નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણ દ્વારા સોમવારે રજૂ કરાયેલા બે મહત્વપૂર્ણ કરવેરા બિલ સોમવારે જ કોઈપણ ચર્ચા વિના પસાર થઈ ગયા. સોમવારે લોકસભાએ વિપક્ષી સાંસદોના હોબાળા વચ્ચે બે કરવેરા સંબંધિત બિલ – આવકવેરા (નંબર ૨) બિલ અને કરવેરા કાયદા (સુધારા) બિલ – પસાર કર્યા. બિહારમાં મતદાર યાદીમાં સુધારાને લઈને વિપક્ષના જોરદાર વિરોધ વચ્ચે નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણ દ્વારા રજૂ કરાયેલા આ બિલો કોઈપણ ચર્ચા વિના પસાર થયા.
આવકવેરા કાયદા ૧૯૬૧ સંબંધિત કાયદાઓને એકીકૃત કરવા અને તેમાં સુધારો કરવા માટે આવકવેરા (નંબર ૨) બિલ ૨૦૨૫ પસાર કરવામાં આવ્યું છે. તે જ સમયે, કરવેરા કાયદા (સુધારા) બિલ ૨૦૨૫ આવકવેરા કાયદા ૧૯૬૧ તેમજ નાણાં કાયદા ૨૦૨૫ માં સુધારો કરશે.
અગાઉ, નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણે સોમવારે લોકસભામાં આવકવેરા બિલનું સુધારેલું સંસ્કરણ રજૂ કર્યું હતું. નવા બિલમાં બૈજયંત પાંડાની આગેવાની હેઠળની સિલેક્ટ કમિટીની મોટાભાગની ભલામણોનો સમાવેશ થાય છે. ગયા અઠવાડિયે સરકાર દ્વારા આવકવેરા બિલ, ૨૦૨૫ પાછું ખેંચવાના નિર્ણય બાદ આ પગલું લેવામાં આવ્યું છે.
છ દાયકા જૂના આવકવેરા કાયદા, ૧૯૬૧ ને બદલવા માટે ૧૩ ફેબ્રુઆરીએ નવું બિલ રજૂ કરવામાં આવ્યું હતું. સિલેક્ટ કમિટીની ભલામણો પછી સરકારે તેને પાછું ખેંચી લીધું હતું. ૧૧ ઓગસ્ટના રોજ રજૂ કરાયેલા નવા ડ્રાફ્ટનો હેતુ સાંસદોને એક જ અને અપડેટેડ સંસ્કરણ પ્રદાન કરવાનો છે. તેમાં સિલેક્ટ કમિટી દ્વારા સૂચવવામાં આવેલા મોટાભાગના ફેરફારોનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો હતો.
બિલ પાછું ખેંચવા અને સંસદમાં નવું બિલ રજૂ કરવા અંગે સમજાવતા નાણામંત્રી સીતારમણે કહ્યું, “સિલેક્ટ કમિટી તરફથી સૂચનો મળ્યા છે, જેને બિલને સાચા કાયદાકીય અર્થ આપવા માટે તેમાં સામેલ કરવા જરૂરી છે. બિલના ડ્રાફ્ટના સ્વરૂપમાં, શબ્દસમૂહોની ગોઠવણીમાં, પરિવર્તનશીલ ફેરફારો અને ક્રોસ-રેફરન્સમાં સુધારા કરવામાં આવ્યા છે.” તેમણે વધુમાં કહ્યું કે મૂંઝવણ ટાળવા માટે અગાઉનું બિલ પાછું ખેંચી લેવામાં આવ્યું હતું. તેમણે માહિતી આપી કે નવો ડ્રાફ્ટ ૧૯૬૧ના કાયદાને બદલવા માટે આધાર તરીકે કામ કરશે.
સપાના વડા અખિલેશ યાદવે લોકસભામાં કોઈપણ ચર્ચા વિના નવા આવકવેરા બિલ ૨૦૨૫ પસાર થવા પર પ્રશ્નો ઉઠાવ્યા. તેમણે કહ્યું, “આ ભાજપની કામ કરવાની રીત છે. ગૃહમાં કોઈ ચર્ચા કર્યા વિના આટલો મોટો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો… તેમની વિદેશ નીતિ જુઓ, ટેરિફ પછી ટેરિફ, અમારો આખો વ્યવસાય ચીન પર નિર્ભર છે, તો તેઓ કેવા પ્રકારના સુધારા કરી રહ્યા છે? કોઈએ કલ્પના પણ કરી ન હતી કે ૨૦,૦૦૦ પ્રાથમિક શાળાઓ બંધ થઈ જશે. જો ગરીબ બાળકો અભ્યાસ કરી શકતા નથી, તો કોઈ આવકવેરા બિલ તમને ખુશ કરી શકશે નહીં?”
સિલેક્ટ કમિટી દ્વારા ભલામણ કરાયેલા મુખ્ય ફેરફારો કયા છે?
સંસદીય પેનલે નવા આવકવેરા બિલના મુસદ્દામાં ઘણી ભૂલો તરફ ધ્યાન દોર્યું હતું. તેણે ગેરસમજ ઘટાડવા માટે સુધારા સૂચવ્યા હતા, આ સૂચનો છે-
કલમ ૨૧ (મિલકતનું વાર્ષિક મૂલ્ય): “સામાન્ય ક્રમમાં” શબ્દો દૂર કરો અને ખાલી મિલકતો માટે વાસ્તવિક ભાડું અને “માનવામાં આવેલ ભાડું” વચ્ચે સ્પષ્ટ સરખામણી ઉમેરો.
કલમ ૨૨ (મકાનની મિલકતની આવકમાંથી કપાત): સ્પષ્ટ કરો કે મ્યુનિસિપલ કર કાપ્યા પછી ૩૦% માનક કપાત લાગુ પડે છે; ભાડાની મિલકતો પર બાંધકામ પહેલાના વ્યાજ કપાતનો વિસ્તાર કરો.
કલમ ૧૯ (પગાર કપાત – અનુસૂચિ)ઃ ભંડોળમાંથી પેન્શન મેળવતા બિન-કર્મચારીઓ માટે સુધારેલા પેન્શન કપાતને મંજૂરી આપો.
કલમ ૨૦ (વાણિજ્યક મિલકત): ‘ઘર મિલકત’ આવક તરીકે કામચલાઉ રીતે ન વપરાયેલી વાણિજ્યક મિલકતો પર કર લાદવાનું ટાળવા માટે પરિભાષામાં સુધારો કરો. સમિતિએ કહ્યું કે આ ફેરફારો ન્યાયીતા અને સ્પષ્ટતામાં સુધારો કરશે અને કાયદાને હાલની જોગવાઈઓ સાથે સુસંગત બનાવશે.
નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણે સોમવારે કરવેરા કાયદા (સુધારા) બિલ, ૨૦૨૫ રજૂ કર્યું. તેનો હેતુ સંકલિત પેન્શન યોજનાના સબ્સ્ક્રાઇબર્સને કર મુક્તિ આપવાનો છે. લોકસભામાં રજૂ કરાયેલા બિલમાં આવકવેરા શોધ કેસોના સંદર્ભમાં બ્લોક એસેસમેન્ટ સ્કીમમાં ફેરફાર કરવાની અને સાઉદી અરેબિયાના જાહેર રોકાણ ભંડોળને ચોક્કસ સીધા કર લાભો પૂરા પાડવાની જોગવાઈ પણ શામેલ છે. કરવેરા કાયદા (સુધારા) બિલ, ૨૦૨૫ એ આવકવેરા અધિનિયમ, ૧૯૬૧ અને નાણાં અધિનિયમ, ૨૦૨૫ માં સુધારો કરવાના પ્રયાસોનો એક ભાગ છે. સરકારે જુલાઈમાં કહ્યું હતું કે નવી પેન્શન યોજના હેઠળ ઉપલબ્ધ તમામ કર લાભો યુનિફાઇડ પેન્શન યોજના પર પણ લાગુ થશે. તેનો અમલ ૧ એપ્રિલ, ૨૦૨૫ થી કરવામાં આવ્યો હતો.
