વિધાનસભા ચૂંટણી પહેલા પશ્ચિમ બંગાળમાં મતદાર યાદીના સ્પેશિયલ ઇન્ટેન્સીવ રિવિઝનની આસપાસનો વિવાદ વધી રહ્યો છે. આવી સ્થિતિમાં, આજે સુપ્રીમ કોર્ટે રાજ્યમાં ચૂંટણી પંચ દ્વારા હાથ ધરવામાં આવી રહેલા મતદાર યાદીના સઘન સુધારણા (એસઆઇઆર) પરના વિવાદમાંથી ઉદ્ભવતા કેસની સુનાવણી કરી. કડક વલણ અપનાવતા, કોર્ટે કલકત્તા હાઈકોર્ટના મુખ્ય ન્યાયાધીશને અનેક મહત્વપૂર્ણ સૂચનાઓ જારી કરી. કોર્ટે આદેશ આપ્યો કે એસઆઇઆરને સોંપવામાં આવેલા સીજેએમને દૂર કરવામાં આવે અને વરિષ્ઠ ન્યાયાધીશોને શોધી કાઢવામાં આવે.
સુપ્રીમ કોર્ટની બેન્ચે કોલકાતા હાઇકોર્ટના મુખ્ય ન્યાયાધીશને કહ્યું કે ન્યાયિક અધિકારીઓને રાહત આપો અને પશ્ચિમ બંગાળમાં એસઆઇઆરને મદદ કરવા માટે ભૂતપૂર્વ ન્યાયાધીશોની નિમણૂક કરવા તરફ કામ કરો. શુક્રવારે સુનાવણી દરમિયાન, સુપ્રીમ કોર્ટે મતદાર યાદીના ખાસ સઘન સુધારણા માટે પૂરતા ‘એ ‘ શ્રેણીના અધિકારીઓની નિમણૂક કરવામાં પશ્ચિમ બંગાળ સરકારની નિષ્ફળતાની પણ નોંધ લીધી.
સેવિંગ અને ભૂતપૂર્વ ન્યાયિક અધિકારીઓ હવે એવા લોકોના દાવાઓ અને વાંધાઓનો નિર્ણય લેશે જેમના નામ તાર્કિક વિસંગતતા યાદીમાં સામેલ કરવામાં આવ્યા છે. કોર્ટે કોલકાતા હાઇકોર્ટના મુખ્ય ન્યાયાધીશને આ કાર્ય માટે ન્યાયિક અધિકારીઓ પૂરા પાડવા અને જા જરૂરી હોય તો, ભૂતપૂર્વ ન્યાયાધીશોની પણ નિમણૂક કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો છે.
સુપ્રીમ કોર્ટે નિર્દેશ આપ્યો છે કે હાલમાં આ કાર્યમાં રોકાયેલા સીજેએમ (મુખ્ય ન્યાયાધીશ) ને દૂર કરવામાં આવે અને અન્ય યોગ્ય ન્યાયિક અધિકારીઓ/ભૂતપૂર્વ ન્યાયાધીશોની નિમણૂક કરવામાં આવે. કોર્ટે પશ્ચિમ બંગાળ સરકાર દ્વારા પૂરતા ‘છ’ શ્રેણીના અધિકારીઓને તૈનાત કરવામાં નિષ્ફળતા પર ગંભીર નારાજગી વ્યક્ત કરી.
સુપ્રીમ કોર્ટે ચૂંટણી પંચને ૨૮ ફેબ્રુઆરીએ પશ્ચિમ બંગાળ માટે ડ્રાફ્ટ મતદાર યાદી પ્રકાશિત કરવાની મંજૂરી આપી છે. તેમાં એમ પણ કહેવામાં આવ્યું છે કે જો જરૂરી હોય તો પૂરક યાદી પછીથી જારી કરી શકાય છે. કોર્ટે પશ્ચિમ બંગાળના તમામ જિલ્લા કલેક્ટરો અને પોલીસ અધિક્ષકોને એસઆઇઆર પ્રક્રિયામાં રોકાયેલા ન્યાયિક અધિકારીઓને લોજિસ્ટીકલ સપોર્ટ અને સુરક્ષા પૂરી પાડવાનો નિર્દેશ આપ્યો છે.કોર્ટે કહ્યું કે પ્રક્રિયા હવે તાર્કિક વિસંગતતા યાદીમાં સમાવિષ્ટ લોકોના દાવાઓ અને વાંધાઓના તબક્કામાં અટવાઈ ગઈ છે. જેમને નોટિસ જારી કરવામાં આવી હતી તેમાંથી મોટાભાગના લોકોએ મતદાર યાદીમાં સમાવેશ માટેના તેમના દાવાઓને સમર્થન આપતા દસ્તાવેજા સબમિટ કર્યા છે. સુપ્રીમ કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે તાર્કિક વિસંગતતાઓને કારણે યાદીમાં સમાવિષ્ટ લોકોના દાવાઓ અને વાંધાઓ પર સેવા આપતા અને ભૂતપૂર્વ ન્યાયિક અધિકારીઓ નિર્ણય લેશે. સુપ્રીમ કોર્ટે ૨૮ ફેબ્રુઆરીએ બંગાળમાં ડ્રાફ્ટ મતદાર યાદી પ્રકાશિત કરવાની ચૂંટણી પંચને મંજૂરી આપી હતી. જોકે, તેણે જણાવ્યું હતું કે પૂરક યાદી પછીથી જારી કરી શકાય છે.
એસઆઇઆર પ્રક્રિયામાં ન્યાયિક અધિકારીઓને મદદ કરવા માટે માઇક્રો ઓબ્ઝર્વર્સ અને રાજ્ય સરકારના અધિકારીઓ પણ તૈનાત કરવામાં આવશે. સુપ્રીમ કોર્ટે કલકત્તા હાઇકોર્ટના મુખ્ય ન્યાયાધીશને સમગ્ર પ્રક્રિયાના સુચારુ સંચાલનની ખાતરી કરવા માટે મુખ્ય સચિવ, પોલીસ મહાનિર્દેશક અને ચૂંટણી પંચના અધિકારીઓ સાથે બેઠક યોજવાનો નિર્દેશ આપ્યો છે. કોર્ટે સ્પષ્ટપણે જણાવ્યું હતું કે જીંઇ સંબંધિત બાબતોમાં ન્યાયિક અધિકારીઓ દ્વારા જારી કરાયેલા આદેશોને કોર્ટના આદેશો ગણવામાં આવશે, અને જિલ્લા વહીવટીતંત્ર અને પોલીસે તેમનું પાલન કરવું ફરજિયાત રહેશે. આ સૂચનાઓ સ્પષ્ટપણે દર્શાવે છે કે સુપ્રીમ કોર્ટ એસઆઇઆર પ્રક્રિયા ન્યાયી, પારદર્શક અને કાયદા અનુસાર થાય તે સુનિશ્ચિત કરવા માટે કડક વલણ અપનાવી રહી છે.
મતદાર યાદીના મુદ્દાને ગંભીર ગણાવતા કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે સેવારત અને ભૂતપૂર્વ ન્યાયિક અધિકારીઓ તાર્કિક વિસંગતતાઓની યાદીમાં સમાવિષ્ટ લોકોના દાવાઓ અને વાંધાઓ પર નિર્ણય લેશે. વધુમાં, સુપ્રીમ કોર્ટે ચૂંટણી પંચને લગભગ એક અઠવાડિયાનો સમય આપ્યો. કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે ચૂંટણી પંચ ૨૮ ફેબ્રુઆરીએ બંગાળમાં મતદારોની ડ્રાફ્ટ યાદી પ્રકાશિત કરી શકે છે. જોકે, કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે પૂરક યાદી પછીથી જારી કરી શકાય છે.
એ નોંધવું જોઈએ કે પશ્ચિમ બંગાળમાં મતદાર યાદીના એસઆઇઆર હેઠળ દસ્તાવેજા અને યાદીઓની ચકાસણી કરવામાં આવી રહી છે. આ પ્રક્રિયા દરમિયાન, ઘણા લોકોના નામ તાર્કિક વિસંગતતા યાદીમાં સામેલ કરવામાં આવ્યા છે. આનો અર્થ એ છે કે તેમના દસ્તાવેજા અથવા વિગતોમાં કેટલીક વિસંગતતા અથવા વિસંગતતા જાવા મળી છે. આવા લોકોને વાર્તાનો પોતાનો પક્ષ રજૂ કરવાની અને જરૂરી દસ્તાવેજા સબમિટ કરવાની તક આપવામાં આવી રહી છે. જો કે, મોટી સંખ્યામાં દાવાઓ અને વાંધાઓના પ્રવાહને કારણે, સુનાવણી પ્રક્રિયા ઝડપથી અને ન્યાયી રીતે પૂર્ણ કરવી એક પડકાર બની ગઈ છે.
