કેટલાક પુરાતત્વવિદો મિસ્ત્રીની રાજધાની કાહિરાની દક્ષિણ દિશામાં આવેલા અબુ ગોરાબ નામેના શહેરના રણ પ્રદેશમાં ખનન કરી રહ્યા હતા તે સમેયે અચાનક જ પ્રાચીન મંદિર મેળી આવતા તેઓ સૌ ચોંકી ઉઠ્‌યા હતા. આ મંદિર સૂર્ય દેવનું છે અને તે છેલ્લા ૪,૫૦૦ વર્ષોથી રણ પ્રદેશમાં દટાયેલું હતું. મિસ્ત્રીના આર્કિયોલોજિસ્ટના કહેવા પ્રમાણે આ છેલ્લા દશકાનું સૌથી મોટું સંશોધન છે. મિસ્ત્રીના ફૈરોહ દ્વારા આ મંદિર બનાવડાવવામાં આવ્યું હતું.
અત્યાર સુધીમાં મિસ્ત્રીમાંથી બે પ્રાચીન મંદિરોનું ખનન કરવામાં આવેલું છે. જોકે, વોરસો સ્થિત એકેડમી ઓફ સાયન્સીઝમાં ઈજિપ્તોલોજીના આસિસ્ટેન્ટ પ્રોફેસર ડો. માસિમિલાનો નુજોલોના કહેવા પ્રમાણે તેમેણે આવી પ્રાચીન વસ્તુઓના સંશોધન માટે ઘણો સમેય આપ્યો છે. પરંતુ જ્યારે આવું કશું મેળે છે જે સંપૂર્ણ સભ્યતા, સંસ્કૃતિ અને તે સમેયના નિર્માણકળા વિજ્ઞાનને દર્શાવે છે તો આશ્ચર્ય થાય છે. ઘણું બધું શીખવા મેળે છે.
પુરાતત્વવિદોના કહેવા પ્રમાણે આ મંદિર પાંચમા સામ્રાજ્યના ફૈરોહે બનાવડાવ્યું હતું. તે સમેયે તેઓ જીવીત હતા. તેનો ઉદ્દેશ્ય હતો કે, લોકો તેમેને ભગવાનનો દરજ્જા આપે. બીજી બાજુ પિરામિડ્‌સ બનાવડાવાયા હતા જ્યાં ફૈરોહના મૃત્યુ બાદ તેમેની કબર બનાવવામાં આવતી હતી જેથી અવસાન બાદ તેઓ ભગવાનનું સ્વરૂપ હાંસલ કરી શકે.
પુરાતત્વવિદોને મિસ્ત્રીના ઉત્તરમાંથી મેળી આવેલા સૂર્ય મંદિર પરથી એવું જોણવા મેળે છે કે, દેશમાં અન્ય સૂર્ય મંદિર પણ છે. ત્યાર બાદ દેશભરમાં સૂર્ય મંદિરો માટે સંશોધન કરવામાં આવ્યું. તેમાં જોણવા મેળ્યું કે, મિસ્ત્રીમાં આવા ૬ સૂર્ય મેદિર છે જે ૪,૫૦૦ વર્ષ પહેલા બનાવડાવવામાં આવ્યા હતા. તેમાંથી એક હાલ અબુ ગોરાબ રણ પ્રદેશમાંથી મેળી આવ્યું છે.
મિસ્ત્રીના પાંચમા સામ્રાજ્યના ફૈરોહ ન્યૂસિરી ઈનીએ આ મંદિરોનું નિર્માણ કરાવ્યું હતું. હાલ જે મંદિર મેળી આવ્યું તે પણ તેમેણે જ બનાવડાવ્યું હતું. તપાસ દરમિયાન જોણવા મેળ્યું કે, મંદિરનું નિર્માણ માટીમાંથી બનેલી ઈંટો દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું. જેનો ૨ ફૂટ ઉંડો પાયો ચૂનાના પથ્થરો દ્વારા બનાવવામાં આવ્યો હતો.
નિષ્ણાંતોના મેતે અસલી મંદિર ખૂબ જ વિહંગમે રહ્યું હશે કારણ કે, અબુ ગોરાબમાંથી મેળી આવેલા અવશેષોની મેદદથી તેમેણે કોમ્પ્યુટર દ્વારા મંદિરની ડિઝાઈન બનાવી હતી. તે જોવામાં ખૂબ જ સુંદર જણાય છે. તે સિવાય પુરાતત્વવિદોને પ્રાચીન સ્થળેથી બિયરના જોર મેળી આવ્યા હતા જે માટીથી ભરેલા હતા. આ જોરોમાં સૂર્ય દેવતાને કોઈ પૂજો-પાઠ સમેયે ચઢાવો અપાતો રહેતો હશે.