બિહાર વિધાનસભા ચૂંટણી દરમિયાન કુખ્યાત દુલારચંદ યાદવ હત્યા કેસના આરોપી અને જેડીયુ ટિકિટ પર મોકામાથી ચૂંટણી લડનારા અનંત સિંહે ચૂંટણી જીતી હતી, પરંતુ પ્રશ્ન એ છે કે જા અનંત સિંહને જેલમાંથી મુક્ત કરવામાં નહીં આવે, તો તેઓ શપથ કેવી રીતે લેશે. અનંત સિંહને કેટલા દિવસમાં શપથ લેવા પડશે, અને જા તેઓ તેમ કરવામાં નિષ્ફળ જાય, તો શું તેઓ તેમનો ધારાસભ્યનો દરજ્જા ગુમાવશે? ચાલો બંધારણના પ્રકાશમાં આ પ્રશ્નોના જવાબ આપીએ અને સમજીએ કે જેલમાં બંધ ઉમેદવાર ચૂંટણી જીતે તો તેમને પદ અને ગુપ્તતાના શપથ કેવી રીતે લેવડાવાય છે.
મોકામામાં અનંત સિંહની જીત પછી, તેમના સમર્થકો સૂત્રોચ્ચાર કરી રહ્યા છે, “જેલના તાળા તૂટી જશે, અનંત ભાઈને મુક્ત કરવામાં આવશે.” પરંતુ પ્રશ્ન એ રહે છેઃ અનંત સિંહને ક્યારે અને કેવી રીતે મુક્ત કરવામાં આવશે અને ધારાસભ્ય પદ સંભાળતા પહેલા તેઓ કેવી રીતે શપથ લેશે? તેમના પર હત્યાના આરોપને ધ્યાનમાં રાખીને, શું તેઓ વિધાનસભાની કાર્યવાહીમાં ભાગ લઈ શકશે, અથવા તેમને કાર્યવાહીમાં ભાગ લેવાથી રોકવામાં આવશે?
સૌ પ્રથમ, એ સમજા કે ભારતીય બંધારણની કલમ ૧૮૮ મુજબ, રાજ્ય વિધાનસભા અથવા વિધાન પરિષદના દરેક સભ્યએ, પદ સંભાળતા પહેલા, રાજ્યપાલ અથવા તેમના નિયુક્ત વ્યક્તિ સમક્ષ ત્રીજી અનુસૂચિમાં આ હેતુ માટે પૂરા પાડવામાં આવેલા ફોર્મેટ અનુસાર શપથ લેવા અને સહી કરવી આવશ્યક છે.
નોંધનીય છે કે જેલમાં રહેલા ઉમેદવારો જામીન અથવા પેરોલ પર મુક્ત થયા પછી શપથ લઈ શકે છે. ૨૦૨૦ માં, જ્યારે અનંત સિંહ ચૂંટણી જીત્યા, ત્યારે તેમણે જેલમાંથી મુક્ત થયા પછી શપથ લીધા. કોર્ટે તેમને પેરોલ મંજૂર કર્યા હતા. તેવી જ રીતે, અનંત સિંહ આ વખતે પણ શપથ લઈ શકે છે. ૨૦૨૪ ની લોકસભા ચૂંટણીમાં અન્ય અગ્રણી નામો, જેમ કે જમ્મુ અને કાશ્મીર એÂન્જનિયર રાશિદ અને ખાલિસ્તાની સમર્થક અમૃતપાલ સિંહે પણ જેલમાંથી મુક્ત થયા પછી શપથ લીધા હતા.
જાકે, ચૂંટણી જીત્યા પછી ધારાસભ્યએ ક્યારે શપથ લેવા જાઈએ તેની કોઈ નિર્ધારિત સમય મર્યાદા નથી. અનંત સિંહ આગામી છ મહિનાની અંદર ગમે ત્યારે શપથ લઈ શકે છે. અનંત સિંહ જેલમાં હોવાથી, તેઓ ગૃહની કાર્યવાહીમાં ભાગ લઈ શકશે નહીં. તેમણે ગૃહને તેમની ગેરહાજરી વિશે જાણ કરવાની જરૂર પડશે, કારણ કે કોઈ પણ ધારાસભ્ય સતત ૫૯ દિવસ ગેરહાજર રહી શકશે નહીં. જેલમાંથી મુક્ત થયા પછી આગામી છ મહિનામાં અનંત સિંહ ગમે ત્યારે શપથ લઈ શકે છે.
જાણો કે જેલમાં હોવા છતાં, અનંત સિંહે આ વર્ષે મોકામામાં વિધાનસભાની ચૂંટણી ૨૮,૨૦૬ મતોના માર્જિનથી જીતી હતી. ત્નડ્ઢેં ઉમેદવાર અનંત સિંહે ૯૧,૪૧૬ મત મેળવ્યા હતા, જ્યારે તેમના નજીકના હરીફ, વીણા દેવીને ૬૩,૨૧૦ મત મળ્યા હતા. ચૂંટણી દરમિયાન, દુલારચંદ યાદવ દ્વારા સમર્થિત જન સૂરજ પાર્ટીના ઉમેદવાર પીયૂષ પ્રિયદર્શીને ફક્ત ૧૯,૩૬૫ મત મળ્યા હતા.
