રાષ્ટ્રપતિ અને રાજ્યપાલો માટે સમય મર્યાદા નક્કી કરવાના મામલા પર સુપ્રીમ કોર્ટમાં સુનાવણી ચાલુ રહી. સુનાવણી દરમિયાન, પશ્ચિમ બંગાળ સરકારે સુપ્રીમ કોર્ટને જણાવ્યું કે રાજ્યપાલ બિલોની કાયદાકીય ક્ષમતાની તપાસ કરી શકતા નથી. બંગાળ સરકાર તરફથી હાજર રહેલા વરિષ્ઠ વકીલ કપિલ સિબ્બલે એમ પણ કહ્યું કે ‘આઝાદી પછી ભાગ્યે જ એવું કોઈ ઉદાહરણ બન્યું છે કે જ્યાં રાષ્ટ્રપતિએ લોકોની ઇચ્છાને કારણે સંસદ દ્વારા પસાર કરાયેલા બિલને અટકાવ્યું હોય.’ ટ્રેડિંગ વિડિઓઝ રમો મૌન બાકી સમય -૧૦ઃ૫૬ બંધ કરો પ્લેયર બંગાળ સરકારે આ દલીલ આપી રાષ્ટ્રપતિના સંદર્ભ પર સુનાવણીના સાતમા દિવસે, વરિષ્ઠ વકીલ કપિલ સિબ્બલે મુખ્ય ન્યાયાધીશ બીઆર ગવઈની આગેવાની હેઠળની પાંચ ન્યાયાધીશોની બેંચને જણાવ્યું હતું કે ‘કોઈ પણ બિલની કાયદાકીય ક્ષમતાનું કોર્ટમાં પરીક્ષણ થવું જાઈએ.’ તેમણે કહ્યું, ‘કોઈ પણ નાગરિક અથવા અન્ય કોઈ વ્યક્તિ દ્વારા કાયદાને કોર્ટમાં પડકારવામાં આવી શકે છે. જા રાજ્યપાલ કહે કે હું બિલોને મંજૂરી આપી શકતો નથી અને તેને રોકી રાખું છું, તો આ એક અત્યંત દુર્લભ અને દુર્લભમાં દુર્લભ કેસ છે.’ મુખ્ય ન્યાયાધીશ ન્યાયાધીશ ગવઈ ઉપરાંત, બેંચમાં ન્યાયાધીશ સૂર્યકાંત, ન્યાયાધીશ વિક્રમ નાથ, ન્યાયાધીશ પીએસ નરસિંહા અને ન્યાયાધીશ એએસ ચાંદુરકર પણ શામેલ છે.
કપિલ સિબ્બલે વધુમાં કહ્યું કે ‘સંસદ સાર્વભૌમ છે અને લોકોની ઇચ્છા તાત્કાલિક લાગુ થવી જાઈએ. જ્યારે કોઈ બિલ વિધાનસભા દ્વારા પસાર થાય છે, ત્યારે તેને સંપૂર્ણ બંધારણીયતા મળે છે અને તેનું કોર્ટમાં પરીક્ષણ કરી શકાય છે.’ આના પર સુપ્રીમ કોર્ટે કહ્યું કે રાજ્ય બિલ કેન્દ્રીય કાયદા સાથે પણ વિરોધાભાસી હોઈ શકે છે. આના પર સિબ્બલે કહ્યું, ‘એવું દુર્લભ કિસ્સો છે કે બિલ કેન્દ્રીય કાયદાનો વિરોધાભાસ કરે છે, તે કિસ્સામાં રાજ્યપાલ પોતાના વિવેકનો ઉપયોગ કરી શકે છે, પરંતુ રાજ્યપાલ એક સુપર લેજિસ્લેટિવ બોડી ન હોઈ શકે.’ સિબ્બલે કહ્યું, ‘રાજ્ય વિધાનસભાની સાર્વભૌમત્વ સંસદની સાર્વભૌમત્વ જેટલી જ મહત્વપૂર્ણ છે. શું રાજ્યપાલને તેમાં વિલંબ કરવાની મંજૂરી આપવી જાઈએ? આ એક મહત્વપૂર્ણ પ્રશ્ન છે.’
ભાજપ શાસિત કેટલાક રાજ્યોએ વિધાનસભા દ્વારા પસાર કરાયેલા બિલોને મંજૂરી આપવામાં રાજ્યપાલો અને રાષ્ટ્રપતિની સ્વાયત્તતાનો બચાવ કરતા કહ્યું કે ‘કોઈપણ કાયદો કોર્ટ દ્વારા મંજૂર કરી શકાતો નથી.’ રાજ્ય સરકારોએ પણ દલીલ કરી હતી કે ન્યાયતંત્ર દરેક રોગનો ઈલાજ ન હોઈ શકે. આ અંગે, ૨૬ ઓગસ્ટના રોજ થયેલી સુનાવણીમાં, સર્વોચ્ચ અદાલતે વિચાર્યું કે શું રાજ્યપાલ બિલોને અનિશ્ચિત સમય માટે મંજૂરી આપવામાં વિલંબ કરે તો કોર્ટ શક્તિહીન થઈ જશે? અને શું બંધારણીય અધિકારીને બિલને રોકવાની સત્તાનો અર્થ એ થશે કે નાણાં બિલ પણ રોકી શકાય છે?
સુપ્રીમ કોર્ટે રાષ્ટ્રપતિ અને રાજ્યપાલોને બિલને મંજૂરી આપવા માટે સમય મર્યાદા નક્કી કરી છે. મે મહિનામાં, રાષ્ટ્રપતિ દ્રૌપદી મુર્મુએ કલમ ૧૪૩ (૧) હેઠળ સત્તાનો ઉપયોગ કરીને સર્વોચ્ચ અદાલત પાસેથી જાણવા માંગ્યું કે શું ન્યાયિક આદેશો રાજ્ય વિધાનસભાઓ દ્વારા પસાર કરાયેલા બિલો પર વિચાર કરતી વખતે રાષ્ટ્રપતિ દ્વારા વિવેકબુદ્ધિનો ઉપયોગ કરવા માટે સમય-મર્યાદા નક્કી કરી શકે છે.
