ભારતીય કોર્પોરેટ જગત અને બેંકિંગ ક્ષેત્ર માટે એક મોટો સુધારો દર્શાવતા, લોકસભાએ સોમવાર, ૩૦ માર્ચના રોજ ‘નાદારી અને નાદારી કોડ બિલ, ૨૦૨૫’ ને મંજૂરી આપી. આ બિલનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય નાદારી નિરાકરણ પ્રક્રિયાઓમાં વિલંબ દૂર કરવાનો અને મુશ્કેલીમાં મુકાયેલી કંપનીઓના મૂલ્યને જાળવવાનો છે.
આ સુધારાની સૌથી મહત્વપૂર્ણ વિશેષતા ૧૪-દિવસની સમયમર્યાદા છે. હવે, નેશનલ કંપની લો ટ્રિબ્યુનલ પાસે કંપનીના ડિફોલ્ટ સ્થાપિત થયા પછી નાદારી અરજી સ્વીકારવા માટે ફક્ત ૧૪ દિવસનો સમય હશે. પહેલાં, આ પ્રક્રિયાઓમાં ઘણીવાર મહિનાઓ લાગતા હતા, જેના કારણે કંપનીની સંપત્તિના મૂલ્યમાં ઘટાડો થતો હતો. નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણે સ્પષ્ટતા કરી હતી કે આવા વિલંબનું મુખ્ય કારણ લાંબા ગાળાના મુકદ્દમા હતા, જેને હવે નવી દંડની જાગવાઈઓ દ્વારા કાબુમાં લેવામાં આવશે.
બિલ પર ચર્ચા દરમિયાન, નાણામંત્રીએ એક મહત્વપૂર્ણ મુદ્દા પર પ્રકાશ પાડ્યો. તેમણે જણાવ્યું હતું કે આઇબીસી (નાદારી અને નાદારી સંહિતા) નો ઉદ્દેશ્ય ફક્ત બેંકો માટે નાણાં વસૂલવાનો (દેવું વસૂલાત) નથી, પરંતુ મુશ્કેલીમાં મુકાયેલી “સધ્ધર કંપનીઓ” ને બચાવવાનો છે. તેમણે ૨૦૧૬ માં અમલમાં આવ્યા પછી ભારતીય બેંકિંગ ક્ષેત્રના સ્વાસ્થ્યને સુધારવા અને કંપનીઓમાં ‘ક્રેડિટ શિસ્ત’ સ્થાપિત કરવામાં આઇબીસી દ્વારા ભજવવામાં આવેલી ઐતિહાસિક ભૂમિકા પર ભાર મૂક્યો.
સંસદીય ચર્ચા દરમિયાન, એ વાત પ્રકાશમાં આવી કે રિઝોલ્યુશન કાર્યવાહીમાં ઇરાદાપૂર્વક વિલંબ કરવા માટે કાનૂની પ્રક્રિયાઓનો વારંવાર દુરુપયોગ કરવામાં આવે છે. નવા બિલમાં આવી પ્રવૃત્તિઓને રોકવા માટે ભારે દંડની જાગવાઈઓ શામેલ છે. પ્રક્રિયામાં ઇરાદાપૂર્વક અવરોધ ઊભો કરનાર અથવા વ્યર્થ અરજીઓ દાખલ કરનાર કોઈપણ પક્ષ સામે કડક કાર્યવાહી કરવામાં આવશે.
આ બિલ શરૂઆતમાં સિલેક્ટ કમિટીને મોકલવામાં આવ્યું હતું. લોકસભા દ્વારા પસાર કરાયેલ વર્તમાન સંસ્કરણમાં વ્યક્તિગત અને કોર્પોરેટ બંને નાદારી કાર્યવાહીને વધુ પારદર્શક અને ઝડપી બનાવવાના હેતુથી સમિતિની ભલામણોનો સમાવેશ થાય છે.
લોકસભામાં પસાર થયા પછી, બિલ હવે રાજ્યસભામાં જશે. નિષ્ણાતો માને છે કે આ ૧૨ મુખ્ય સુધારાઓ ભારતમાં ‘વ્યવસાય કરવાની સરળતા’ ને વેગ આપશે. આનાથી ફક્ત બેંકોની સંપત્તિ જ નહીં, પરંતુ કર્મચારીઓ અને સંકટગ્રસ્ત કંપનીઓના અન્ય હિસ્સેદારોના હિતોનું પણ રક્ષણ થશે.
