટપણે દર્શાવે છે કે ઉત્તર પ્રદેશના રાજકારણમાં કોઈરી અને કુર્મી સમુદાયની મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા છે.
ઉત્તર પ્રદેશના પૂર્વાંચલ, અવધ, મધ્ય યુપી અને બુંદેલખંડ પ્રદેશોમાં ૧૨૫ થી વધુ બેઠકો પર કુર્મી મતદારો નિર્ણાયક ભૂમિકા ભજવે છે. તેથી, જા કુર્મી અને કોઈરી સમુદાયો નીતિશના નિર્ણયનું સન્માન કરે છે, તો આગામી ચૂંટણીઓનો માર્ગ ભાજપ ગઠબંધન માટે ઘણો સરળ બનશે. જા તેઓ નિર્ણયને અસ્વીકાર કરે છે, તો પાર્ટીને પડકારનો સામનો કરવો પડશે. જા કે, ભાજપે પહેલાથી જ પંકજ ચૌધરીને તેના પ્રદેશ પ્રમુખ તરીકે નિયુક્ત કરીને આ સમુદાયને ખુશ કરવાનો પ્રયાસ કર્યો છે.
