દેશના સૌથી મોટા ખાનગી ઇંધણ રિટેલર્સમાંની એક, નાયરા એનર્જીએ ગુરુવારે પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં વધારો કર્યો છે. કંપનીએ પેટ્રોલના ભાવમાં ૫ રૂપિયા પ્રતિ લિટર અને ડીઝલના ભાવમાં ૩ રૂપિયા પ્રતિ લિટરનો વધારો કર્યો છે.
સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, વૈશ્વિક ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં તાજેતરમાં થયેલા વધારા બાદ આ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે. પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા યુદ્ધને કારણે આંતરરાષ્ટ્રીય તેલના ભાવમાં તીવ્ર વધારો થયો છે, જેની અસર હવે સ્થાનિક બજાર પર પડી રહી છે. એવો અહેવાલ છે કે ૨૮ ફેબ્રુઆરીથી આંતરરાષ્ટ્રીય તેલના ભાવમાં લગભગ ૫૦ ટકાનો વધારો થયો છે. દરમિયાન, ભારતમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના છૂટક ભાવ લાંબા સમયથી સ્થિર રહ્યા હતા, જેના કારણે ઇંધણ માર્કેટિંગ કંપનીઓ પર ખર્ચનું દબાણ વધ્યું હતું.
નાયરા એનર્જી દેશના ૧૦૨,૦૭૫ પેટ્રોલ પંપમાંથી આશરે ૬,૯૬૭ પેટ્રોલ પંપ ચલાવે છે. કંપનીએ હવે વધેલા ખર્ચનો બોજ ગ્રાહકો પર નાખવાનો નિર્ણય લીધો છે. જાકે, આ મુદ્દે કંપની તરફથી હજુ સુધી સત્તાવાર પ્રતિભાવ જાહેર કરવામાં આવ્યો નથી.
સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, રશિયાની રોઝનેફ્ટની માલિકીની નાયરાએ પેટ્રોલના ભાવમાં પ્રતિ લિટર ૫ અને ડીઝલના ભાવમાં પ્રતિ લિટર ૩નો વધારો કર્યો છે, પરંતુ વેટ જેવા સ્થાનિક કરના આધારે રાજ્ય પ્રમાણે વધારાની અસરકારક દર બદલાય છે. કેટલાક સ્થળોએ, પેટ્રોલના ભાવમાં પ્રતિ લિટર ?૫.૩૦ સુધીનો વધારો થયો છે.
દરમિયાન, રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ અને બીપીના સંયુક્ત સાહસ, જિયો-બીપી, પેટ્રોલ અને ડીઝલના વેચાણમાં નુકસાન સહન કરવા છતાં, હજુ સુધી ભાવમાં કોઈ ફેરફાર કર્યો નથી. દરમિયાન, સરકારી માલિકીની તેલ કંપનીઓ ઇન્ડિયન ઓઇલ, ભારત પેટ્રોલિયમ અને હિન્દુસ્તાન પેટ્રોલિયમ, જે બજારના લગભગ ૯૦ ટકા ભાગને નિયંત્રિત કરે છે, એપ્રિલ ૨૦૨૨ થી સ્થિર છૂટક ભાવ જાળવી રાખ્યા છે.
સૂત્રો કહે છે કે ખાનગી કંપનીઓને તેમના નુકસાનની ભરપાઈ કરવા માટે કોઈ સરકારી સમર્થન મળતું નથી, જ્યારે સરકારી કંપનીઓને ભાવ નિયંત્રિત કરવામાં ટેકો આપવામાં આવે છે. સતત વધતા નુકસાનને કારણે, ખાનગી કંપનીઓ પાસે ભાવ વધારવા સિવાય મર્યાદિત વિકલ્પો છે.
જાકે, સરકારી માલિકીની કંપનીઓએ તાજેતરમાં પ્રીમિયમ પેટ્રોલ (૯૫ ઓક્ટેન) ના ભાવમાં પ્રતિ લિટર ૨ અને ઔદ્યોગિક ઉપયોગ માટે બલ્ક ડીઝલના ભાવમાં આશરે ૨૨ પ્રતિ લિટરનો વધારો કર્યો છે. દિલ્હીમાં પ્રીમિયમ પેટ્રોલ ૯૯.૮૯ થી વધીને ૧૦૧.૮૯ પ્રતિ લિટર થયું છે, જ્યારે બલ્ક ડીઝલ ૮૭.૬૭ થી વધીને ૧૦૯.૫૯ પ્રતિ લિટર થયું છે. આમ છતાં, નિયમિત પેટ્રોલ ( રૂ ૯૪.૭૭) અને ડીઝલ (રૂ ૮૭.૬૭) ના ભાવ યથાવત છે. આ મહિનાની શરૂઆતમાં ઇરાન સાથે યુદ્ધ વધતાં આંતરરાષ્ટ્રીય તેલના ભાવ પ્રતિ બેરલ યુએસ ૧૧૯ સુધી પહોંચી ગયા હતા, પરંતુ પાછળથી તે ઘટીને પ્રતિ બેરલ યુએસ ૧૦૦ ની આસપાસ થઈ ગયા.
દિલ્હીમાં નિયમિત પેટ્રોલનો ભાવ પ્રતિ લિટર ૯૪.૭૭ છે, જ્યારે તે જ ગ્રેડના ડીઝલનો ભાવ પ્રતિ લિટર ૮૭.૬૭ છે. ભારત તેની ક્રૂડ ઓઇલની જરૂરિયાતનો આશરે ૮૮ ટકા આયાત કરે છે, જેનો મોટો ભાગ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ દ્વારા આવે છે. પ્રદેશમાં વધતા તણાવ અને શિપિંગ પર અસરને કારણે પુરવઠા અંગે અનિશ્ચિતતા રહે છે.
સરકારનું કહેવું છે કે પેટ્રોલ અને ડીઝલ નિયંત્રણમુક્ત ઉત્પાદનો છે અને સરકારને તેમના ભાવ નક્કી કરવાનો અધિકાર છે. ઇંધણના ભાવ માર્કેટિંગ કંપનીઓ પાસે છે. તેથી, વૈશ્વિક ભાવ અને ભૂ-રાજકીય પરિસ્થિતિઓના આધારે ઇંધણના ભાવમાં વધુ ફેરફાર શક્ય છે.
