પાકિસ્તાનમાંથી ઉદ્ભવતો આતંકવાદ લાંબા સમયથી ભારત માટે ચિંતાનો વિષય રહ્યો છે. હવે, એક અમેરિકન થિંક ટેન્કના અહેવાલમાં દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે અમેરિકા પાકિસ્તાની આતંકવાદ અંગે ભારતની ચિંતાઓને સંબોધિત કરી રહ્યું નથી, અને આનાથી ભારતમાં નિરાશા ફેલાઈ છે. રિપોર્ટમાં જણાવાયું છે કે અમેરિકાએ કાશ્મીર પર નવી દિલ્હીની લાલ રેખાઓનું સન્માન કરવું જાઈએ અને તૃતીય પક્ષની મધ્યસ્થી ટાળવી જાઈએ.
થિંક ટેન્ક ‘સેન્ટર ફોર અ ન્યૂ અમેરિકન સિકયુરિટી’ દ્વારા આ અઠવાડિયે બહાર પાડવામાં આવેલા એક પોલિસી પેપરમાં ચેતવણી આપવામાં આવી છે કે મુખ્ય ક્ષેત્રોમાં સતત સહયોગ છતાં, વોશિંગ્ટન અને નવી દિલ્હી વચ્ચે ઊંડો વ્યૂહાત્મક અવિશ્વાસ હજુ પણ સંબંધોને અસર કરી રહ્યો છે. ‘રિપેરિંગ ધ બ્રીચઃ ગેટિંગ યુએસ-ઈન્ડિયા ટાઈઝ બેક ઓન ટ્રેક’ શીર્ષકવાળા રિપોર્ટમાં જણાવાયું છે કે ૨૦૨૫ સુધીમાં બંને દેશો વચ્ચેના સંબંધોમાં તણાવ સંપૂર્ણપણે દૂર થયો નથી અને સંબંધોને સુધારવામાં સમય લાગશે.લિસા કર્ટિસ, કીર્તિ માર્ટિન અને સિતારા ગુપ્તા દ્વારા લખાયેલા આ અહેવાલ મુજબ, ૨૦૨૫ માં ભારત-અમેરિકા સંબંધો ગંભીર રીતે તંગ બન્યા હતા. આનું કારણ ભારત-પાકિસ્તાન યુદ્ધવિરામ પર મતભેદ અને ભારતીય માલ પર અમેરિકા દ્વારા લાદવામાં આવેલા ભારે ટેરિફ જેવા મુદ્દાઓ હતા.
અહેવાલ મુજબ, ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૬ માં વચગાળાના વેપાર કરાર માળખા પર કરારથી બંને દેશો વચ્ચે સંબંધો પુનઃસ્થાપિત કરવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો છે, પરંતુ વિશ્વાસ પુનઃસ્થાપિત કરવા માટે સતત પ્રયાસો જરૂરી રહેશે. અહેવાલમાં ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે કે જ્યારે ભારત અને અમેરિકાના આર્થિક, સંરક્ષણ અને ટેકનોલોજીકલ સંબંધો મજબૂત રહે છે, ત્યારે પાકિસ્તાન અને આતંકવાદ અંગે મૂળભૂત તફાવતો રહે છે.
અહેવાલ મુજબ, નવી દિલ્હી પાકિસ્તાનમાંથી ઉદ્ભવતા આતંકવાદ પર અમેરિકાના ધ્યાનના અભાવથી નિરાશ છે. આ અહેવાલ કાશ્મીર મુદ્દામાં કોઈપણ બાહ્ય દખલગીરી સામે ભારતના લાંબા સમયથી ચાલી રહેલા વિરોધ પર પણ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે. તે ચેતવણી આપે છે કે યુએસ મધ્યસ્થી સૂચવતા નિવેદનો પરસ્પર વિશ્વાસને વધુ નુકસાન પહોંચાડી શકે છે. સંબંધો સુધારવા માટે, રિપોર્ટમાં ભલામણ કરવામાં આવી છે કે અમેરિકાએ ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચેના કાશ્મીર વિવાદમાં મધ્યસ્થી કરવાનું ટાળવું જાઈએ અને પરસ્પર કરારના ક્ષેત્રો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવું જાઈએ.
જાકે, રિપોર્ટમાં સંરક્ષણ સહયોગમાં ઝડપી મજબૂતીકરણની પણ નોંધ લેવામાં આવી છે. ભારત અને અમેરિકાએ ગયા વર્ષે ૧૦-વર્ષના સંરક્ષણ માળખા કરારનું નવીકરણ કર્યું હતું, જેમાં ગુપ્ત માહિતી શેરિંગ, દરિયાઈ સુરક્ષા અને સંરક્ષણ ટેકનોલોજી સહયોગને આવરી લેવામાં આવ્યો છે.આર્થિક સંબંધોમાં પણ સુધારાના સંકેતો જાવા મળ્યા છે. આ વર્ષની શરૂઆતમાં જાહેર કરાયેલા વચગાળાના વેપાર કરારમાં ટેરિફ ઘટાડા અને મુખ્ય ક્ષેત્રોમાં વેપાર વધારવાની પ્રતિબદ્ધતાઓનો સમાવેશ થાય છે.
રિપોર્ટમાં ઊર્જા, મહત્વપૂર્ણ ખનિજા, ફાર્માસ્યુટિકલ્સ અને અદ્યતન તકનીકો – જેમ કે કૃત્રિમ બુદ્ધિ અને સેમિકન્ડક્ટર – ને પરસ્પર સહયોગ માટે પ્રાથમિકતા ક્ષેત્રો તરીકે ઓળખવામાં આવી છે. તેમાં જણાવાયું છે કે પરમાણુ ઉર્જા ક્ષેત્રમાં ભારતના સુધારા અને મહત્વપૂર્ણ ખનિજામાં રોકાણ મજબૂત સપ્લાય ચેઇનના વિકાસમાં ફાળો આપી રહ્યા છે, ખાસ કરીને જ્યારે બંને દેશો ચીન પર તેમની નિર્ભરતા ઘટાડવા માંગે છે.વધુમાં, ભારતના ડિજિટલ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને ડેટા સેન્ટર્સમાં યુએસ રોકાણને લાંબા ગાળાના તકનીકી પરસ્પર નિર્ભરતાને મજબૂત બનાવવા તરીકે જાવામાં આવે છે.
જાકે, રિપોર્ટ ચેતવણી આપે છે કે રાજકીય અવિશ્વાસને દૂર કરવામાં ન આવે તો આ સિદ્ધિઓ પર અસર પડી શકે છે. રિપોર્ટમાં આતંકવાદ વિરોધી સહયોગ પર નવેસરથી ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવાની હાકલ કરવામાં આવી છે, જેમાં આતંકવાદી ભંડોળનો સામનો કરવો અને વૈશ્વિક પ્લેટફોર્મ પર સંકલન વધારવું શામેલ છે. અંતે, રિપોર્ટમાં જણાવાયું છે કે ભારત ઇન્ડો-પેસિફિક ક્ષેત્રને આકાર આપવામાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવશે, અને ભારત-અમેરિકા સંબંધોની દિશા પ્રાદેશિક શક્તિ સંતુલન નક્કી કરવામાં મહત્વપૂર્ણ રહેશે. રિપોર્ટ અનુસાર, આ ભાગીદારીની ગુણવત્તા નક્કી કરશે કે શું પ્રદેશમાં શક્તિનું સંતુલન અકબંધ રહે છે કે ચીન પ્રબળ શક્તિ તરીકે ઉભરી આવે છે.
