ભારતના ચૂંટણી પંચ દ્વારા હાથ ધરવામાં આવેલા ખાસ સઘન સુધારણા અભિયાન હેઠળ મતદાર યાદીઓમાં મોટા પાયે ફેરફારો નોંધાયા છે. શનિવારે જાહેર કરાયેલા સત્તાવાર આંકડા મુજબ, મતદાર યાદીના અંતિમ પ્રકાશન પછી નવ રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં કુલ મતદારોની સંખ્યામાં ૧૭ મિલિયનથી વધુનો ઘટાડો થયો છે.
ગયા વર્ષે ૨૭ ઓક્ટોબરે જ્યારે એસઆઇઆર પ્રક્રિયા શરૂ થઈ હતી, ત્યારે આ રાજ્યોમાં કુલ ૨૧૪.૫ મિલિયન નોંધાયેલા મતદારો હતા. અંતિમ યાદીના પ્રકાશન પછી, આ સંખ્યા ઘટીને ૧૯૭.૫ મિલિયન થઈ ગઈ છે. આ યાદીમાં ગુજરાત, મધ્યપ્રદેશ, રાજસ્થાન, છત્તીસગઢ, કેરળ, ગોવા, પુડુચેરી, લક્ષદ્વીપ અને આંદામાન અને નિકોબાર ટાપુઓનો સમાવેશ થાય છે.
માહિતી અનુસાર, ગુજરાતમાં સૌથી વધુ ચોખ્ખો ઘટાડો જોવા મળ્યો. કુલ ૬,૮૧૨,૭૧૧ મતદારોને યાદીમાંથી દૂર કરવામાં આવ્યા, જેના કારણે રાજ્યમાં કુલ મતદારોની સંખ્યા ૫૦,૮૪૩,૪૩૬ થી ઘટીને ૪૪૦,૩૦,૭૨૫ થઈ ગઈ, જે ૧૩.૪૦% નો ઘટાડો દર્શાવે છે.
મધ્યપ્રદેશમાં પણ નોંધપાત્ર ઘટાડો જોવા મળ્યો, જેમાં ૩,૪૨૫,૦૭૮ મતદારોને યાદીમાંથી દૂર કરવામાં આવ્યા. અહીં મતદારોની સંખ્યા હવે ૫૭.૪ મિલિયનથી ઘટીને ૫૩.૯ મિલિયન થઈ ગઈ છે. તેવી જ રીતે, રાજસ્થાનમાં મતદારોની સંખ્યામાં ૩.૧૩૬ મિલિયન અને છત્તીસગઢમાં આશરે ૨૪.૯૯ મિલિયનનો ઘટાડો થયો છે. કેરળમાં ૮૯૭,૨૧૧ અને ગોવામાં ૧૨૭,૪૬૮ મતદારોને કાઢી નાખવામાં આવ્યા હતા.
કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોની દ્રષ્ટિએ, આંદામાન અને નિકોબાર ટાપુઓમાં ૫૨,૩૬૪, પુડુચેરીમાં ૭૭,૩૬૭ અને લક્ષદ્વીપમાં ૨૦૬ મતદારો કાઢી નાખવામાં આવ્યા હતા. ચૂંટણી અધિકારીઓ કહે છે કે આ “ચોખ્ખો ફેરફાર” યાદીમાંથી દૂર કરાયેલા અયોગ્ય મતદારોની સંખ્યાને પ્રતિબિંબિત કરે છે, જ્યારે નવા ઉમેરાયેલા પાત્ર મતદારોની સંખ્યાને પણ સમાયોજિત કરે છે.
ચૂંટણી પંચનું અભિયાન હજુ પૂરું થયું નથી. આ પ્રક્રિયા હાલમાં ૧૨ રાજ્યોમાં ચાલી રહી છે, જેમાં ઉત્તર પ્રદેશ, પશ્ચિમ બંગાળ અને તમિલનાડુ માટે એસઆઇઆર ડેટા આ મહિનાના અંત સુધીમાં જાહેર થવાની અપેક્ષા છે. પંચે બાકીના રાજ્યોના મુખ્ય ચૂંટણી અધિકારીઓને પણ તૈયારીઓ શરૂ કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો છે. રાષ્ટ્રવ્યાપી મતદાર યાદી ચકાસણી ઝુંબેશના ભાગ રૂપે, એસઆઇઆર પ્રક્રિયાનો આગળનો તબક્કો આ વર્ષે એપ્રિલમાં શરૂ થવાનો છે. જો કે, પંચે એ પણ ખાતરી આપી છે કે મતદાર યાદી અપડેટ એક ચાલુ પ્રક્રિયા છે અને પાત્ર નાગરિકો હજુ પણ સુધારા અથવા નામ ઉમેરવા માટે અરજી કરી શકે છે.
