યુપી પંચાયત ચૂંટણી સમાચારઃ ઉત્તર પ્રદેશમાં પંચાયત ચૂંટણીઓ હવે મે-જૂનના નિર્ધારિત સમયમર્યાદામાં યોજાવાની શક્યતા ઓછી છે. યુપી પંચાયત ચૂંટણી માટે મતદાર યાદીનું પ્રકાશન ૨૨ એપ્રિલે થવાનું હતું, પરંતુ હવે તે ૧૦ જૂન સુધી મુલતવી રાખવામાં આવ્યું છે. આનાથી સમયસર ચૂંટણીઓ યોજવાની આશાઓને મોટો ફટકો પડ્યો છે. ઉત્તર પ્રદેશમાં ગ્રામ પ્રધાન, ક્ષેત્ર પંચાયત અને જિલ્લા પંચાયતની ચૂંટણીઓ યોજાવાની છે, પરંતુ અનેક મોટા અવરોધો ઉભા થયા છે. લખનૌમાં રાજ્ય ચૂંટણી પંચે પંચાયત ચૂંટણી મતદાર યાદીના અંતિમ પ્રકાશનને લંબાવવાનો નિર્ણય લીધો છે. પંચાયત ચૂંટણી મતદાર યાદી અગાઉ ચાર વખત મુલતવી રાખવામાં આવી છે.
ચૂંટણી પંચ જણાવે છે કે મતદાર યાદીનું કોમ્પ્યુટરાઇઝેશન અને ડુપ્લીકેટ નામો દૂર કરવાની કામગીરી ૨૧ એપ્રિલથી ૨૮ મે, ૨૦૨૬ સુધી પૂર્ણ કરવામાં આવશે. ત્યારબાદ મતદાર યાદી ઝુંબેશમાં સામેલ બીએલઓ અને અન્ય કર્મચારીઓ ૨૯ મે થી ૯ જૂન સુધી મતદાન મથકોનું મેપિંગ, વોર્ડ નંબરિંગ અને જરૂરી દસ્તાવેજાની ફોટોકોપી પૂર્ણ કરશે. ત્યારબાદ યુપી પંચાયત ચૂંટણી માટેની અંતિમ યાદી ૧૦ જૂને પ્રકાશિત કરવામાં આવશે.
ઉત્તર પ્રદેશ પંચાયત ચૂંટણી માટેની મતદાર યાદી મૂળ ૧૫ જાન્યુઆરીએ જાહેર થવાની હતી, પરંતુ આ પ્રક્રિયા છ મહિના માટે મુલતવી રાખવામાં આવી છે. ફેબ્રુઆરી અને માર્ચ પછી, બધા ઉમેદવારો અને દાવેદારો ૨૨ એપ્રિલે મતદાર યાદી જાહેર થવાની આતુરતાથી રાહ જોઈ રહ્યા હતા, પરંતુ તે દરમિયાન, બીજા એક મુદત લંબાવવામાં આવી છે. આ પાંચમો મુદત લંબાવવામાં આવ્યો છે.
ડિસેમ્બરમાં સુધારો શરૂ થયો ત્યારે રાજ્ય ચૂંટણી પંચે કામચલાઉ મતદાર યાદી બહાર પાડી. તેમાં અંદાજે ૧૨.૬૯ કરોડ મતદારો હતા. મે ૨૦૨૨માં યોજાયેલી પાછલી પંચાયત ચૂંટણીઓની સરખામણીમાં, મતદારોની સંખ્યામાં ૪૦ લાખથી વધુનો વધારો થયો. મોટી સંખ્યામાં વાંધા અને દાવાઓ પ્રાપ્ત થયા હતા, અને તેમના નિરાકરણ પછી, અંતિમ મતદાર યાદી પ્રક્રિયા ચાલી રહી છે.
ઉત્તર પ્રદેશ પંચાયત ચૂંટણીઓ સમયસર યોજવાની માંગ પણ હાલમાં અલ્હાબાદ હાઈકોર્ટમાં અટકી ગઈ છે. હાઈકોર્ટમાં દાખલ કરાયેલી પીઆઇએલ પર સુનાવણી સતત મુલતવી રાખવામાં આવી રહી છે. ૧૭ માર્ચે સુનાવણી બાદ, સુનાવણી એપ્રિલમાં ઘણી વખત મુલતવી રાખવામાં આવ્યું હતું. આનાથી ચૂંટણી લડવાની ઇચ્છા રાખનારાઓની આશાઓને ફટકો પડ્યો છે. માર્ચમાં, હાઇકોર્ટે ચૂંટણી પંચને પૂછ્યું કે શું તે મે-જૂનમાં સમયસર ચૂંટણી યોજવાની સ્થિતિમાં છે. તેના ચૂંટણી સમયપત્રકની સ્થિતિ શું છે?
હાઈકોર્ટમાં દાખલ કરવામાં આવેલી અરજીમાં દલીલ કરવામાં આવી છે કે, બંધારણના અનુચ્છેદ ૨૪૩ઈ મુજબ, પંચાયતનો કાર્યકાળ પ્રથમ બેઠકથી મહત્તમ પાંચ વર્ષનો હોઈ શકે છે. યુપી પંચાયતોનો કાર્યકાળ લંબાવવો એ બંધારણની વિરુદ્ધ છે. અરજીમાં માંગ કરવામાં આવી હતી કે ગ્રામ પંચાયતો, ક્ષેત્ર પંચાયતો અને જિલ્લા પંચાયતોની કાર્યકાળ પૂર્ણ થાય તે પહેલાં ચૂંટણીનું સમયપત્રક જાહેર કરવામાં આવે. દરમિયાન, ચૂંટણી પંચનું કહેવું છે કે પંચાયત ચૂંટણીઓ માટે સૂચનાઓ જારી કરવી એ યુપી સરકારની જવાબદારી છે. યુપી પંચાયત રાજ અધિનિયમ ૧૯૪૭ મુજબ, રાજ્ય સરકાર ચૂંટણી પંચ સાથે પરામર્શ કરીને પંચાયત ચૂંટણીઓ માટે સૂચનાઓ જારી કરે છે, પરંતુ અંતિમ નિર્ણય સરકારનો છે.
યુપી પંચાયત ચૂંટણીઓ માટે પછાત વર્ગ આયોગની રચના હજુ સુધી કરવામાં આવી નથી. આ ઓબીસી કમિશન જિલ્લાવાર સુનાવણી કરી શકે છે અને પંચાયત ચૂંટણીઓ માટે અનામત બેઠકોની જાહેરાત કરી શકે છે. ઓબીસી કમિશનને આ કાર્ય પૂર્ણ કરવામાં ઘણા મહિના લાગે છે. મ્યુનિસિપલ ચૂંટણી સમયે જાહેર કરાયેલ ઓબીસી કમિશનનો કાર્યકાળ પહેલાથી જ સમાપ્ત થઈ ગયો છે.
રાજકીય વર્તુળોમાં એવી ચર્ચા છે કે ૨૦૨૭ ની યુપી વિધાનસભા ચૂંટણી માટે એક વર્ષથી ઓછો સમય બાકી હોવાથી, સરકાર કે કોઈપણ રાજકીય પક્ષ પંચાયત ચૂંટણીઓ યોજવાનું જાખમ લેવાના મૂડમાં નથી. સ્થાનિક સ્તરે જૂથવાદ, હરીફાઈ અને બળવાને કારણે પક્ષની વફાદારી ઘણીવાર જાખમમાં મુકાય છે. આનાથી જિલ્લાથી બૂથ સ્તર સુધી તેમના સંગઠનોને મજબૂત બનાવવા માટે કામ કરતા પક્ષો પર ગંભીર અસર પડી શકે છે. તેથી, જો ચૂંટણીઓ મુલતવી રાખવામાં આવે છે, તો શક્્ય છે કે તે આવતા વર્ષે માર્ચ-એપ્રિલ પછી જ યોજાશે. ત્યાં સુધી, વહીવટકર્તાઓ, એટલે કે અધિકારીઓ, પંચાયતો, મ્ડ્ઢઝ્ર અને જિલ્લા પંચાયતોમાં જવાબદારી સંભાળી શકે છે.
