ચૂંટણી પહેલા મફત વસ્તુઓ અથવા મફત વસ્તુઓના વિતરણ સામે સુપ્રીમ કોર્ટે સખત વાંધો ઉઠાવ્યો છે. રાજ્ય સરકારોને ઠપકો આપતા સુપ્રીમ કોર્ટે પૂછ્યું કે જા તેઓ મફત ખોરાક, મફત વીજળી વગેરે આપવાનું ચાલુ રાખશે તો વિકાસ માટે પૈસા ક્્યાં બચશે. આ વર્ષે પાંચ રાજ્યોમાં વિધાનસભાની ચૂંટણીઓ યોજાવાની છે. તમિલનાડુ પાવર ડિસ્ટ્રબ્યુશન કોર્પોરેશન લિમિટેડે ગ્રાહકોની નાણાકીય પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં લીધા વિના દરેકને મફત વીજળી પૂરી પાડવાનો પ્રસ્તાવ મૂકતી અરજી દાખલ કરી છે. આ પછી, “મફત વસ્તુઓ” વિતરણનો મુદ્દો ફરી એકવાર ચર્ચામાં આવ્યો છે.
કેસની સુનાવણી દરમિયાન, સુપ્રીમ કોર્ટે અવલોકન કર્યું કે ઘણી સરકારો બજેટ ખાધનો સામનો કરી રહી છે અને વિકાસ અને માળખાગત સુવિધાઓ માટે ભંડોળના અભાવની ફરિયાદ કરતી વખતે વિવિધ વસ્તુઓ અને સેવાઓ પર કરોડો રૂપિયા સબસિડી આપી રહી છે. કોર્ટે ચેતવણી આપી હતી કે આડેધડ મફત ભેટો, ખાસ કરીને જેઓ ઉપયોગિતાઓ અને સેવાઓ માટે ચૂકવણી કરી શકે છે તેમને, એક એવી સંસ્કૃતિને જન્મ આપ્યો છે જે નિÂષ્ક્રયતાને પુરસ્કાર આપે છે.
સુપ્રીમ કોર્ટે ગુરુવારે લોકોને મફત ભેટો આપવાની સંસ્કૃતિની કડક ટીકા કરતા કહ્યું કે દેશના આર્થિક વિકાસને અવરોધતી આવી નીતિઓ પર પુનર્વિચાર કરવાનો સમય આવી ગયો છે. અરજીની સુનાવણી કરતી વખતે, સુપ્રીમ કોર્ટે કહ્યું કે જા રાજ્યો ગરીબોને મદદ કરે તો તે સંપૂર્ણપણે સમજી શકાય તેવું છે. મુખ્ય ન્યાયાધીશ સૂર્યકાંત, ન્યાયાધીશ જાયમલ્યા બાગચી અને વિપુલ એમ. પંચોલીની બનેલી બેન્ચે અવલોકન કર્યું કે મોટાભાગના રાજ્યો મહેસૂલ નુકસાનનો સામનો કરી રહ્યા છે, છતાં તેઓ વિકાસની અવગણના કરીને આવી મફત ભેટો આપી રહ્યા છે.
કોર્ટે કહ્યું કે આવી મફત ભેટો આપવાથી દેશના આર્થિક વિકાસમાં અવરોધ આવે છે અને રાજ્યોએ દરેકને મફત ખોરાક, સાયકલ અને વીજળી આપવાને બદલે રોજગારીની તકો ઊભી કરવા માટે કામ કરવું જાઈએ. જાકે, દ્રવિડ મુનેત્ર કઝગમની આગેવાની હેઠળની વીજ વિતરણ કંપની દ્વારા મફત વીજળી પૂરી પાડવાનો પ્રસ્તાવ મૂકતી અરજી પર કોર્ટે કેન્દ્ર અને અન્ય લોકોને નોટિસ જારી કરી. વીજ વિતરણ કંપનીએ વીજળી સુધારા નિયમો, ૨૦૨૪ ની જાગવાઈને પડકાર ફેકયો છે. બેન્ચે કહ્યું, “આપણે ભારતમાં કેવા પ્રકારની સંસ્કૃતિ વિકસાવી રહ્યા છીએ? કલ્યાણકારી પગલાં હેઠળ, તમે એવા લોકોને (મફત ભેટો) આપવા માંગો છો જેઓ વીજળીનો ચાર્જ ચૂકવી શકતા નથી.”
સીજેઆઇએ કહ્યું, “પરંતુ તમે જેઓ પરવડી શકે છે અને જેઓ નથી કરી શકતા તેઓ વચ્ચે ભેદ પાડ્યા વિના વિતરણ શરૂ કરો છો. શું આ તુષ્ટિકરણની નીતિ નહીં હોય?” બેન્ચે પૂછ્યું કે વીજળીના દરની સૂચના મળ્યા પછી તમિલનાડુની કંપનીએ અચાનક પોતાના પર્સ છૂટા કરવાનો નિર્ણય કેમ લીધો. મુખ્ય ન્યાયાધીશે કહ્યું, “રાજ્યોએ રોજગારની તકો ખોલવા માટે કામ કરવું જાઈએ.” જા તમે સવારથી સાંજ સુધી મફત ખોરાક આપવાનું શરૂ કરો છો, તો મફત સાયકલ, મફત વીજળી, તો કોણ કામ કરશે અને કાર્ય સંસ્કૃતિનું શું થશે?’ બેન્ચે કહ્યું કે વિકાસ પ્રોજેક્ટ્સ પર ખર્ચ કરવાને બદલે, રાજ્યો બે કામ કરે છે – પગાર ચૂકવવા અને આવી મફત સુવિધાઓનું વિતરણ કરવા.
