ખીરો ગાર્ડ, ધારાલી, હર્ષિલ, બારકોટ, કેદારગાંવ, સ્વાલાદ, માટલડી, કારબારી… ઉત્તરકાશીના આ ગામો ૧૮૩૫ થી કુદરતી આફતોનો સામનો કરી રહ્યા છે. ઉત્તરકાશીનું ધારાલી શહેર, જે ખીરો ગાર્ડ ડ્રેનના માર્ગ પર આવેલું હતું, ફરી એકવાર કુદરતના પ્રકોપનો ભોગ બન્યું. ધારાલીના ખીરગંગામાં પાણી અને કાટમાળના વિનાશક પૂરે થોડીવારમાં મોટી હોટલો અને ઘરોને તણાઈ ગયા. ગંગોત્રી ધામના માર્ગ પર આવેલો આ સુંદર વિસ્તાર આંખના પલકારામાં કાટમાળના ઢગલા નીચે દટાઈ ગયો.
ગંગોત્રી ધામથી લગભગ ૨૦ કિલોમીટર પહેલા ધારાલી આવે છે અને યાત્રા પર એક મુખ્ય પડાવ છે. મંગળવારની ઘટનામાં ગુમ થયેલા લોકોની સંખ્યા વિશે કોઈ સત્તાવાર માહિતી નથી, પરંતુ સ્થાનિક લોકોના મતે, ૫૦ થી વધુ લોકો તણાઈ ગયા હોવાની આશંકા છે. કારણ કે પૂરના પાણીના જારદાર પ્રવાહને કારણે લોકોને સલામત સ્થળોએ પહોંચવાની તક મળી ન હતી. આ ભયંકર વિનાશએ ૨૦૧૩ ની કેદારનાથ આપત્તિ અને ૨૦૨૧ ની ઋષિગંગા આપત્તિની ભયાનક યાદો તાજી કરી દીધી. કેદારનાથ અને ઋષિગંગામાં અચાનક પૂરને કારણે આવી જ વિનાશ સર્જાયો હતો. ઉત્તરકાશીએ આવી ઘણી આફતોનો સામનો કર્યો છે.
ઉત્તરકાશીનો આખો વિસ્તાર દાયકાઓથી કુદરતી આફતોનો ભોગ બની રહ્યો છે. ૧૮૩૫ માં, ખીરો ગાર્ડમાં એક મોટું અચાનક પૂર આવ્યું હતું, જ્યારે વહેતા પાણી અને કાટમાળથી ભયંકર વિનાશ થયો હતો. ૧૯૮૦ના દાયકામાં પણ કાટમાળમાં દટાયેલું એક પ્રાચીન મંદિર મળી આવ્યું હતું. ૨૦૧૩ની કેદારનાથ દુર્ઘટના કોણ ભૂલી શકે છે. ખીરો ગાર્ડ અને અન્ય નાળાઓમાં થયેલા વિનાશને કારણે ઘણી વસાહતો પણ ધોવાઈ ગઈ હતી. નીચે કેટલીક મોટી આફતો વિશે જાણો.
૬-૧૦ ઓગસ્ટ, ૧૯૭૮ઃ ભાગીરથી નજીક કોયલાગાંવમાં ભાગીરથી નદી પર બનેલો કોટિંગ પુલ ધોવાઈ ગયો હતો. આમાં ૬ લોકોના મોત થયા હતા.
૨૦ સપ્ટેમ્બર, ૨૦૦૩ઃ ભાગીરથી નદી પર ભૂસ્ખલનને કારણે ઉત્તરકાશી શહેરના બજાર અને લોકોની વ્યક્તિગત સંપત્તિને ભારે નુકસાન થયું હતું. આ ઘટનાએ વિસ્તારની ભૌગોલિક રચના બદલી નાખી.
૧૩ ઓગસ્ટ, ૨૦૧૦ઃ ગંગોત્રી રાષ્ટ્રિય ધોરીમાર્ગ પર આવેલા ભટવાડી બજારની જમીન લગભગ ૧૦ થી ૧૫ ફૂટ ડૂબી ગઈ. આ ઘટનામાં લગભગ ૫૦ ઘરો નાશ પામ્યા હતા.
૩-૬ ઓગસ્ટ, ૨૦૧૨ઃ ઉશ્રી ગંગા અને ભાગીરથી નદીમાં પૂરને કારણે ૩૫ લોકોનાં મોત થયાં, જ્યારે ૨૩૦૦ થી
વધુ પરિવારો પ્રભાવિત થયા. હેલિકોપ્ટર દ્વારા તેમાં ફસાયેલા ૧૬૨ મુસાફરોને બચાવી લેવામાં આવ્યા. ગંગોત્રી હાઇવે એક મહિના માટે બંધ રહ્યો. ૧૫-૧૬ જૂન, ૨૦૧૩ઃ ભારે વરસાદ અને પૂરને કારણે ઉત્તરકાશી, હર્ષિલ, બારકોટમાં ભારે નુકસાન થયું. ૫૧ લોકોનાં મોત, ૧૪ ગુમ, ઘણા ઘાયલ, જ્યારે ૭૦ ગામો પ્રભાવિત થયા. ૫,૦૦૦ થી વધુ લોકોને સુરક્ષિત રીતે બચાવી લેવામાં આવ્યા.
૧૮-૧૯ ઓગસ્ટ, ૨૦૧૯ઃ મોરી તાલુકાના ઘણા ગામડાંઓ ભયંકર પૂરમાં ફસાયા. ઘરો, વાહનો કાટમાળ નીચે દટાયા. ૧૦ લોકોનાં મોત, ઘણા ઘાયલ અને ગુમ, લગભગ ૧,૯૦૦ પરિવારો પ્રભાવિત થયા.
૧૮ ઓગસ્ટ, ૨૦૨૧ઃ સ્વાલાડ ગામ સહિત કેદારગાંવ, માટલડી, કરબારી ગામોમાં ભયંકર ભૂસ્ખલન અને ભારે વરસાદને કારણે લગભગ ૧૦ ઘરો જમીનદોસ્ત થઈ ગયા.
૧૨ ઓગસ્ટ, ૨૦૨૩ઃ ગંગોત્રી હાઇવેના ઘણા ભાગો ધોવાઈ ગયા અને રસ્તાઓ કાટમાળથી ઘેરાઈ ગયા. બચાવ કામગીરી ખૂબ જ મુશ્કેલીથી હાથ ધરવામાં આવી. ૩૧ જુલાઈ, ૨૦૨૪ઃ ધારાલી ગામમાં ભારે ભૂસ્ખલનથી ભારે તબાહી મચી ગઈ. તેમાં ૧૦ લોકોના મોત થયા. પશુઓ તણાઈ ગયા. ડઝનબંધ વાહનોને નુકસાન થયું.
૫ ઓગસ્ટ, ૨૦૨૫ઃ ધારાલીમાં વાદળ ફાટવાના કારણે આવેલા અચાનક પૂરમાં ભારે તબાહી થઈ. બજારો, ઘરો, દુકાનો, વાહનો કાટમાળ નીચે દટાઈ ગયા. ઘણી હોટલો નાશ પામી. લગભગ ૫૦ લોકો તણાઈ ગયા હોવાની આશંકા છે, ઘણા ગુમ છે. બચાવ કામગીરી ચાલુ છે.
ધારાલી ઘટના અંગે અધિકારીઓએ જણાવ્યું હતું કે પૂરના પાણી અને કાટમાળના જારદાર પ્રવાહમાં ત્રણ-ચાર માળના મકાનો સહિત આસપાસની ઇમારતો પત્તાના ઢગલા જેવી તૂટી પડી હતી. અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર, ખીર ગંગા નદીના કેચમેન્ટ વિસ્તારમાં વાદળ ફાટવાને કારણે આ વિનાશક પૂર આવ્યું હતું.
