કેન્દ્ર સરકારે આગામી પાંચ વર્ષ માટે છૂટક ફુગાવાનો લક્ષ્યાંક ૪% રાખવાનો નિર્ણય લીધો છે. આ લક્ષ્ય ૧ એપ્રિલ, ૨૦૨૬ થી ૩૧ માર્ચ, ૨૦૩૧ સુધી અમલમાં રહેશે. નાણા મંત્રાલયના આર્થિક બાબતોના વિભાગે ૨૫ માર્ચ, ૨૦૨૬ ના રોજ જારી કરાયેલ એક સૂચનામાં આ જાહેરાત કરી હતી.
સૂચના અનુસાર, ફુગાવાનો લક્ષ્ય ૪ ટકા નક્કી કરવામાં આવ્યો છે, જેમાં ઉપલી સહનશીલતા મર્યાદા ૬ ટકા અને નીચલી મર્યાદા ૨ ટકા નક્કી કરવામાં આવી છે. આ નિર્ણય રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા એક્ટ, ૧૯૩૪ ની કલમ ૪૫ઝેડએ હેઠળ ભારતીય રિઝર્વ બેંક સાથે પરામર્શ કરીને લેવામાં આવ્યો હતો.
આ સરકારના નિર્ણય સાથે, ભારતીય રિઝર્વ બેંકના હાલના આદેશ અકબંધ રહેશે. મોનેટરી પોલિસી કમિટી ફુગાવાને નિર્ધારિત મર્યાદામાં રાખવા માટે આ લક્ષ્ય સાથે સુસંગત નીતિગત વ્યાજ દરો નક્કી કરવાનું ચાલુ રાખશે. એ નોંધનીય છે કે ભારતે ૨૦૧૬ માં ઔપચારિક રીતે ફુગાવા લક્ષ્યીકરણ માળખું અપનાવ્યું હતું. તે જ સમયે,એમપીસીની રચના કરવામાં આવી હતી, જેને ભાવ સ્થિરતા જાળવવાનું કામ સોંપવામાં આવ્યું હતું. પ્રારંભિક સમયગાળો માર્ચ ૨૦૨૧ સુધીનો હતો, ત્યારબાદ સરકારે આ લક્ષ્ય જાળવી રાખવાનું ચાલુ રાખ્યું છે. આ બીજી વખત છે જ્યારે સરકારે ચાર ટકા લક્ષ્યને યથાવત રાખ્યું છે.
આનો અર્થ એ છે કે ફુગાવો હાલમાં લક્ષ્ય (૪%) થી નીચે છે. આ સમયગાળા દરમિયાન, ટામેટાં, વટાણા અને કોબીજ જેવા શાકભાજીના ભાવમાં ૧૦ ટકાથી વધુનો ઘટાડો થયો છે, જેનાથી ખાદ્ય ફુગાવા પર દબાણ ઓછું થયું છે.
કયા રાજ્યો ઉચ્ચ ફુગાવો અનુભવી રહ્યા છે? ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૬ માં સૌથી વધુ ફુગાવાવાળા રાજ્યોઃ તેલંગણા, રાજસ્થાન, કેરળ, આંધ્રપ્રદેશ,પશ્ચિમ બંગાળ,
સરકારના મતે, દેશભરના ૧,૪૦૭ શહેરી બજારો અને ૧,૪૬૫ ગામડાઓમાંથી ફુગાવાનો ડેટા એકત્રિત કરવામાં આવે છે. ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૬ માં લગભગ તમામ બજારોમાં ડેટા સંગ્રહ સફળ રહ્યો, જે ડેટાની વિશ્વસનીયતા જાળવી રાખે છે.
નિષ્ણાતો માને છે કે ૪ ટકા લક્ષ્ય જાળવી રાખવાથી નીતિ સાતત્ય અને આર્થિક સ્થિરતાનો સંકેત મળે છે. આ બજાર અને રોકાણકારોને સ્પષ્ટ દિશા પ્રદાન કરે છે, જ્યારે આરબીઆઇને વ્યાજ દરોના સંચાલનમાં સંતુલન જાળવવામાં પણ મદદ કરે છે. માર્ચ ૨૦૨૬ માટે ફુગાવાના ડેટા ૧૩ એપ્રિલના રોજ જાહેર કરવામાં આવશે, જે ભવિષ્યની નાણાકીય નીતિના સંકેતો નક્કી કરશે.
