ભારતના મુખ્ય ન્યાયાધીશ જસ્ટિસ સૂર્ય કાંતે દેશમાં વધી રહેલા સાયબર ક્રાઈમ પર ગંભીર ચિંતા વ્યક્ત કરી છે.સીબીઆઇના એક કાર્યક્રમમાં, તેમણે સ્પષ્ટપણે કહ્યું કે ગુનાની પદ્ધતિ સંપૂર્ણપણે બદલાઈ ગઈ છે. જ્યારે ગુનાઓ ચોરી અથવા હથિયારોથી કરવામાં આવતા હતા, ત્યારે છેતરપિંડી કરનારાઓ હવે મોબાઇલ ફોન, નકલી કોલ, સંદેશાઓ અને એપ્સ દ્વારા લોકોને નિશાન બનાવી રહ્યા છે. સીજેઆઇના મતે, છેલ્લા બે વર્ષમાં સાયબર છેતરપિંડીએ લોકોને આશરે ૪૪,૦૦૦ કરોડનું નુકસાન પહોંચાડ્યું છે. તેમણે કહ્યું કે આ ફક્ત આંકડા નથી, પરંતુ ગુનેગારો સામાન્ય માણસ સુધી કેટલી ઝડપથી પહોંચી રહ્યા છે તેના પુરાવા છે.
સીજેઆઇ સૂર્ય કાંતે ખાસ કરીને “ડિજિટલ ધરપકડો” ના કિસ્સાઓને ખતરનાક ગણાવ્યા. આ કિસ્સાઓમાં, છેતરપિંડી કરનારાઓ સીબીઆઇ, પોલીસ, ઈડી અથવા આરબીઆઇના અધિકારીઓ તરીકે ઓળખાવે છે અને લોકોને ધમકી આપે છે કે તેમના ખાતા બંધ કરવામાં આવશે અથવા તેમની ધરપકડ કરવામાં આવશે. ભયના આ વાતાવરણમાં, લોકો તરત જ પૈસા ટ્રાન્સફર કરે છે. તેમણે કહ્યું કે ઘણા લોકો શરમ અથવા ડરને કારણે રિપોર્ટ કરતા નથી, જે ગુનેગારોને વધુ પ્રોત્સાહન આપે છે.
સીજેઆઇએ જણાવ્યું કે વૃદ્ધો અને નિવૃત્ત લોકો સાયબર છેતરપિંડીનો સૌથી વધુ ભોગ બને છે. કેટલીકવાર, તેમની આખી જીવનભરની બચત થોડીવારમાં જ ખતમ થઈ જાય છે. આનાથી તેમને નાણાકીય નુકસાન, તેમજ માનસિક આઘાત અને અસુરક્ષાની ભાવના થાય છે.
તેમણે એ પણ નિર્દેશ કર્યો કે ભારતની બહાર, ખાસ કરીને દક્ષિણપૂર્વ એશિયાના ભાગોમાં ઘણી સાયબર છેતરપિંડી ગેંગ કાર્યરત છે. મોટા કૌભાંડ કેન્દ્રો ત્યાં કાર્યરત છે, જ્યાં નકલી કોલ્સ, ડેટા ચોરી અને રોકાણ છેતરપિંડી દ્વારા છેતરપિંડી આચરવામાં આવે છે. કેટલાક કિસ્સાઓમાં, લોકોને બંધક તરીકે કામ કરવાની ફરજ પાડવામાં આવે છે.
સીજેઆઇએ સ્પષ્ટપણે જણાવ્યું હતું કે સાયબર ગુના સામે લડવું એ ફક્ત પોલીસ કે સીબીઆઇનો વિષય નથી. બેંકો, ટેલિકોમ કંપનીઓ, સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ અને તપાસ એજન્સીઓએ સાથે મળીને કામ કરવું જાઈએ. તેમણે સૂચન કર્યું કે જ્યારે પણ કોઈ શંકાસ્પદ વ્યવહાર થાય છે, ત્યારે તાત્કાલિક ચેતવણી જારી કરવી જાઈએ જેથી સમયસર પૈસા રોકી શકાય.
આ કાર્યક્રમમાં સીબીઆઇની નવી ચેટબોટ સિસ્ટમની પણ પ્રશંસા કરવામાં આવી. આ સિસ્ટમ લોકોને તપાસવાની મંજૂરી આપશે કે તેમને મળેલી નોટિસ સાચી છે કે નકલી. આનાથી નકલી નોટિસ મોકલનારા છેતરપિંડી કરનારાઓ પર કાબુ મેળવશે.
સીજેઆઇએ કહ્યું કે ડિજિટલ યુગમાં અનુકૂલન સાધવા માટે ન્યાયતંત્રે પણ પોતાને અપડેટ કરવું જાઈએ. સાયબર ક્રાઇમ અનેક રાજ્યો અને દેશોમાં ફેલાયેલો છે, તેથી અદાલતોએ ડિજિટલ પુરાવા અને નવી પદ્ધતિઓ સમજવી જાઈએ. પોતાના ભાષણના સમાપન કરતાં,સીજેઆઇ એ કહ્યું કે સાયબર વિશ્વ એક વિશાળ સમુદ્ર જેવું છે – તેમાં તકો અને જાખમો બંને છે. જા પોલીસ, તપાસ એજન્સીઓ અને ન્યાયતંત્ર સાથે મળીને કામ કરે તો જ આ ડિજિટલ વિશ્વને સુરક્ષિત બનાવી શકાય છે.
