ગયા વર્ષે નેપાળમાં ભ્રષ્ટાચાર સામે જનરલ ઝેડના વિરોધના મહિનાઓ પછી, હવે માર્ચમાં યોજાનારી ચૂંટણીની તૈયારીઓ પૂરજાશમાં ચાલી રહી છે. નેપાળમાં સત્તાની નવી બેઠક મેળવવાની દોડમાં, ચાર ભૂતપૂર્વ વડા પ્રધાનોએ વિવિધ મતવિસ્તારોમાંથી પોતાના ઉમેદવારી પત્રો ભર્યા છે. આ સૂચવે છે કે ૨૦૨૬ ની નેપાળની ચૂંટણીઓ ખૂબ જ રસપ્રદ રહેશે. નેપાળમાં સામાન્ય ચૂંટણીઓ ૫ માર્ચે યોજાવાની છે.
નેપાળના ચાર ભૂતપૂર્વ વડા પ્રધાનો આ વખતે સત્તા મેળવવાની આશા સાથે મેદાનમાં ઉતર્યા છે. તેમાં નેપાળ કમ્યુનિસ્ટ પાર્ટી (યુનિફાઇડ માર્ક્સવાદી-લેનિનિસ્ટ) ના પ્રમુખ અને પદભ્રષ્ટ વડા પ્રધાન કે.પી. શર્મા ઓલીનો સમાવેશ થાય છે. તેઓ ઝાપા-૫ થી ચૂંટણી લડી રહ્યા છે. જ્યારે નેપાળ કમ્યુનિસ્ટ પાર્ટી (માઓવાદી સેન્ટર) ના ભૂતપૂર્વ વડા પ્રધાન પુષ્પ કમલ દહલ ‘પ્રચંડ’ એ રુકુમ પૂર્વથી પોતાનું ઉમેદવારી પત્ર ભર્યું છે. બે અન્ય ભૂતપૂર્વ વડા પ્રધાનો, નેપાળી કોમ્યુનિસ્ટ પાર્ટીના માધવ કુમાર નેપાળ અને પ્રોગ્રેસિવ ડેમોક્રેટિક પાર્ટીના બાબુરામ ભટ્ટરાયએ અનુક્રમે રૌતહાટ-૧ અને ગોરખા-૨ મતવિસ્તારમાંથી પોતાના ઉમેદવારીપત્રો ભર્યા છે.
નેપાળમાં આગામી સામાન્ય ચૂંટણી માટે ચાર ભૂતપૂર્વ વડા પ્રધાનો હજુ પણ દોડમાં છે, જ્યારે બે અન્ય – નેપાળી કોંગ્રેસના નેતા શેર બહાદુર દેઉબા અને નેપાળી કોમ્યુનિસ્ટ પાર્ટીના વરિષ્ઠ નેતા ઝાલાનાથ ખાનાલ – રેસમાંથી બહાર છે. એ નોંધવું જાઈએ કે યુવા નેતૃત્વ હેઠળના જનરેશન ઝેડ જૂથ દ્વારા હિંસક વિરોધ પ્રદર્શન બાદ કેપી શર્મા ઓલીએ ૯ સપ્ટેમ્બરના રોજ વડા પ્રધાન પદેથી રાજીનામું આપ્યું હતું, જેના કારણે નેપાળમાં સામાન્ય ચૂંટણીની જરૂર પડી હતી.
ગયા સપ્ટેમ્બરમાં નેપાળમાં જનરેશન ઝેડ યુવા બળવોનું એક મુખ્ય કારણ ભ્રષ્ટાચારનો વિરોધ કરવાનું હતું. જનરેશન ઝેડ યુવાનો પરિવર્તન ઇચ્છતા હતા અને સંકેત આપ્યો હતો કે તેઓ જૂના નેતૃત્વથી કંટાળી ગયા છે. એક વરિષ્ઠ નેપાળી પત્રકારે જણાવ્યું હતું કે છેલ્લા ૧૫ વર્ષોમાં, ત્રણ ટોચના નેતાઓ વચ્ચે વડા પ્રધાનપદ વારાફરતી બદલાયું છેઃ શેર બહાદુર દેઉબા, પુષ્પ કમલ દહલ પ્રચંડ અને કેપી શર્મા ઓલી, સંગીત ખુરશીઓની રમતની જેમ. તેમણે કહ્યું કે આ ચારેય નેતાઓ ૭૦ વર્ષથી વધુ ઉંમરના છે. ઓલી ૭૪ વર્ષના છે, પ્રચંડ અને ભટ્ટરાય બંને ૭૧ વર્ષના છે, અને માધવ કુમાર નેપાળ ૭૨ વર્ષના છે. આ વખતે ચૂંટણી ન લડનારા બે ભૂતપૂર્વ વડા પ્રધાનોમાંથી, ખનાલે સ્વેચ્છાએ ચૂંટણી લડવાનો વિકલ્પ પસંદ કર્યો હતો, પરંતુ તેમના જ પક્ષમાં યુવા નેતાઓ દ્વારા બળવો થવાને કારણે દેઉબાને બહાર રહેવાની ફરજ પડી હતી.
શૈક્ષણિક અને રાજકીય વિશ્લેષક ધનંજય શર્માએ જણાવ્યું હતું કે ભૂતપૂર્વ વડા પ્રધાન દેઉબા દાડેલધુરા મતવિસ્તારમાંથી આઠમી વખત ચૂંટણી લડવા માંગતા હતા, પરંતુ પાર્ટીના નવા ચૂંટાયેલા પ્રમુખ ગગન થાપાએ આખરે તેમને પેઢી ઢ ની લાગણીઓને અનુરૂપ દૂર રહેવા માટે સમજાવ્યા. દરમિયાન, દેશભરના ત્રણ મેયરે તેમના પદ પરથી રાજીનામું આપી દીધું છે અને ચૂંટણી મેદાનમાં પોતાનું નસીબ અજમાવવાનો નિર્ણય લીધો છે. આ ત્રણમાં મુખ્ય છે કાઠમંડુ મેટ્રોપોલિટન સિટીના ભૂતપૂર્વ મેયર બાલેન્દ્ર શાહ “બાલેન”, જેમણે પૂર્વી નેપાળના ઝાપા-૫ મતવિસ્તારમાંથી ચૂંટણી લડવા માટે રાજીનામું આપ્યું હતું. અન્ય બે છે ધારન સબ-મેટ્રોપોલિટન સિટીના મેયર હરકા સંપાંગ, જે સુનસારી-૧ થી ચૂંટણી લડી રહ્યા છે, અને પ્રચંડની પુત્રી રેણુ દહલ, જે ભરતપુર મેટ્રોપોલિટન સિટીના મેયર હતા અને હવે ચિતવન-૩ મતવિસ્તારમાંથી ચૂંટણી લડી રહ્યા છે.
