સુપ્રીમ કોર્ટે અરવલ્લી કેસમાં મોટો હસ્તક્ષેપ કર્યો છે, તેના પોતાના તારણોને સ્થગિત કર્યા છે. સુપ્રીમ કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે તેનો અમલ હાલ પૂરતો કરવામાં આવશે નહીં. તેના આદેશમાં, સુપ્રીમ કોર્ટે નિષ્ણાત સમિતિની ભલામણો અને તેના પોતાના આદેશ પર સ્ટે મૂક્્યો છે. સુપ્રીમ કોર્ટ હવે સમગ્ર અહેવાલનું વિશ્લેષણ કરવા માટે પર્યાવરણીય નિષ્ણાતોની એક નવી પેનલ બનાવશે. સુપ્રીમ કોર્ટે કેન્દ્ર સરકાર અને ચાર અરવલ્લી રાજ્યો – દિલ્હી, હરિયાણા, રાજસ્થાન અને ગુજરાત – ને નોટિસ ફટકારી નિષ્ણાત સમિતિના તારણો પર સ્પષ્ટતા માંગી છે. સીજેઆઇ એ જણાવ્યું હતું કે, “અમે નિર્દેશ આપીએ છીએ કે સમિતિની ભલામણો અને સુપ્રીમ કોર્ટના અનુગામી તારણો ૨૧ જાન્યુઆરી, ૨૦૨૬ ના રોજ કેસની સુનાવણી સુધી સ્થગિત રાખવામાં આવે.”કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે રિપોર્ટના અમલીકરણ અથવા આ કોર્ટના નિર્ણયના અમલીકરણ પહેલાં, નીચેના મુદ્દાઓને ધ્યાનમાં રાખીને માર્ગદર્શન પૂરું પાડવા માટે એક નિષ્પક્ષ, સ્વતંત્ર પ્રક્રિયાની જરૂર છેઃ ,ું અરવલ્લીની વ્યાખ્યાને ૫૦૦ મીટર વિસ્તાર સુધી મર્યાદિત રાખવાથી માળખાકીય વિરોધાભાસ સર્જાય છે, જેનાથી સંરક્ષણ ક્ષેત્ર સંકોચાય છે? શું આ બિન-અરવલ્લી વિસ્તારોનો વ્યાપ વિસ્તૃત કરે છે જ્યાં નિયમનકારી ખાણકામ કરી શકાય છે?,શું બે વિસ્તારો વચ્ચે ૧૦૦ મીટર કે તેથી વધુ અંતરે નિયમનકારી ખાણકામની મંજૂરી આપવામાં આવશે, અને તેમની વચ્ચે ૭૦૦ મીટરના અંતરનું શું? પર્યાવરણીય સાતત્ય કેવી રીતે જાળવી શકાય? જા નોંધપાત્ર નિયમનકારી ખામીઓ જાવા મળે છે, તો શું શ્રેણીની માળખાકીય અખંડિતતા જાળવવા માટે એક મહત્વપૂર્ણ મૂલ્યાંકન જરૂરી છે?,સીજેઆઇ સૂર્ય કાંતે કહ્યું, “અમે પ્રસ્તાવ મૂકીએ છીએ કે નિષ્ણાત સમિતિ દ્વારા રજૂ કરાયેલા અહેવાલનું વિશ્લેષણ કરવા માટે ડોમેન નિષ્ણાતોની એક ઉચ્ચ-શક્તિવાળી નિષ્ણાત સમિતિની રચના કરવામાં આવે.” સુપ્રીમ કોર્ટે ૨૦ નવેમ્બર, ૨૦૨૫ ના રોજ પર્યાવરણ, વન અને આબોહવા પરિવર્તન મંત્રાલય હેઠળ રચાયેલી સમિતિની ભલામણો સ્વીકારી જે આ મુજબ છે – અરવલ્લી ટેકરીઓઃ સ્થાનિક ભૂપ્રદેશ (જમીન) થી ૧૦૦ મીટર કે તેથી વધુ ઊંચાઈ ધરાવતી કોઈપણ જમીન. -અરવલ્લી પર્વતમાળાઃ જા આવી બે કે તેથી વધુ ટેકરીઓ ૫૦૦ મીટરની ત્રિજ્યામાં હોય, તો તેમને ટેકરીઓનો એક જ સમૂહ ગણવામાં આવશે. -આ ટેકરીઓ અને પર્વતમાળાઓમાંના તમામ ભૂમિસ્વરૂપો, તેમની ઊંચાઈ અથવા ઢાળને ધ્યાનમાં લીધા વિના, ખાણકામમાંથી બાકાત રાખવામાં આવશે.મુખ્ય ન્યાયાધીશ સૂર્યકાંત, ન્યાયાધીશ જે.કે. મહેશ્વરી અને ન્યાયાધીશ ઓગસ્ટેન જ્યોર્જ ક્રાઇસ્ટની બનેલી ત્રણ ન્યાયાધીશોની બેન્ચ “અરવલ્લી ટેકરીઓ અને પર્વતમાળાઓ અને સંબંધિત મુદ્દાઓની વ્યાખ્યા” શીર્ષકવાળા કેસની સુનાવણી કરશે. ૨૦ નવેમ્બર, ૨૦૨૫ ના રોજ આપેલા ચુકાદામાં, સુપ્રીમ કોર્ટે પર્યાવરણ, વન અને આબોહવા પરિવર્તન મંત્રાલયની ખાણકામ નિયમન સમિતિ દ્વારા સૂચવવામાં આવેલી વ્યાખ્યા સ્વીકારી. સુપ્રીમ કોર્ટ ૨૧ જાન્યુઆરીએ આ કેસની સુનાવણી કરશે.સીજેઆઇએ કહ્યું, “અમે કહ્યું છે કે, અમે પ્રસ્તાવ મૂકીએ છીએ કે નિષ્ણાત સમિતિ દ્વારા રજૂ કરાયેલા અહેવાલનું વિશ્લેષણ કરવા માટે ડોમેન નિષ્ણાતોની એક ઉચ્ચ-શક્તિવાળી નિષ્ણાત સમિતિની રચના કરવામાં આવે.” નિષ્ણાત સમિતિની ભલામણો અને સુપ્રીમ કોર્ટના નિર્ણય પર સ્ટે મૂકવામાં આવ્યો હતો. સુપ્રીમ કોર્ટ ડોમેન નિષ્ણાતોની એક નવી પેનલ બનાવશે. નિષ્ણાત સમિતિના તારણો પર સ્પષ્ટતા માંગતા, સુપ્રીમ કોર્ટે કેન્દ્ર અને ચાર અરવલ્લી રાજ્યો – દિલ્હી, હરિયાણા, રાજસ્થાન અને ગુજરાતને નોટિસ જારી કરી.સીજેઆઇએ કહ્યું, “અમે નિર્દેશ આપીએ છીએ કે સમિતિની ભલામણો અને સુપ્રીમ કોર્ટના અનુગામી તારણો ત્યાં સુધી સ્થગિત રહે.” આ કેસની સુનાવણી ૨૧ જાન્યુઆરી, ૨૦૨૬ ના રોજ થશે. સુપ્રીમ કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે, “અરવલ્લી ટેકરીઓ અને પર્વતમાળાઓની માળખાકીય અને ઇકોલોજીકલ અખંડિતતાને સુરક્ષિત રાખવા માટે ડોમેન નિષ્ણાતોની બનેલી ઉચ્ચ-શક્તિવાળી સમિતિ દ્વારા બહુ-સમયગાળાની તપાસ હાથ ધરવામાં આવશે.”સુપ્રીમ કોર્ટે પોતાના નવેમ્બરના નિર્ણય અને સમિતિની ભલામણો પર સ્ટે આપ્યો છે. સુપ્રીમ કોર્ટે સમિતિની ભલામણો અને તેના પોતાના નવેમ્બરના તારણ પર સ્ટે આપ્યો છે. સુપ્રીમ કોર્ટ ૨૧ જાન્યુઆરીએ કેસની સુનાવણી કરશે.સુપ્રીમ કોર્ટે કહ્યું કે ડોમેન નિષ્ણાતોની બનેલી ઉચ્ચ-શક્તિવાળી સમિતિએ અરવલ્લી ટેકરીઓ અને પર્વતમાળાઓની બહુ-સમયગાળાની તપાસ કરવી જાઈએ. આ સમિતિ પર્વતમાળાની માળખાકીય અને પર્યાવરણીય અખંડિતતાનું રક્ષણ કરશે, જે થાર રણને ગંગાના મેદાનો તરફ આગળ વધતા અટકાવતો એકમાત્ર અવરોધ છે.- કેટલીક સ્પષ્ટતાઓ જરૂરી છે.- પહેલા રિપોર્ટ અથવા કોર્ટના આ નિર્દેશનો અમલ કરવા માટે, એક નિષ્પક્ષ, સ્વતંત્ર નિષ્ણાતના અભિપ્રાય પર વિચાર કરવો જાઈએ. – ચોક્કસ માર્ગદર્શન પૂરું પાડવા માટે આ પ્રકારનું પગલું જરૂરી છે. – શું અરવલ્લી ટેકરીઓ અને પર્વતમાળાઓની વ્યાખ્યા કોઈ માળખાકીય વિરોધાભાસ પેદા કરે છે? – એ નક્કી કરવું જાઈએ કે શું આનાથી બિન-અરવલ્લી વિસ્તારોનો વ્યાપ વિકૃત રીતે વિસ્તર્યો છે. – આનાથી અનિયંત્રિત ખાણકામ ચાલુ રાખવાનું સરળ બની રહ્યું છે. સુપ્રીમ કોર્ટે અરવલ્લી કેસમાં કેન્દ્ર અને સંબંધિત રાજ્યોને નોટિસ જારી કરી છે. સુપ્રીમ કોર્ટે કહ્યું કે આ મામલે કેટલીક સ્પષ્ટતાઓની જરૂર છે.અરવલ્લી ટેકરીઓ કેસમાં સુપ્રીમ કોર્ટમાં સુનાવણી શરૂ થઈ ગઈ છે. કેન્દ્ર તરફથી રજૂ થતા સોલિસિટર જનરલ તુષાર મહેતાએ સુનાવણી દરમિયાન જણાવ્યું હતું કે કોર્ટે આ મામલાની સુઓમોટો નોંધ લીધી છે. અમે કોર્ટને મદદ કરવા તૈયાર છીએ.
