ઈરાને અચાનક નોબેલ શાંતિ પુરસ્કાર વિજેતા નરગીસ મોહમ્મદીની ધરપકડ કરી છે, જેનાથી તેમના સમર્થકોમાં રોષ ફેલાયો છે. નરગીસના નામ પરથી એક સંગઠને જણાવ્યું હતું કે રાજધાની તેહરાનથી લગભગ ૬૮૦ કિલોમીટર ઉત્તરપૂર્વમાં મશહાદમાં તેમની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી, જ્યારે તેઓ તાજેતરમાં શંકાસ્પદ સંજાગોમાં મૃત્યુ પામેલા માનવાધિકાર વકીલના સ્મારક સેવામાં હાજરી આપી રહ્યા હતા.એક ઈરાની અધિકારીએ તેમની ધરપકડની પુષ્ટિ કરી છે, પરંતુ તે સ્પષ્ટ નથી કે ૫૩ વર્ષીય મોહમ્મદીને તાત્કાલિક જેલમાં મોકલવામાં આવશે કે નહીં. ડિસેમ્બર ૨૦૨૪ સુધી તેણી તબીબી કારણોસર કામચલાઉ મુક્તિ પર હતી. નરગીસની ધરપકડ એવા સમયે થઈ છે જ્યારે ઈરાન બૌદ્ધિકો અને અન્ય લોકો પર કડક કાર્યવાહી કરી રહ્યું છે કારણ કે દેશ પ્રતિબંધો, બગડતી અર્થવ્યવસ્થા અને ઇઝરાયલ સાથે નવા યુદ્ધના ભયથી ઝઝૂમી રહ્યો છે. મોહમ્મદીની ધરપકડથી પશ્ચિમી દેશો તરફથી ઈરાન પર દબાણ વધી શકે છે, કારણ કે ઈરાને વારંવાર તેના પરમાણુ કાર્યક્રમ પર યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ સાથે નવી વાટાઘાટો કરવાની ઇચ્છા વ્યક્ત કરી છે, જાકે આ હજુ સુધી શરૂ થઈ નથી.નોર્વેજીયન નોબેલ સમિતિએ મોહમ્મદીની ધરપકડ પર “ઊંડી ચિંતા” વ્યક્ત કરી છે અને ઈરાની અધિકારીઓને તેમની તાત્કાલિક અને બિનશરતી મુક્તિ માટે હાકલ કરી છે. સમર્થકોએ અહેવાલ આપ્યો છે કે સુરક્ષા દળો અને પોલીસે આજે સવારે તેમની હિંસક અટકાયત કરી હતી. આ જ સમારંભમાં અન્ય ઘણા કાર્યકરોની પણ ધરપકડ કરવામાં આવી હતી. આ સમારંભ ૪૬ વર્ષીય ઈરાની વકીલ અને માનવાધિકાર કાર્યકર્તા ખોસરો અલીકુર્દીના સ્મરણાર્થે યોજાયો હતો, જે આ મહિનાની શરૂઆતમાં તેમની ઓફિસમાં મૃત હાલતમાં મળી આવ્યા હતા. પ્રાંતીય અધિકારીઓએ તેમના મૃત્યુને હૃદયરોગના હુમલાને જવાબદાર ગણાવ્યું હતું, પરંતુ આ મૃત્યુએ સુરક્ષા એજન્સીઓ દ્વારા વધેલા કડક પગલાં પર પ્રશ્નો ઉભા કર્યા છે.નરગીસની ધરપકડ બાદ, ૮૦ થી વધુ વકીલોએ સમગ્ર કેસની તપાસની માંગ કરતી અરજી પર હસ્તાક્ષર કર્યા છે. ઈરાનમાં ન્યૂ યોર્ક સ્થિત સેન્ટર ફોર હ્યુમન રાઈટ્સના એક્ઝીક્યુટિવ ડિરેક્ટર હાદી ગૈમીએ જણાવ્યું હતું કે, “આજે આપણે જે જાયું તે ઇસ્લામિક રિપબ્લિક દ્વારા સૌથી મૂળભૂત માનવ સ્વતંત્રતાઓ પરનો તાજેતરનો હુમલો છે, જ્યાં હત્યા કરાયેલા વકીલ માટે શોક પણ સજાપાત્ર ગુનો બની ગયો છે. જ્યારે શાંતિપ્રિય નાગરિકો માર મારવામાં આવે અને ખેંચીને લઈ જવાના ડર વિના શોક કરી શકતા નથી, ત્યારે તે એવી સરકારને ખુલ્લી પાડે છે જે સત્ય અને જવાબદારીથી ડરે છે. તે ઈરાનીઓની અસાધારણ હિંમત પણ દર્શાવે છે જેઓ તેમની ગરિમા છોડી દેવાનો ઇનકાર કરે છે.” વીડિયો ફૂટેજમાં મોહમ્મદી હિજાબ વગર માઇક્રોફોન પર બોલી રહી હતી અને ભીડને મજીદ્રેઝા રહનવર્દનું નામ ગાવાનું કહી રહી હતી, જેને ૨૦૨૨ માં જાહેરમાં ફાંસી આપવામાં આવી હતી. મશહાદના ગવર્નર હસન હોસેનીએ કહ્યું હતું કે “નિયમ ભંગ” ના નારા લગાવનારાઓને ફરિયાદીઓના આદેશથી અસ્થાયી રૂપે અટકાયતમાં લેવામાં આવ્યા હતા. તેમણે સુરક્ષા દળોએ હિંસાનો ઉપયોગ કર્યો હોવાના દાવાઓને નકારી કાઢ્યા હતા. મોહમ્મદીના સમર્થકો મહિનાઓ સુધી ચેતવણી આપતા રહ્યા હતા કે તેણીને તેણીની તબીબી રજા પછી જેલમાં પાછા મોકલી શકાય છે. ડિસેમ્બર ૨૦૨૪ માં તેણીને ત્રણ અઠવાડિયાની રજા આપવામાં આવી હતી, પરંતુ કાર્યકર્તાઓ અને પશ્ચિમી દબાણને કારણે તે લંબાવવામાં આવી હતી. જૂન ૨૦૨૫ માં ઈરાન-ઇઝરાયલ ૧૨-દિવસીય યુદ્ધ દરમિયાન પણ તેણી જેલની બહાર રહી હતી. તેણી સક્રિય રહી,
