પશ્ચિમ એશિયામાં વધતા સંઘર્ષને કારણે આયાતી ગેસ સપ્લાયમાં વિક્ષેપો વચ્ચે, હવે દેશમાં પણ પુરવઠાની સમસ્યાઓ અનુભવાઈ રહી છે. દેશના ઘણા ભાગોમાં વાણિÂજ્યક એલપીજી સિલિન્ડરની અછત ઉભી થઈ રહી છે, જેના કારણે ગેસ એજન્સીઓ તેમજ હોટેલ અને રેસ્ટોરન્ટ માલિકોમાં ચિંતા વધી રહી છે. વિલંબ અને મર્યાદિત ઉપલબ્ધતાને કારણે ઘણા સ્થળોએ સિલિન્ડર ડિલિવરી પર અસર પડી રહી છે. જા પરિÂસ્થતિ ટૂંક સમયમાં સુધરશે નહીં, તો હોટેલ અને રેસ્ટોરન્ટ કામગીરી અને ખાદ્ય વ્યવસાય પર અસર પડી શકે છે. આ ચિંતાઓને ધ્યાનમાં રાખીને, સરકારે સ્થાનિક રીતે ઉત્પાદિત કુદરતી ગેસ માટે પ્રાથમિકતા ક્રમમાં સુધારો કર્યો છે, જેમાં સીએનજી અને પાઇપ દ્વારા રાંધણ ગેસ કરતાં એલપીજી ઉત્પાદનને ટોચ પર મૂકવામાં આવ્યું છ સરકારે કહ્યું કે દેશમાં એલપીજી ઉત્પાદનમાં ૧૦ ટકાનો વધારો થયો છે. સરકારે કહ્યું કે દેશની તમામ રિફાઇનરીઓ સંપૂર્ણ ક્ષમતાએ ગેસનું ઉત્પાદન કરી રહી છે. વધુમાં, તેણે દેશમાં એલપીજી ગેસની અછત અંગેની ચિંતાઓને ફગાવી દીધી છે.
ઈંધણ પુરવઠામાં હાલના ભૂરાજકીય વિક્ષેપો અને એલપીજી પુરવઠામાં વિક્ષેપોને ધ્યાનમાં રાખીને, પેટ્રોલિયમ મંત્રાલયે ઓઇલ રિફાઇનરીઓને વધુ એલપીજી ઉત્પાદન કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો છે. મંત્રાલયે કંપનીઓને જણાવ્યું છે કે આ વધારાનું ઉત્પાદન ઘરેલુ એલપીજી સિલિન્ડરો માટે ઉપયોગમાં લેવામાં આવશે.
કર્ણાટકના મંત્રી સંતોષ લાડે વાણિજીય્ક એલપીજી સિલિન્ડરોની અછતના અહેવાલો પર નિવેદન જારી કર્યું છે. તેમણે કહ્યું, “ભારત સરકારે કહ્યું છે કે અમારી પાસે ઓછામાં ઓછા ૧૨ થી ૧૬ અઠવાડિયાનો સ્ટોક છે. અમે સમજીએ છીએ કે આ એક આંતરરાષ્ટ્રીય મુદ્દો છે. એક દેશ તરીકે, તેમણે ઉકેલ શોધવો પડશે. મને ખબર નથી કે ભારત સરકારની યોજના શું છે.”
આજ રાતથી દિલ્હીમાં ઘણી હોટલ, રેસ્ટોરન્ટ અને ઢાબામાં એલપીજી ગેસ ખતમ થઈ જશે. આ વખતે, ગેસની અછતને કારણે હોટેલ ઉદ્યોગ ગંભીર કટોકટીનો સામનો કરી રહ્યો છે. ઉદ્યોગના સભ્યોએ જણાવ્યું હતું કે તેમને બે દિવસથી એલપીજી પુરવઠો મળ્યો નથી, જેના કારણે સમગ્ર ભારતમાં ૮૦% હોટેલ ઉદ્યોગ સંકટમાં છે. અસરગ્રસ્ત વ્યવસાયોમાં હોટલ, રેસ્ટોરન્ટ, ક્લાઉડ કિચન અને ઓનલાઈન ડિલિવરી સેવાઓનો સમાવેશ થાય છે.
દિલ્હીની ઘણી હોટલોમાં આજ રાત સુધી જ એલપીજી સ્ટોક છે, અને ૭૦% હોટલ અને રેસ્ટોરન્ટ પાસે હવે ફક્ત બે દિવસનો બેકઅપ છે. ઉદ્યોગે માંગ કરી છે કે સરકાર તેમને આવશ્યક ચીજવસ્તુઓ તરીકે વર્ગીકૃત કરે જેથી તેઓ જનતાને સેવા આપવાનું ચાલુ રાખી શકે, કારણ કે ભારતમાં ફક્ત બે થી ત્રણ ટકા લોકો ઓનલાઈન ખોરાક પર આધાર રાખે છે.
નાગપુર વહીવટીતંત્રે જનતાને ગભરાવાની અપીલ કરી છે. નાગપુરના કલેક્ટર અને મ્યુનિસિપલ કમિશનર ડા. વિપિન ઇટકંકરે જણાવ્યું હતું કે નાગપુરમાં પૂરતા પ્રમાણમાં ઘરેલુ સિલિન્ડર, સિલિન્ડર અને પેટ્રોલ છે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે શહેરમાં પૂરતો પુરવઠો મળી રહ્યો છે, અને જરૂરિયાત મુજબ વિતરણ કરવામાં આવી રહ્યું છે. હાલમાં નાગપુરમાં ઘરેલુ સિલિન્ડર, વાણિજીય્ક સિલિન્ડર અને પેટ્રોલના પુરવઠા પર કોઈ અસર પડી નથી.
વૈશ્વિક ઇંધણ પુરવઠાને અસર કરતા વર્તમાન ભૂરાજકીય પડકારોને ધ્યાનમાં રાખીને, ભારત પેટ્રોલિયમે એલપીજી ઉત્પાદન વધારવા અને સ્થાનિક ગ્રાહકો અને હોÂસ્પટલો અને શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ જેવા આવશ્યક બિન-સ્થાનિક ક્ષેત્રો માટે તેની ઉપલબ્ધતાને પ્રાથમિકતા આપવા માટે પગલાં લીધાં છે. અન્ય બિન-સ્થાનિક ક્ષેત્રોની વિનંતીઓની સમીક્ષા ઓઇલ માર્કેટિંગ કંપનીઓના એક્ઝક્્યુટિવ ડિરેક્ટર્સની સમિતિ દ્વારા કરવામાં આવશે અને ગુણવત્તા, જરૂરિયાત અને ઉત્પાદન ઉપલબ્ધતાના આધારે ધ્યાનમાં લેવામાં આવશે.
ઘરેલુ રસોઈ ગેસનો અવિરત પુરવઠો સુનિશ્ચિત કરવા માટે ગુજરાત સરકારે ઉદ્યોગોને ગેસ સપ્લાયમાં ૫૦ ટકાનો ઘટાડો કર્યો છે. ગુજરાતના ઉર્જા મંત્રી ઋષિકેશ પટેલે મંગળવારે વિધાનસભા સત્ર પહેલા પત્રકારોને જણાવ્યું હતું કે રાજ્ય અને કેન્દ્ર સરકારો સાથે મળીને કામ કરી રહી છે જેથી કોઈ પણ ઘરમાં રસોઈ ગેસ સિલિન્ડરની અછત ન પડે. તેમણે ઉમેર્યું કે ઘરેલુ ગેસ વપરાશને પ્રાથમિકતા આપવા માટે કેટલાક ઔદ્યોગિક ઉપયોગો પર પ્રતિબંધો લાદવામાં આવ્યા છે.
દેશની આર્થિક રાજધાની મુંબઈમાં ગેસ સિલિન્ડરની અછત હોટલ ઉદ્યોગને ગંભીર અસર કરી રહી છે. મુંબઈના આહાર હોટેલ ઓનર્સ એસોસિએશનના પ્રમુખ વિજય શેટ્ટીએ જણાવ્યું હતું કે છેલ્લા બે થી ત્રણ દિવસથી ગેસ સિલિન્ડરનો પુરવઠો લગભગ બંધ થઈ ગયો છે. તેમણે ઉમેર્યું હતું કે ગેસની અછતને કારણે લગભગ ૨૦% હોટલો બંધ થઈ ગઈ છે, અને જા આ પરિસ્થિતિ ચાલુ રહી તો આગામી બે થી ત્રણ દિવસમાં ૫૦% થી વધુ હોટલો બંધ કરવી પડી શકે છે.
હરિયાણાના ખાદ્ય પુરવઠા મંત્રી રાજેશ નાગરે જણાવ્યું
આભાર – નિહારીકા રવિયા હતું કે કેન્દ્ર સરકારે થોડા દિવસો માટે વાણિજ્યિક સિલિન્ડરોના પુરવઠા પર પ્રતિબંધ મૂકતી માર્ગદર્શિકા જારી કરી છે. ૨૧ થી ૨૫ દિવસ વચ્ચે સિલિન્ડર બુક કરવા અંગે એક સલાહકાર પણ જારી કરવામાં આવ્યો છે. તેમણે કહ્યું કે ખાદ્ય પુરવઠા વિભાગના અધિક મુખ્ય સચિવે તમામ તેલ કંપનીઓ સાથે બેઠક બોલાવી છે. તેમણે કહ્યું કે રાજ્ય સરકારે એલપીજી ઉપલબ્ધતા અંગે ડેટા માંગ્યો છે. ખાદ્ય પુરવઠા વિભાગ વતી ઇન્ડિયન ઓઇલ કોર્પોરેશન લિમિટેડને પત્ર લખવામાં આવ્યો છે. અમારા અધિકારીઓ, મુખ્યમંત્રી અને હું હરિયાણામાં ગેસનું કાળાબજાર ન થાય તેની ખાતરી કરવા માટે નજીકથી નજર રાખી રહ્યા છીએ. અમે રાજ્યના તમામ ડેપ્યુટી કમિશનરો અને ડીએફસીને ગેસ સિલિન્ડર અંગે દરરોજ અમને રિપોર્ટ કરવા સૂચના આપી છે.
દેશની આર્થિક રાજધાની મુંબઈ અને મહારાષ્ટ્રીય ના કેટલાક ભાગોમાં કોમર્શિયલ ગેસ સિલિન્ડરની તીવ્ર અછતનો સામનો કરવો પડી રહ્યો છે, જેના કારણે હજારો હોટલો બંધ થવાની અણી પર છે. હોટેલ ઓનર્સ એસોસિએશન ઓફ મુંબઈ અનુસાર, શહેરમાં આશરે ૮,૦૦૦ હોટલો આ કટોકટીથી પ્રભાવિત છે. સંગઠનનો દાવો છે કે આશરે ૨૦ ટકા હોટલો પહેલાથી જ બંધ થઈ ગઈ છે, અને જા આગામી બે થી ત્રણ દિવસમાં વાણિજ્યિક ગેસ સિલિન્ડરનો પુરવઠો સામાન્ય નહીં થાય, તો આશરે ૪,૦૦૦ થી ૫,૦૦૦ વધુ હોટલો બંધ થઈ શકે છે.
ઈરાન, ઇઝરાયલ અને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ વચ્ચેના યુદ્ધને કારણે રસોઈ ગેસ ના પુરવઠા પર સંભવિત અસરને ધ્યાનમાં રાખીને, વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ મંગળવારે પેટ્રોલિયમ મંત્રી હરદીપ સિંહ પુરી અને વિદેશ મંત્રી એસ જયશંકર સાથે ઉચ્ચ સ્તરીય બેઠક યોજી હતી. બેઠકમાં રસોઈ ગેસની સંભવિત અછતને પહોંચી વળવા માટેના પગલાં અંગે ચર્ચા કરવામાં આવી હતી, એમ સૂત્રોએ જણાવ્યું હતું.
પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા સંઘર્ષની અસરથી દેશના ગ્રાહકોને બચાવવા માટે સરકારે વ્યૂહાત્મક યોજના પર કામ કરવાનું શરૂ કર્યું છે. વર્તમાન કટોકટી હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ ઓફ બંધ થવાને આભારી છે. અમેરિકા અને ઇઝરાયલ દ્વારા લશ્કરી કાર્યવાહી અને ઈરાનની બદલો લેવાની કાર્યવાહી બાદ આ દરિયાઈ માર્ગ બંધ કરવામાં આવ્યો છે. ભારતની ઉર્જા સુરક્ષા માટે આ માર્ગ મહત્વપૂર્ણ છે, કારણ કે દેશ તેની કુલ એલપીજી જરૂરિયાતોના આશરે ૬૨% આયાત કરે છે.
ભારત દર વર્ષે આશરે ૩૧.૩ મિલિયન ટન એલપીજીય્નો વપરાશ કરે છે. પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ મંત્રાલયે એલપીજી વિતરણને બે વિભાગોમાં વિભાજિત કર્યું છે. ઘરેલું ક્ષેત્ર, એટલે કે, ઘરોમાં વપરાતો ગેસ, કુલ વપરાશના ૮૭% હિસ્સો ધરાવે છે. હોટલ, રેસ્ટોરન્ટ અને ઉદ્યોગો જેવા વાણિજ્યિક ક્ષેત્રો ૧૩% વપરાશ કરે છે. પેટ્રોલિયમ મંત્રાલયે કટોકટીનો સામનો કરવા માટે અનેક કટોકટીના પગલાં લીધા છે. રિફાઇનરીઓને પેટ્રોકેમિકલ ઉત્પાદન ઘટાડવા અને એલપીજી ઉત્પાદન મહત્તમ કરવા માટે નિર્દેશ આપવામાં આવ્યો છે. સંગ્રહખોરી અને કાળાબજારને રોકવા માટે ઘરેલુ ગ્રાહકો માટે ગેસ સિલિન્ડર માટે રિબુકિંગ સમયગાળો ૨૧ દિવસથી વધારીને ૨૫ દિવસ કરવામાં આવ્યો છે.
હિન્દુસ્તાન પેટ્રોલિયમ કોર્પોરેશન લિમિટેડએ એક નિવેદનમાં જણાવ્યું હતું કે ભૂરાજકીય પરિસ્થિતિ ને કારણે પુરવઠા પર અસર પડી છે. જાકે, ઉત્પાદન વધારવાના પ્રયાસો કરવામાં આવી રહ્યા છે. મંત્રાલયે સોશિયલ મીડિયા પર જણાવ્યું હતું કે આ સમિતિ આ સમયગાળા દરમિયાન બિન-આવશ્યક વ્યાપારી પુરવઠા અંગે અંતિમ નિર્ણય લેશે.
