ખાસ સઘન સુધારણા (એસઆઇઆર) પ્રક્રિયા પછી ઉત્તર પ્રદેશમાં ચૂંટણી પંચ દ્વારા જાહેર કરાયેલ ડ્રાફ્ટ મતદાર યાદીથી રાજકીય ગતિવિધિઓ વધી ગઈ છે. ૬ જાન્યુઆરીએ જાહેર કરાયેલી ડ્રાફ્ટ યાદીમાં આશરે ૨૮.૯ મિલિયન મતદારોના નામ કાઢી નાખવામાં આવ્યા હતા, જેના કારણે કુલ મતદારોની સંખ્યા ૧૫૪.૪ મિલિયનથી ઘટીને ૧૨૫.૫ મિલિયન થઈ ગઈ હતી. જ્યારે વિપક્ષી પક્ષો તેને “લોકશાહીની હત્યા” અને “ષડયંત્ર” ગણાવી રહ્યા છે, ત્યારે તે શાસક ભાજપ માટે એક મોટી માથાનો દુખાવો બની ગઈ છે, કારણ કે પક્ષના નેતાઓ માને છે કે દૂર કરાયેલા નામો તેમના મુખ્ય મતદારોના મોટાભાગના લોકોનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે.
મુખ્ય ચૂંટણી અધિકારી નવદીપ રિનવાએ એક પત્રકાર પરિષદમાં જણાવ્યું હતું કે બૂથ લેવલ ઓફિસર્સ એ એસઆઇઆર હેઠળ ઘરે ઘરે સર્વે કર્યો હતો. આ સમયગાળા દરમિયાન, ૪૬.૨૩ લાખ મૃત મતદારો, કાયમી સ્થળાંતર કરનારા ૨.૧૭ કરોડ મતદારો અને ૨૫.૪૭ લાખ ડુપ્લીકેટ મતદારો મળી આવ્યા હતા. ડ્રાફ્ટમાં ૮૧.૩૦% નામો જાળવી રાખવામાં આવ્યા હતા, પરંતુ આ મતદારોમાંથી ૧૮.૭૦% નામો કાઢી નાખવાથી રાજકીય તોફાન ઉભું થયું છે.
ભાજપને ડર છે કે આ નામો કાઢી નાખવાથી ૨૦૨૭ ની વિધાનસભા ચૂંટણીમાં તેના મત હિસ્સા અને બેઠકો પર અસર પડશે. મુખ્યમંત્રી યોગી આદિત્યનાથે ડિસેમ્બરમાં પાર્ટીના કાર્યકરોને કહ્યું હતું કે “કાઢી નાખવામાં આવતા ૮૫-૯૦% મતદારો અમારા મતદારો છે.” પાર્ટી હવે રાજ્યભરના ૧.૬૨ લાખ મતદાન મથકો પર ફોર્મ-૬નું વિતરણ કરી રહી છે. કાર્યકરો ઘરે ઘરે જઈને નવા મતદારો, ખાસ કરીને ૧૮ વર્ષના યુવાનો, લગ્ન પછી સરનામાં બદલનાર મહિલાઓ અને નવા સ્થળાંતરિત મતદારો ઉમેરવા માટે કામ કરી રહ્યા છે.
ડ્રાફ્ટ મતદાર યાદીના પ્રકાશન પછી, મુખ્યમંત્રી યોગીએ મંગળવારે સાંજે વીડિયો કોન્ફરન્સિંગ દ્વારા પાર્ટીના તમામ અધિકારીઓની એક મહત્વપૂર્ણ બેઠક બોલાવી હતી. આ બેઠકમાં રાજ્યથી લઈને જિલ્લા સ્તર સુધીના સંગઠનના સભ્યો તેમજ સાંસદો અને ધારાસભ્યો હાજર રહ્યા હતા. બેઠક દરમિયાન મુખ્યમંત્રી યોગીએ તમામ સાંસદો અને ધારાસભ્યોને સૂચના આપી હતી કે પ્રથમ યાદીમાંથી કાઢી નાખવામાં આવેલા કોઈપણ માન્ય મતોને ફરીથી ઉમેરવા.
મુખ્યમંત્રી યોગીએ સ્પષ્ટપણે જણાવ્યું હતું કે તમામ સાંસદો અને ધારાસભ્યોએ તેમના સંબંધિત મતવિસ્તારમાં બૂથ સ્તરે આ પ્રક્રિયામાં જોડાવું જોઈએ અને જે લોકો બહાર રહી ગયા છે તેમના નામોનો સમાવેશ કરવા માટે ઝુંબેશ શરૂ કરવી જોઈએ. તેમણે તેમના તમામ મંત્રીઓને તેમના હવાલા હેઠળના જિલ્લાઓમાં જઈને જમીન પર રહેવાની કડક સૂચના પણ આપી હતી.અયોગ્ય મતદારો અંગે, મુખ્યમંત્રીએ તેમના મંત્રીઓને ડ્રાફ્ટ યાદી બહાર પડ્યા પછી તેમના સંબંધિત જિલ્લાઓ માટે મતદાર યાદીઓ મેળવવા અને મતવિસ્તાર મુજબ ઓડિટ કરવા સૂચના આપી હતી. કોઈપણ લાયક મતદારનું નામ બાકી ન રહે. ફોર્મ ભરીને નામ ઉમેરવા જોઈએ, અને અયોગ્ય અથવા ડુપ્લીકેટ નામો સામે વાંધા દાખલ કરવા જોઈએ અને દૂર કરવા જાઈએ. મુખ્યમંત્રી યોગીએ જણાવ્યું હતું કે આ પ્રયાસ લોકશાહીને મજબૂત બનાવશે અને ચૂંટણી પ્રક્રિયાઓને સરળ બનાવશે. ૬ જાન્યુઆરીથી ૬ ફેબ્રુઆરી સુધી દાવા અને વાંધા દાખલ કરી શકાશે, અંતિમ યાદી ૬ માર્ચે બહાર પડશે. બેઠકમાં હાજર રહેલા કર્નલગંજના ધારાસભ્ય અજય સિંહે જણાવ્યું હતું કે મુખ્યમંત્રીએ દરેકને ગુમ થયેલા મતદારોના નામ ઉમેરવા અને વાંધા નોંધાવીને ખોટા નામો દૂર કરવા સૂચના આપી છે.
ગોંડા જિલ્લાના તરબગંજ વિધાનસભા મતવિસ્તારના ધારાસભ્ય પ્રેમ નારાયણ પાંડેએ કહ્યું, “એકવાર તમે બધા એક ઝુંબેશ શરૂ કરો અને બૂથ લેવલ સુધી દેખરેખ રાખો, પછી જે નામો છોડી દેવામાં આવ્યા છે અથવા ચૂકી ગયા છે તે ઉમેરવાનો પ્રયાસ કરો. ઉપરાંત, જા તમને લાગે કે તમારા વિસ્તારમાં ખોટા નામો ઉમેરવામાં આવ્યા છે, તો વાંધો ઉઠાવો કારણ કે હજુ પણ સમય છે અને આ સુધારી લેવામાં આવશે, જેનાથી વિધાનસભા ચૂંટણીઓ સરળ બનશે.” પાર્ટીના રાજ્ય પ્રવક્તા મનીષ શુક્લાએ કહ્યું, “આ ઝુંબેશ પારદર્શિતા અને લોકશાહીને મજબૂત કરવા માટે છે. અમારા બૂથ લેવલના કાર્યકરો દિવસ-રાત કામ કરી રહ્યા છે જેથી ખાતરી કરી શકાય કે કોઈ પણ લાયક મતદાર બાકી ન રહે.” જોકે, ભાજપના આંતરિક સૂત્રો માને છે કે શહેરી અને કુર્મી-ઓબીસી મતદારોના નામ, જે પાર્ટીનો મુખ્ય આધાર બનાવે છે, તેમના નામ સૌથી વધુ પ્રભાવિત થયા છે. બીજી બાજુ, ભાજપથી વિપરીત, સમાજવાદી પાર્ટી અને કોંગ્રેસે તેને “ષડયંત્ર” ગણાવ્યું. સમાજવાદી પાર્ટીના નેતા રવિદાસ મેહરોત્રા અને અન્ય ઘણા લોકોએ કહ્યું કે લાખો સાચા મતદારોના નામ તેમની પાસે બધા દસ્તાવેજા હોવા છતાં કાઢી નાખવામાં આવ્યા હતા. કોંગ્રેસના પ્રદેશ પ્રમુખ અજય રાયે તેને “મોટું ષડયંત્ર” ગણાવ્યું અને તપાસની માંગ કરી.
