અમેરિકન રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે વિશ્વભરના દેશો પર ૧૦ ટકા ટેરિફની જાહેરાત કરી.
અમેરિકન રાષ્ટ્રપતિના નવા નિર્ણય બાદ, ભારતને મોટી રાહતના સમાચાર આવ્યા છે. ભારતમાંથી અમેરિકામાં નિકાસ થતી ચીજવસ્તુઓ પરનો ટેરિફ અગાઉના ૧૮% થી ઘટાડીને ૧૦% કરવામાં આવ્યો છે. આ નવો કામચલાઉ ટેરિફ ૨૪ ફેબ્રુઆરીથી અમલમાં આવશે અને ૧૫૦ દિવસ સુધી અમલમાં રહેશે. ટ્રમ્પે તેને “કામચલાઉ આયાત ડ્યુટી” તરીકે વર્ણવ્યું છે જેનો હેતુ અમેરિકાના આંતરરાષ્ટÙીય ચુકવણી સંતુલન સંબંધિત સમસ્યાઓનો ઉકેલ લાવવાનો છે.
દરમિયાન, ટેરિફ પર સુપ્રીમ કોર્ટના નિર્ણય બાદ એક પ્રેસ કોન્ફરન્સમાં, યુએસ રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ભારત-અમેરિકન વેપાર કરાર વિશે કહ્યું કે પીએમ મોદી આપણો ફાયદો ઉઠાવી રહ્યા છે. તેમણે સ્પષ્ટપણે કહ્યું કે ટેરિફ પર સુપ્રીમ કોર્ટના નિર્ણય છતાં, ભારત સાથેના વેપાર કરારમાં કોઈ ફેરફાર થશે નહીં. ટ્રમ્પના મતે, “કંઈ બદલાયું નથી – ભારત આપણને ટેરિફ ચૂકવવાનું ચાલુ રાખશે, જ્યારે યુએસ ભારતને કોઈ ટેરિફ ચૂકવશે નહીં.”
ટ્રમ્પે એવો પણ દાવો કર્યો હતો કે પહેલા સિસ્ટમ વિપરીત હતી, અને ભારત અમેરિકા કરતાં વધુ ફાયદો મેળવી રહ્યું હતું, પરંતુ તેમની સરકારે કરારને ઉલટાવી દીધો છે અને તેને ‘વાજબી સોદો’ બનાવ્યો છે. તેમણે વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની પણ પ્રશંસા કરી હતી, તેમને “મહાન માણસ” ગણાવ્યા હતા, પરંતુ નોંધ્યું હતું કે ભારત અગાઉ વેપારની વાત આવે ત્યારે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ કરતાં વધુ સ્માર્ટ સાબિત થયું હતું.
આ ફેરફાર એટલા માટે થયો કારણ કે યુએસ સુપ્રીમ કોર્ટે ટ્રમ્પ દ્વારા અગાઉ લાદવામાં આવેલા વ્યાપક વૈÂશ્વક ટેરિફને ગેરકાયદેસર જાહેર કર્યા હતા. ૬-૩ના નિર્ણયમાં, કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે રાષ્ટ્રપતિએ આટલા વ્યાપક ટેરિફ લાદીને તેમની કાનૂની મર્યાદાઓ ઓળંગી છે. ટ્રમ્પની બીજા કાર્યકાળની આર્થિક નીતિઓ માટે આ એક મોટો આંચકો માનવામાં આવે છે.
અગાઉ, ભારત અને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ વચ્ચે એક વચગાળાનો વેપાર કરાર થયો હતો, જેના હેઠળ અમેરિકાએ ભારત પર ૨૫% દંડાત્મક ટેરિફ દૂર કર્યા હતા અને તેને ૧૮% સુધી ઘટાડી દીધા હતા. ભારત દ્વારા રશિયા પાસેથી તેલ ખરીદવાને કારણે આ દંડાત્મક ટેરિફ લાદવામાં આવ્યા હતા. ટ્રમ્પે જણાવ્યું હતું કે ભારતે તેમની વિનંતી પર રશિયા પાસેથી ઉર્જા આયાતમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો કર્યો છે અને અમેરિકન ઉર્જા ખરીદવા માટે પ્રતિબદ્ધ છે.
નવા નિર્ણય હેઠળ, વિશ્વભરના દેશો પર એકસરખી રીતે ૧૦% આયાત ડ્યુટી લાદવામાં આવી રહી છે, તેથી ભારત હવે અલગથી ૧૮% ટેરિફને પાત્ર રહેશે નહીં. જા કે, યુએસ અર્થતંત્રને નુકસાન અટકાવવા માટે આ નવા ટેરિફમાંથી કેટલીક આવશ્યક ચીજવસ્તુઓ, જેમ કે ફાર્માસ્યુટિકલ્સ, કેટલીક ઇલેક્ટ્રોનિક્સ, ઉર્જા ઉત્પાદનો, કૃષિ ચીજવસ્તુઓ, વાહનો અને કેટલાક ખનિજાને બાકાત રાખવામાં આવ્યા છે. સુપ્રીમ કોર્ટના નિર્ણય બાદ, ટ્રમ્પે ન્યાયાધીશોની આકરી ટીકા કરી, તેમના નિર્ણયને નિરાશાજનક ગણાવ્યો. તેમણે એ પણ સ્પષ્ટ કર્યું કે ભારત સાથેનો વેપાર કરાર ચાલુ રહેશે, અને ભારતે હજુ પણ યુએસને ટેરિફ ચૂકવવા પડશે, જ્યારે યુએસ ભારત પર ટેરિફ લાદશે નહીં. ટ્રમ્પે પોતાના નિવેદનમાં વડા પ્રધાન મોદી સાથેના પોતાના સંબંધોને “ઉત્તમ” ગણાવ્યા.
જ્યારે અમેરિકાએ ભારત પર ટેરિફ ૫૦ ટકા સુધી પહોંચ્યો. આ પછી, તાજેતરમાં ભારત અને અમેરિકા વચ્ચે એક વચગાળાનો વેપાર કરાર થયો હતો, જેના હેઠળ ટેરિફ ઘટાડીને ૧૮ ટકા કરવામાં આવ્યા હતા. આ સમયગાળા દરમિયાન ૨૫ ટકા દંડાત્મક ડ્યુટી દૂર કરવામાં આવી હતી. પરિણામે, કોર્ટના નિર્ણય અને ટ્રમ્પની નવી જાહેરાતને પગલે, યુએસમાં ભારતીય માલ પર ફક્ત વધારાની ૧૦ ટકા ડ્યુટી લાગુ થશે. આને સમજી શકાય છે કે હાલની આયાત ડ્યુટી (સ્હ્લદ્ગ ડ્યુટી) ઉપરાંત આ ૧૦ ટકા ડ્યુટી લાદવામાં આવી રહી છે. ઉદાહરણ તરીકે, જા કોઈ ઉત્પાદન પર પહેલાથી જ પાંચ ટકા ડ્યુટી હોય, તો દસ ટકા વધારાની ડ્યુટી ઉમેરવામાં આવશે, જેના પરિણામે કુલ ૧૫ ટકા થશે. પહેલાં, આ ડ્યુટી ૫ ટકા વત્તા ૨૫ ટકા, અથવા ૩૦ ટકા હતી.
ટ્રમ્પના ટેરિફ દાવપેચ પર વિશ્વભરમાંથી પ્રતિક્રિયાઓ આવી રહી છે. આવી સ્થિતિમાં , ફેડરેશન ઓફ ઇંડિયન એક્સપોર્ટ ઓર્ગેનાઇઝેશનના ડિરેક્ટર જનરલ અજય સહાયે જણાવ્યું હતું કે ભારતીય નિકાસકારોને હવે રાહત મળશે કારણ કે ટેરિફ ઘટાડીને ૧૦ ટકા કરવામાં આવ્યો છે. દરમિયાન, થિંક ટેન્ક ગ્લોબલ ટ્રેડ રિસર્ચ ઇનિશિયેટિવ ના સ્થાપક અજય શ્રીવાસ્તવે સૂચન કર્યું હતું કે ભારતે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ સાથેના વચગાળાના વેપાર કરારનું પુનર્મૂલ્યાંકન કરવું જાઈએ.
જાકે, અજય શ્રીવાસ્તવના મતે, આ ૧૦ ટકા ટેરિફ હવે ફક્ત ૫૫ ટકા ભારતીય નિકાસ પર લાગુ થશે. લગભગ ૪૦ ટકા માલ પહેલાથી જ મુક્ત છે. જા કે, સ્ટીલ, એલ્યુમિનિયમ અને કોપર પર ૫૦ ટકા અને કેટલાક ઓટો પાર્ટ્સ પર ૨૫ ટકાના ક્ષેત્રીય ટેરિફ યથાવત રહેશે.
