બાંગ્લાદેશ ૧૨ ફેબ્રુઆરીએ સંસદીય ચૂંટણીઓ યોજવા જઈ રહ્યું છે. પરંતુ તે પહેલાં મોહમ્મદ યુનુસના નેતૃત્વ હેઠળની વચગાળાની સરકાર અમેરિકા સાથે એક મોટા વેપાર સોદા પર હસ્તાક્ષર કરવાની તૈયારી કરી રહી છે. આ જ કારણ છે કે ચૂંટણીના માત્ર ત્રણથી ચાર દિવસ પહેલા મોહમ્મદ યુનુસ અમેરિકા સાથે કયો કરાર કરવા જઈ રહ્યા છે તે અંગે પ્રશ્નો ઉભા થઈ રહ્યા છે. ઢાકા ટ્રિબ્યુને અહેવાલ આપ્યો છે કે વેપાર કરારની શરતો બાંગ્લાદેશની વચગાળાની સરકાર દ્વારા ઘડવામાં આવી છે, પરંતુ તેની શરતો સંપૂર્ણપણે છુપાવવામાં આવી છે. આ ગુપ્ત વેપાર કરાર અંગે ઘણા બાંગ્લાદેશી નિષ્ણાતો તરફથી તીવ્ર પ્રતિક્રિયાઓ આવી છે.
ઢાકા ટ્રિબ્યુન નોંધે છે કે બાંગ્લાદેશમાં ચર્ચા ચાલી રહી છે કે શું મુહમ્મદ યુનુસ લાંબા ગાળાના સોદામાં પ્રવેશ કરી રહ્યા છે જે આગામી ચૂંટાયેલી સરકારને અસર કરશે. આ સોદા પાછળ આટલી ઉતાવળ કેમ છે? ઘણા બાંગ્લાદેશી રાજકારણીઓ, અર્થશા†ીઓ અને વ્યાપારી જૂથો દલીલ કરે છે કે “વેપાર અને નાણાકીય અસરો સાથેનો કોઈપણ કરાર આવનારી સરકાર પર છોડી દેવો જાઈએ.”
ઢાકા ટ્રિબ્યુને નિષ્ણાતોને ટાંકીને કહ્યું છે કે “કોઈપણ બંધનકર્તા પ્રતિબદ્ધતાઓ, ખાસ કરીને ટેરિફ, આયાત અથવા ખરીદી પર, વર્ષો સુધી નીતિગત સુગમતાને મર્યાદિત કરી શકે છે. આના લાંબા ગાળાના પરિણામો હશે અને નવી સરકારને પોતાના આર્થિક નિર્ણયો લેવા માટે જગ્યા છોડવી જાઈએ.” જ્યારે દેશના વાણિજ્ય સલાહકાર, એસ.કે. બશીર ઉદ્દીને જણાવ્યું હતું કે “બાંગ્લાદેશ વધારાના યુએસ ટેરિફમાં વધુ ઘટાડો ઇચ્છે છે,” તેમણે સંભવિત પરિણામ સ્પષ્ટ કરવાનો ઇનકાર કર્યો હતો. સરકારનું જાહેર કરાયેલું લક્ષ્ય રેડીમેડ ગાર્મેન્ટ્સ પર શૂન્ય ટેરિફ હાંસલ કરવાનું છે, કારણ કે બાંગ્લાદેશ તેના મોટાભાગના કપડા અમેરિકા અને યુરોપને વેચે છે.
બાંગ્લાદેશ પર યુએસ ટેરિફ ૨૦ ટકા છે. દરમિયાન, બાંગ્લાદેશી નિષ્ણાતોને ડર છે કે “જા મુહમ્મદ યુનુસ અમેરિકાના પક્ષમાં સોદો કરે છે, તો આગામી બાંગ્લાદેશી સરકાર માટે ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ સાથે ફરીથી વાટાઘાટો કરવી ખૂબ મુશ્કેલ બનશે, અને આનાથી બંને દેશો વચ્ચેના સંબંધોમાં તણાવ આવી શકે છે. તેથી, સરકારે પારદર્શક રીતે વેપાર સોદાની સામગ્રી જાહેર કરવી જાઈએ.”
આશ્ચર્યજનક રીતે, મુહમ્મદ યુનુસે ગયા વર્ષે ૧૩ જૂને યુએસ સાથે બિન-જાહેરાત કરાર પર વાટાઘાટો કરી હતી, જેની વિગતો તેમણે જાહેર કરવાનું ટાળ્યું છે. આનાથી વ્યાપારી નેતાઓ અને નીતિ વિશ્લેષકો તરફથી ટીકા વધુ થઈ છે. ઢાકા ચેમ્બર ઓફ કોમર્સ એન્ડ ઇન્ડસ્ટ્રીના પ્રમુખ તસ્કીન અહેમદે જણાવ્યું હતું કે “હિતધારકો હજુ પણ કરારની શરતોથી અજાણ છે” અને ચૂંટણીના થોડા દિવસો પહેલા જ તેના પર હસ્તાક્ષર કરવા પાછળના તર્ક પર પ્રશ્ન ઉઠાવ્યો હતો.
વોશિંગ્ટન સ્થિત થિંક ટેન્ક એટલાÂન્ટક કાઉન્સલના દક્ષિણ એશિયાના સિનિયર ફેલો માઈકલ કુગેલમેને ધ ડેઈલી સ્ટારને જણાવ્યું હતું કે “બાઈડેન વહીવટથી વિપરીત, ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્ર વિદેશ નીતિને મૂલ્યોના દૃષ્ટિકોણથી જાતું નથી. આનો અર્થ એ છે કે લોકશાહી અને માનવ અધિકાર જેવા મુદ્દાઓ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ માટે ખાસ મહત્વપૂર્ણ નથી. તેથી, જ્યારે બાંગ્લાદેશમાં ચૂંટણીઓની વાત આવે છે, ત્યારે ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્ર મુક્ત, ન્યાયી અને વિશ્વસનીય ચૂંટણીઓની જરૂરિયાત પર મજબૂત વલણ અપનાવે તેવી શક્યતા નથી.”
તેમણે ઉમેર્યું હતું કે “જ્યાં સુધી તે સરકાર વોશિંગ્ટન સાથે જાડાવા, વોશિંગ્ટન સાથે વેપાર કરવા અને સૌથી અગત્યનું વોશિંગ્ટનના દ્રષ્ટિકોણથી, ટેરિફ ઘટાડવા અને વધુ અમેરિકન માલ ખરીદવાની ચર્ચા કરવા તૈયાર હોય ત્યાં સુધી ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રને આગામી સરકારનું નેતૃત્વ કોણ કરશે તે અંગે કોઈ સમસ્યા રહેશે નહીં. આ વિદેશ નીતિ પ્રત્યે વહીવટીતંત્રના અત્યંત વ્યાપારી અને વ્યવહારિક અભિગમને પ્રતિબિંબિત કરે છે.”
