નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણે આજે સંસદમાં રજૂ કરાયેલ કેન્દ્રીય બજેટ ૨૦૨૬-૨૭માં ગ્રામીણ મહિલાઓના આર્થિક સશક્તિકરણને પ્રોત્સાહન આપવા માટે શી માર્ટ્સ ‘ નામની એક નવી યોજનાની જાહેરાત કરી. આ યોજના, જેને સેલ્ફ-હેલ્પ એન્ટરપ્રેન્યોર માર્ટ્સ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, તે ગ્રામીણ મહિલાઓને ઉદ્યોગસાહસિકતા તરફ પ્રોત્સાહન આપવા અને બજારની પહોંચ પૂરી પાડવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે. આ પહેલ લખપતિ દીદી કાર્યક્રમની સફળતા પર આધારિત છે અને ગ્રામીણ અર્થતંત્રને મજબૂત બનાવવાનો હેતુ ધરાવે છે.
શી માર્ટ્સ એટલે સ્વ-હેલ્પ એન્ટરપ્રેન્યોર માર્ટ્સ. આ સમુદાય રિટેલ આઉટલેટ્સ હશે જે ફક્ત મહિલાઓ દ્વારા માલિકી અને સંચાલિત હશે. આ યોજનાનો હેતુ મહિલાઓને માત્ર ઉત્પાદક તરીકે જ નહીં પરંતુ ઉદ્યોગસાહસિક તરીકે પણ સશક્ત બનાવવાનો છે. આ યોજના હેઠળ, ગ્રામીણ મહિલાઓ કૃષિ, સંલગ્ન ક્ષેત્રો અને નાના વ્યવસાયોમાં તેમના ઉત્પાદનો વેચી શકશે અને તેમની આવક વધારી શકશે.
મુખ્ય લાભો અને કાર્યક્ષમતા
આ યોજના કૃષિ-ક્લસ્ટરોમાં શી માર્ટ્સ સ્થાપિત કરશે, જે નિયમિત બજારોની જેમ કાર્ય કરશે.
મહિલાઓને કાર્યકારી મૂડી, ધિરાણ અને તકનીકી તાલીમ પૂરી પાડવામાં આવશે.
૫૦ ખરીદદાર-વેચાણકર્તા મીટનું આયોજન કરવામાં આવશે, જે મહિલાઓને મોટા બજારો અને ગ્રાહકો સાથે જાડશે.
શી માર્ટ્સ મહિલાઓને જાખમ ઘટાડવા, પ્રવાહિતા સહાય અને ધિરાણ ઍક્સેસ પ્રદાન કરશે.
આ યોજના ગ્રામીણ વિકાસ મંત્રાલય અને કૃષિ મંત્રાલયના સહયોગથી લાગુ કરવામાં આવશે. તેમાં એક ઓનલાઈન ધિરાણ પ્રણાલીનો સમાવેશ થશે, જેનાથી સ્વ-સહાય જૂથોમાં મહિલાઓ સરળતાથી લોન મેળવી શકશે. આનાથી મહિલાઓની આર્થિક ભાગીદારી વધશે અને ગ્રામીણ સ્થળાંતર ઘટશે.
શી માર્ટ્સ મહિલાઓને ઉચ્ચ મૂલ્યના પાક, પશુપાલન અને કૌશલ્ય વિકાસ માટે તકો પણ પૂરી પાડશે. સરકારનો અંદાજ છે કે આ યોજના લાખો મહિલાઓને લાભ આપશે, જેનાથી ગ્રામીણ ભારત આત્મનિર્ભર બનશે અને સ્થાનિક અર્થતંત્ર મજબૂત બનશે. નિષ્ણાતોના મતે, શી માર્ટ્સ ગ્રામીણ મહિલાઓ માટે ક્રાંતિકારી સાબિત થઈ શકે છે. તે માત્ર તેમની આવકમાં વધારો કરશે નહીં પરંતુ તેમને આર્થિક રીતે સ્વતંત્ર પણ બનાવશે અને ગ્રામીણ ભારતમાં ઉદ્યોગસાહસિકતાને પ્રોત્સાહન આપશે.
