રાજકીય પક્ષો ફરી એકવાર આગામી વર્ષની યુપી વિધાનસભા ચૂંટણી માટે નિષાદ મત બેંકને આકર્ષવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે. આ અસરો ભાજપ દ્વારા રાષ્ટ્રીય પછાત વર્ગ આયોગના અધ્યક્ષ તરીકે નિષાદના ભૂતપૂર્વ સાંસદ સાધ્વી નિરંજન જ્યોતિની નિમણૂક અને સપા દ્વારા મહિલા સભાના રાજ્ય પ્રમુખ તરીકે ભૂતપૂર્વ સાંસદ ફૂલન દેવીની બહેન રુકમણી નિષાદની નિમણૂક પરથી પડી રહી છે. દરમિયાન, ચૂંટણી નજીક આવતાની સાથે, નિષાદના નેતૃત્વ હેઠળના પક્ષોએ મોટા પક્ષોને એ સંદેશ આપવા માટે રેલીઓ અને જાહેર સભાઓનું આયોજન કરવાનું શરૂ કરી દીધું છે કે તેઓ ચૂંટણી હોડીની રાજકીય લગામ ધરાવે છે.
રાજકીય નિષ્ણાતો માને છે કે નિષાદ સમુદાય, તેની મજબૂત વોટ બેંક સાથે, ઘણી બેઠકો પર મુખ્ય રાજકીય પક્ષો માટે રમતને વિક્ષેપિત કરી શકે છે. પરિણામે, કોઈપણ રાજકીય પક્ષ કોઈ જાખમ લેવા માંગતો નથી. ભાજપ હોય કે સમાજવાદી પાર્ટી, તેઓ બધા નિષાદ સમુદાય તેમની સાથે રહે તે સુનિશ્ચિત કરવા માટે પ્રયત્નશીલ છે. રાજકીય વિશ્લેષકો કહે છે કે નિષાદ સમુદાયની સૌથી મોટી માંગ અનુસૂચિત જાતિમાં સૌથી પછાત જાતિઓનો સમાવેશ કરવાની છે. જે પણ રાજકીય પક્ષ આ દિશામાં કંઈક કરવાનું વચન આપે છે, સમુદાયના મત તે પક્ષને જાય છે.
જ્યારે ઉત્તર પ્રદેશના દરેક ક્ષેત્રમાં નોંધપાત્ર નિષાદ વસ્તી છે, ગોરખપુર, મઉ, ગાઝીપુર, બલિયા, સંત કબીર નગર, મિર્ઝાપુર, ભદોહી, પ્રયાગરાજ, વારાણસી, જૌનપુર, ફતેહપુર, બાંદા, હમીરપુર, સહારનપુર અને લખીમપુર જિલ્લાઓને નિષાદ-બહુમતી વસ્તી માનવામાં આવે છે.
આ આધારે, એવો અંદાજ છે કે ઉત્તર પ્રદેશમાં આશરે ૧૪૦ વિધાનસભા બેઠકોના ચૂંટણી પરિણામોને આકાર આપવામાં તેમની વસ્તી મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે. આ બેઠકો પર નિષાદના ૬૦,૦૦૦ થી ૧,૨૦,૦૦૦ મતો છે. આટલું જ નહીં, ૨૩ લોકસભા બેઠકો પર નિષાદ સમુદાયની વસ્તી આશરે ૧૦૦,૦૦૦ થી ૩,૦૦,૦૦૦ છે. નિષાદ ઉપરાંત, તેઓ બિંદ, મલ્લાહ, કેવત, કશ્યપ, બાથમ, ચૌધરી, તુરૈયા, ધીમર, રાયકવાર અને અન્ય તરીકે પણ ઓળખાય છે.
ડા. સંજય નિષાદના નેતૃત્વ હેઠળની નિર્બલ ભારતીય શોષિત હમારા આમ દળ (નિષાદ પાર્ટી) યુપીમાં નિષાદ વોટ બેંકમાં મજબૂત હાજરી ધરાવે છે. આના આધારે, નિષાદ પાર્ટીએ ભાજપ સાથે જાડાણ કરીને, ૨૦૨૨ ની વિધાનસભા ચૂંટણીમાં ૧૬ બેઠકો પર તેના નેતાઓને ઉમેદવારો તરીકે ઉભા રાખ્યા. આમાંથી દસ ઉમેદવારો નિષાદ પાર્ટીના ચિહ્ન પર ચૂંટણી લડ્યા હતા, જેમાંથી છ જીત્યા હતા.
નિષાદ પાર્ટીના છ નેતાઓએ ભાજપના ચિહ્ન પર ચૂંટણી લડી હતી, જેમાંથી પાંચ જીત્યા હતા. જાકે, ૨૦૨૪ની લોકસભા ચૂંટણીમાં પાર્ટીના વડા ડા. સંજય નિષાદના પુત્ર ચૂંટણી હારી ગયા હતા. ગઠબંધનના ભાગ રૂપે, તેમને ભાજપના ચિહ્ન પર મેદાનમાં ઉતારવામાં આવ્યા હતા.
યુપીની જેમ, બિહારમાં પણ જાતિ આધારિત રાજકારણ પ્રચલિત છે. યુપીમાં, ડા. સંજય નિષાદને આ જાતિઓના સાર્વત્રિક રીતે માન્યતા પ્રાપ્ત નેતા માનવામાં આવે છે અને તેમને “માછીમારોના રાજકીય ગોડફાધર” તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.વીઆઇપી પાર્ટી અને તેના નેતા મુકેશ સાહની બિહારમાં સમાન પરિસ્થિતિનો સામનો કરે છે. મુકેશ સાહની બિહારમાં “મલ્લાહના પુત્ર” તરીકે ઓળખાય છે. તેઓ અગાઉ ઉત્તર પ્રદેશમાં ચૂંટણી લડી ચૂક્્યા છે. જાકે, નિષાદ પાર્ટીની તુલનામાં તેઓ નિષાદ સમુદાયનો ટેકો મેળવવામાં નિષ્ફળ રહ્યા.
