સમગ્ર વિશ્વમાં હવાની ગુણવત્તા દિવસેને દિવસે બગડી રહી છે. દક્ષિણ એશિયા બગડતી હવાની ગુણવત્તાનું મુખ્ય કેન્દ્ર તરીકે ઉભરી આવ્યું છે. સ્વીસ એર ક્વોલિટી ટેકનોલોજી કંપની આઇકયુએરિ દ્વારા બહાર પાડવામાં આવેલા ૮મા વર્લ્ડ એર ક્વોલિટી રિપોર્ટ અનુસાર, પાકિસ્તાનને વિશ્વનો સૌથી પ્રદૂષિત દેશ જાહેર કરવામાં આવ્યો છે. યાદીમાં બાંગ્લાદેશ બીજા ક્રમે છે, જ્યારે ભારત વિશ્વનો છઠ્ઠો સૌથી પ્રદૂષિત દેશ છે.
આ અહેવાલમાં ૧૪૩ દેશો, પ્રદેશો અને પ્રદેશોના ૯,૪૪૬ શહેરોમાં સ્થિત મોનિટરિંગ સ્ટેશનોના ડેટાનું વિશ્લેષણ કરવામાં આવ્યું છે. આ અહેવાલમાં આપેલા આંકડા ખૂબ ચિંતાજનક છે, કારણ કે વિશ્વના ૨૫ સૌથી પ્રદૂષિત શહેરોમાંથી મોટાભાગના ભારત, પાકિસ્તાન અને ચીનમાં સ્થિત છે. આઘાતજનક રીતે, વિશ્વના ચાર સૌથી પ્રદૂષિત શહેરોમાંથી ત્રણ ભારતમાં છે.
શહેરોની વાત કરીએ તો, ઉત્તર પ્રદેશનું લોની વિશ્વનું સૌથી પ્રદૂષિત શહેર હોવાનું જાણવા મળ્યું છે, ત્યારબાદ ચીન બીજા સ્થાને છે. મેઘાલયનું બુર્નિહાટ ત્રીજા સ્થાને છે, અને રાજધાની દિલ્હી યાદીમાં ચોથા સ્થાને છે, જ્યારે પાકિસ્તાનનું ફૈસલાબાદ પાંચમા સ્થાને છે.
વિશ્વના સૌથી પ્રદૂષિત દેશોમાં ચીન ૨૦મા ક્રમે છે, જ્યારે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ ૧૨૦મા સ્થાને છે અને યુનાઇટેડ કિંગડમ ૧૧૦મા સ્થાને છે. અહેવાલ મુજબ, ફક્ત ૧૩ દેશો અથવા પ્રદેશો – ફ્રેન્ચ પોલિનેશિયા, પ્યુઅર્ટો રિકો, યુએસ વર્જિન આઇલેન્ડ્સ, બાર્બાડોસ, ન્યુ કેલેડોનિયા, આઇસલેન્ડ, બર્મુડા, રિયુનિયન, એન્ડોરા, ઓસ્ટ્રેલિયા, ગ્રેનાડા, પનામા અને એસ્ટોનિયા – વિશ્વ આરોગ્ય સંગઠનની વાર્ષિક સરેરાશ પીએમ ૨.૫ માર્ગદર્શિકાને પૂર્ણ કરે છે.
અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે, “૧૪૩ દેશો અથવા પ્રદેશોમાંથી ૧૩૦ (૯૧ ટકા) ડબ્લ્યુએચઓની વાર્ષિક સરેરાશ પીએમ ૨.૫ માર્ગદર્શિકાને પૂર્ણ કરતા નથી. પાંચ સૌથી પ્રદૂષિત દેશો પાકિસ્તાન, બાંગ્લાદેશ, તાજિકિસ્તાન, ચાડ અને ડેમોક્રેટિક રીપબ્લીક ઓફ કોંગો છે. વિશ્વના ૨૫ સૌથી પ્રદૂષિત શહેરો ભારત, પાકિસ્તાન અને ચીનમાં સ્થિત છે, જેમાં ચાર સૌથી પ્રદૂષિત શહેરોમાંથી ત્રણ ભારતમાં સ્થિત છે.”
દક્ષિણ આફ્રિકાનું ન્યુબૌટ્ટેવિલે શહેર વિશ્વનું સૌથી સ્વચ્છ શહેર છે, જ્યાં વાર્ષિક સરેરાશ પીએમ ૨.૫ સાંદ્રતા પ્રતિ ઘન મીટર ૧.૦ માઇક્રોગ્રામ છે. “૨૦૨૫માં, જંગલની આગથી એવા વિસ્તારોને ગંભીર અસર થઈ હતી જ્યાં ઐતિહાસિક રીતે પીએમ ૨.૫ સ્તર પ્રમાણમાં ઓછું હતું. પરિણામે, ૨૦૨૫માં માત્ર ૧૪ ટકા વૈશ્વિક શહેરો ડબ્લ્યુએચઓની વાર્ષિક પીએમ ૨.૫ માર્ગદર્શિકાને પૂર્ણ કરી શક્યા, જ્યારે ૨૦૨૪માં આ પ્રમાણ ૧૭ ટકા હતું,” અહેવાલમાં જણાવાયું છે.
