રાજ્યસભા ચૂંટણી ઃ એનડીએ સામે વિપક્ષ તરફથી નહીં પણ પરસ્પર ‘એકતા’નો પડકાર છે

શું બિહાર અને મહારાષ્ટ્ર માં સાથી પક્ષો ભાજપનો ખેલ બગાડશે?
આગામી મહિને ૧૦ રાજ્યોમાં ૩૭ ખાલી રાજ્યસભા બેઠકો માટે ચૂંટણી માટે રાજકીય ગતિવિધિઓ તેજ થઈ રહી છે. આ દ્વિવાર્ષિક ચૂંટણી માટે તમામ પક્ષો દાવપેચમાં વ્યસ્ત છે. આ ૩૭ બેઠકો માટે ૧૬ માર્ચે ચૂંટણી યોજાશે. ચૂંટણી સાથે જ એક નવી સત્તા ગતિશીલતા પણ શરૂ થઈ ગઈ છે. પરંતુ આ લડાઈ ફક્ત એનડીએ અને ઈન્ડિયા એલાયન્સ વચ્ચે નથી; ઘણા રાજ્યોમાં, દ્ગડ્ઢછ-માં આંતરિક યુદ્ધો શરૂ થઈ ગયા છે.
જે ૩૭ બેઠકો માટે ચૂંટણી યોજાવાની છે તેમાંથી ૨૫ બેઠકો વિરોધ પક્ષોના ઈન્ડિયા એલાયન્સ પાસે છે, જ્યારે ૧૨ એનડીએ પાસે છે. એકંદરે, ભાજપ અને એનડીએ પાસે રાજ્યસભામાં પોતાની સંખ્યા વધારવાની સારી તક છે, પરંતુ તમામ ઘટક પક્ષોને સાથે રાખવા એ એક મહત્વપૂર્ણ પડકાર છે. જા ગણિત તૈયાર થઈ જાય, તો દ્ગડ્ઢછ પોતાની સંખ્યા ૩-૪ બેઠકો વધારી શકે છે, પરંતુ આંતરિક અસંતોષે ચૂંટણી ચિત્રને થોડું રસપ્રદ બનાવ્યું છે.
જેમનો કાર્યકાળ આગામી થોડા દિવસોમાં પૂરો થઈ રહ્યો છે. આમાં મહારાષ્ટ્ર થી શરદ પવાર, પ્રિયંકા ચતુર્વેદી, રામદાસ આઠવલે; તમિલનાડુથી એમ. થંબીદુરાઈ, તિરુચી શિવ, કનિમોઝી, એનવીએન સોમુ જેવા અગ્રણી નેતાઓનો સમાવેશ થાય છે; પશ્ચિમ બંગાળથી સાકેત ગોખલે, વિકાસ રંજન ભટ્ટાચાર્ય, સુબ્રત બક્ષી; બિહારથી ઉપેન્દ્ર કુશવાહા, રામનાથ ઠાકુર, હરિવંશ નારાયણ સિંહ.
સંખ્યાની દ્રષ્ટિએ સૌથી રસપ્રદ સ્પર્ધા બિહારમાં માનવામાં આવી રહી છે. બિહારમાં પાંચ બેઠકો ખાલી થઈ રહી છે. અહીં એક બેઠક માટે ૪૧ મતોની જરૂર છે, જ્યારે એનડીએ પાસે ૨૦૨ ધારાસભ્યો છે અને જીતવા માટે ૨૦૫ મતોની જરૂર છે. મહાગઠબંધન પાસે ૩૫ ધારાસભ્યો છે, જ્યારે અસદુદ્દીન ઓવૈસીની એઆઈએમઆઈએમ પાસે પાંચ અને બહુજન સમાજ પાર્ટી (બીએસપી) પાસે એક છે. જા તેઓ ભેગા થાય, તો વિપક્ષ એક બેઠક જીતી શકે છે.
બિહારમાં એનડીએનો ફોર્મ્યુલા એ છે કે રાજ્યસભાની બે બેઠકો ભારતીય જનતા પાર્ટીને, બે જનતા દળ યુનાઇટેડને અને એક સાથી પક્ષને મળે. હવે પ્રશ્ન એ છે કે રાજ્યસભાની બેઠક કોણ જીતશે? ચિરાગ પાસવાનની લોક જનશકિત  પાર્ટી (એલજેપી), જીતન રામ માંઝીની હમ પાર્ટી અને રાષ્ટ્રીય લોક મોરચા બધા મજબૂત દાવેદાર છે, એટલે કે વાસ્તવિક પડકાર વિપક્ષ નહીં પણ બેઠકોની વહેંચણીનો હશે.
જાકે, જા વિપક્ષ બિહારમાં એક થાય અને વ્યૂહાત્મક રીતે મજબૂત ઉમેદવાર ઉભા રાખે, તો પરિસ્થિતિ  ૪-૧ થઈ શકે છે. ભાજપ રાજકીય સમીકરણ નક્કી કરવામાં સક્રિય થઈ ગયું છે. આ સંદર્ભમાં, કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રી અમિત શાહ આવતીકાલે, બુધવાર (૨૫ ફેબ્રુઆરી) ના રોજ બિહારની બે દિવસીય મુલાકાતે આવી રહ્યા છે, અને આ ચૂંટણી પ્રક્રિયામાં એક મહત્વપૂર્ણ સીમાચિહ્નરૂપ બની શકે છે.
બીજી બાજુ, મહારાષ્ટ્ર માં રાજ્યસભાની ચૂંટણીમાં એનડીએનું ગણિત મજબૂત દેખાય છે. મહારાષ્ટÙમાં સાત બેઠકો ખાલી પડી રહી છે, અને ૨૮૮ સભ્યોની વિધાનસભામાં એક બેઠક માટે ૩૭ મતોની જરૂર છે. શાસક મહાયુતિ (મહાયુતિ) પાસે રાજ્યમાં ૨૩૫ ધારાસભ્યો છે, અને આમ, ગઠબંધન આરામથી છ બેઠકો જીતી શકે છે. જાકે, શિવસેના (એકનાથ શિંદે) પોતાના માટે બે બેઠકો ઇચ્છે છે. ભાજપ ૩+૧ (આરપીઆઇ) ફોર્મ્યુલા પર વિચાર કરી રહી છે. હવે, જા શરદ પવાર અપક્ષ તરીકે ચૂંટણી લડે છે, તો ક્રોસ-વોટિંગનું જાખમ વધી શકે છે. આનો અર્થ એ છે કે સંખ્યા અકબંધ રહેશે, પરંતુ સમીકરણ નાજુક બનશે.
તમિલનાડુમાં છ રાજ્યસભા બેઠકો ખાલી પડી રહી છે, અને શાસક ડ્ઢસ્દ્ભ આમાંથી ચાર બેઠકો સરળતાથી જીતી શકે છે, જ્યારે એઆઇએડીએમકે એક જીતી શકે છે. આનાથી એક બેઠક માટે સ્પર્ધા થશે. પશ્ચિમ બંગાળની પાંચ બેઠકોમાંથી,ટીએમસી ચાર બેઠકો જાળવી રાખે તેવી શક્્યતા છે, જ્યારે ભાજપ,સીપીઆઇ એમ પાસે રહેલી એક બેઠક પર નજર રાખશે. ઓડિશામાં ચાર બેઠકો ખાલી પડી રહી છે, અને બે ભાજપને અને બે બીજુ જનતા દળ ને જશે. જાકે, વર્તમાન ગતિશીલતાને જાતાં, ભાજપ ઓડિશામાં ત્રણ બેઠકો જીતી શકે છે, જેનાથી બીજેડી ફક્ત એક સાથે સંતોષ માની શકે છે.હવે, બાકીના રાજ્યો પર નજર કરીએ તો, આસામની ત્રણ બેઠકોમાંથી બે ભાજપને જશે, જ્યારે કોંગ્રેસ-એઆઇયુડીએફને ત્રીજી બેઠક માટે પડકારનો સામનો કરવો પડશે. હરિયાણામાં બે બેઠકો ખાલી પડી રહી છે, અને વર્તમાન ગણતરીઓ મુજબ, એક બેઠક ભાજપને અને એક કોંગ્રેસને જશે. છત્તીસગઢમાં બે બેઠકો ખાલી રહેશે, અને અહીં જીતની શક્્યતા ૧-૧ છે. તેલંગાણામાં બે બેઠકો છે, અને બંને કોંગ્રેસને જઈ શકે છે. તેવી જ રીતે, હિમાચલ પ્રદેશમાં એક બેઠક છે, અને તે બેઠક કોંગ્રેસના પક્ષમાં હોય તેવું લાગે છે. એકંદરે, ચિત્ર સ્પષ્ટ છેઃ આ દ્વિવાર્ષિક ચૂંટણીમાં દ્ગડ્ઢછ ૩ થી ૪ બેઠકો મેળવી શકે છે, જ્યારે ઈન્ડિયા બ્લોક ૩ થી ૪ બેઠકો ગુમાવી શકે છે.