એવા સમયે જ્યારે ઈરાન યુદ્ધને કારણે બધાની નજર પશ્ચિમ એશિયા પર છે, ત્યારે ભારત અને અમેરિકા વચ્ચે મહત્વપૂર્ણ બેઠકો થઈ રહી છે. ભારતના વિદેશ સચિવ હાલમાં વોશિંગ્ટનમાં છે, જ્યાં તેમણે ઘણા યુએસ અધિકારીઓ સાથે મુલાકાત કરી. વિક્રમ મિશ્રી બુધવારે પેન્ટાગોન પહોંચ્યા હતા જ્યાં ભારત અને અમેરિકાએ ઉચ્ચ કક્ષાની ટેકનોલોજીના સહ-ઉત્પાદન અને સહ-વિકાસના ચાલુ પ્રયાસોના ભાગ રૂપે સંરક્ષણ ઔદ્યોગિક અને તકનીકી સંબંધોને વધુ મજબૂત બનાવવાના માર્ગો પર ચર્ચા કરી હતી.
અહેવાલો અનુસાર, વિદેશ સચિવ વિક્રમ મિશ્રીએ વોશિંગ્ટનમાં પેન્ટાગોન ખાતે યુએસ ડેપ્યુટી સેક્રેટરી ઓફ ડિફેન્સ (એક્વઝિશન અને સસ્ટેનમેન્ટ) માઇક ડફી સાથે બેઠક કરી હતી. આ વાતચીત એવા સમયે થઈ હતી જ્યારે ભારતીય વાયુસેનાના વડા એર ચીફ માર્શલ એપી સિંહ પણ અમેરિકાની સત્તાવાર મુલાકાતે છે. વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા રણધીર જયસ્વાલે સોશિયલ મીડિયા પર એક પોસ્ટમાં જણાવ્યું હતું કે આ બેઠકનો ઉદ્દેશ્ય ભારત-યુએસ મુખ્ય સંરક્ષણ ભાગીદારીને આગળ વધારવાનો છે, જેમાં ભારત-પેસિફિક ક્ષેત્રમાં સહ-ઉત્પાદન, જાળવણી અને સહિયારી પ્રાથમિકતાઓ પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે.
યુએસમાં ભારતીય દૂતાવાસે એમ પણ જણાવ્યું હતું કે બંને પક્ષોએ ગયા વર્ષે હસ્તાક્ષર કરાયેલ “મુખ્ય સંરક્ષણ ભાગીદારી” ના માળખા અનુસાર સંરક્ષણ ઉદ્યોગ, ટેકનોલોજી અને સપ્લાય ચેઇન સંબંધોને વધુ ગાઢ બનાવવા અંગે ચર્ચા કરી હતી. બુધવારે પણ, ભારતીય વાયુસેનાના વડા એપી સિંહે પીટરસન સ્પેસ ફોર્સ બેઝની મુલાકાત લીધી હતી. આ પછી, આઇએએફે જણાવ્યું હતું કે વાટાઘાટોમાં “જટિલ ઓપરેશનલ પ્રક્રિયાઓ પર ફળદાયી વિચારોનું આદાન-પ્રદાન શામેલ હતું, જે વધતી ભાગીદારીની મજબૂતાઈને પ્રતિબિંબિત કરે છે.”
એવી અટકળો છે કે યુએસ ડેપ્યુટી સેક્રેટરી ઓફ ડિફેન્સ (એક્વઝિશન અને સસ્ટેઇનમેન્ટ) માઇક ડફી સાથેની વાટાઘાટો દરમિયાન, યુએસએ સંકેત આપ્યો હતો કે એફ-૩૫ મેળવવાનો માર્ગ ભારત માટે ખુલ્લો છે. જ્યારે આને ઔપચારિક દરખાસ્ત માનવામાં આવતી નથી, તે એક મહત્વપૂર્ણ રાજદ્વારી સંકેત છે. અમે આની પુષ્ટિ કરી કરતા પરંતુ ઘણી સંરક્ષણ સંબંધિત વેબસાઇટ્સે તેના પર અહેવાલ આપ્યો છે.
ત્રણ અઠવાડિયાથી ઓછા સમયમાં ભારતીય વિદેશ સચિવ વિક્રમ મિશ્રી અને યુએસ સંરક્ષણ વિભાગના અધિકારીઓ વચ્ચે આ બીજી ઉચ્ચ-સ્તરીય બેઠક છે. અગાઉ, ૨૫ માર્ચે, બંને દેશોએ અદ્યતન ટેકનોલોજીના સહ-ઉત્પાદન અને સહ-વિકાસ માટે આગળ વધવાના માર્ગ પર ચર્ચા કરવા માટે સંરક્ષણ નીતિ જૂથની બેઠક યોજી હતી. સંરક્ષણ સચિવ રાજેશ કુમાર સિંહ અને યુએસ ડેપ્યુટી સેક્રેટરી ઓફ ડિફેન્સ એલ્બ્રજ કોલ્બી પણ નવી દિલ્હીમાં મળ્યા હતા, જ્યાં બંને પક્ષોએ સંરક્ષણ સહયોગને વેગ આપવાની જરૂરિયાત પર ભાર મુક્યો હતો.
કોલ્બીએ તે સમયે જણાવ્યું હતું કે અમેરિકા ભારત સાથે તેની સંરક્ષણ ભાગીદારીમાં એક મહત્વપૂર્ણ નવા દાયકાની રાહ જાઈ રહ્યું છે. તેમણે એમ પણ કહ્યું હતું કે લશ્કરી સાધનોના વેચાણમાં વધારો થશે, પરંતુ ભારત સાથે સહ-ઉત્પાદન અને સહ-વિકાસ માટે પણ નોંધપાત્ર સંભાવનાઓ છે. આ વાટાઘાટો ભારત અને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ ભારતમાં એફ ૪૧૪ ફાઇટર જેટ એન્જનના સંયુક્ત ઉત્પાદન માટે કરારને અંતિમ સ્વરૂપ આપવાની નજીક છે ત્યારે આવી છે. આ એન્જન તેજસ માર્ક ૨ જેટ અને એડવાન્સ્ડ મીડિયમ કોમ્બેટ એરક્રાફ્ટના પ્રારંભિક પ્રકારોમાં સ્થાપિત થવાની અપેક્ષા છે. યુએસએ લાંબા અંતરની ચોકસાઇ હડતાલ ક્ષમતાઓ, મજબૂત લોજિસ્ટક્સ, દરિયાઇ ક્ષેત્ર જાગૃતિ, સબમરીન વિરોધી યુદ્ધ અને અદ્યતન ટેકનોલોજી જેવા ક્ષેત્રોમાં સહયોગને વધુ ગાઢ બનાવવાની પ્રતિબદ્ધતા પણ વ્યક્ત કરી છે.
