મહારાષ્ટ્રના પુણે જિલ્લામાં ‘મુખ્યમંત્રી માજી લડકી બહિન યોજના’ હેઠળ, ૭૫ હજારથી વધુ મહિલાઓને ઓળખવામાં આવી છે જેઓ ફોર-વ્હીલરના માલિક છે. આ મહિલાઓને પહેલા લાભાર્થી તરીકે સામેલ કરવામાં આવી હતી પરંતુ હવે સરકારે તેમની પાત્રતાની ફરીથી તપાસ શરૂ કરી છે. આટલી મોટી સંખ્યામાં સંભવિત અયોગ્ય લાભાર્થીઓએ યોજનાની પ્રારંભિક તપાસ પ્રક્રિયા પર ગંભીર પ્રશ્નો ઉભા કર્યા છે.
મુંબઈના મંત્રાલય ભવનમાં યોજના પર દેખરેખ રાખવા માટે રચાયેલા ખાસ સેલના અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર, રાજ્ય પરિવહન વિભાગે પુણે જિલ્લા પરિષદને બે યાદીઓ સુપરત કરી છે. પ્રથમ યાદીમાં ૫૮ હજાર ૩૫૦ મહિલાઓના નામ છે. બીજી યાદીમાં ૧૬ હજાર ૭૫૦ નામ છે. આ બધી મહિલાઓના નામે ફોર-વ્હીલર નોંધાયેલા છે. આ યાદીઓ ગ્રાઉન્ડ ઝીરો પર પુનઃ પુષ્ટિ માટે આંગણવાડી કાર્યકરોને મોકલવામાં આવી છે.
પુણે જિલ્લામાં ‘લડકી બહેન યોજના’ હેઠળ કુલ ૨૦.૮ લાખ મહિલાઓ લાભાર્થી છે, જે સમગ્ર મહારાષ્ટ્રમાં સૌથી વધુ છે. ક્ષેત્રીય તપાસ દરમિયાન, એવું બહાર આવ્યું કે આમાંથી લગભગ ૫૮ હજાર મહિલાઓ ખરેખર ફોર-વ્હીલરની માલિક છે. ૧૭ હજાર કેસની આધાર કાર્ડ દ્વારા ચકાસણી કરવામાં આવી રહી છે. આ પ્રક્રિયા હજુ પણ ચાલુ છે. જેથી બાકીના નામોની ક્રોસ-વેરિફાઇ કરી શકાય.
આ યોજના ચૂંટણી દરમિયાન શરૂ કરવામાં આવી હતી. તે સમયે, લગભગ તમામ અરજદારોને લાભ આપવામાં આવ્યા હતા પરંતુ ચૂંટણી પછી, સરકારે સ્પષ્ટ કર્યું કે ફક્ત લાયક મહિલાઓને જ આ યોજનાનો લાભ મળશે. અત્યાર સુધીમાં, પુણે જિલ્લામાં ૨૧ લાખ ૧૧ હજાર ૯૯૧ મહિલાઓએ આ યોજના માટે અરજી કરી હતી. તેમાંથી ૨૦ લાખ ૮૯ હજાર ૯૪૬ મહિલાઓને દર મહિને ૧,૫૦૦ ની સહાય આપવામાં આવી રહી છે.
મહારાષ્ટ્રમાં ૨.૫ કરોડથી વધુ મહિલાઓને આ રકમ આપવાથી રાજ્ય સરકાર પર ભારે નાણાકીય બોજ પડ્યો છે. છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓથી પુણે જિલ્લાના ગ્રામીણ તાલુકાઓમાં ક્ષેત્રીય તપાસ ચાલી રહી છે. અત્યાર સુધી, તપાસમાં પ્રારંભિક ડેટામાં અનિયમિતતાઓ બહાર આવી છે. મહિલા અને બાળ કલ્યાણ વિભાગ દ્વારા આ ક્રોસ-વેરિફિકેશન ચાલી રહ્યું છે, જેથી ફક્ત લાયક લાભાર્થીઓને જ યોજનાનો લાભ મળી શકે.
