રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘના વડા મોહન ભાગવતે કહ્યું હતું કે ‘ભારત’ નો અનુવાદ ન કરવો જોઈએ નહીંતર તે તેની ઓળખ અને વિશ્વમાં તેને મળતો આદર ગુમાવશે. ભાગવતે કહ્યું હતું કે
ભારત ‘ભારત’ છે પરંતુ જ્યારે આપણે તેના વિશે વાત કરીએ છીએ, લખીએ છીએ અથવા બોલીએ છીએ, ત્યારે તેને તે સ્વરૂપમાં રાખવું જોઈએ, પછી ભલે તે જાહેરમાં હોય કે ખાનગીમાં.
તેમણે કહ્યું કે ભારતની ઓળખનું સન્માન કરવામાં આવે છે કારણ કે તે ભારત છે. તેમણે કહ્યું, “ભારત એક યોગ્ય નામ છે. તેનો અનુવાદ ન કરવો જોઈએ. એ સાચું છે કે ‘ભારત ભારત છે’ પણ ભારત ભારત છે. તેથી વાતચીત, લેખન અને ભાષણ દરમિયાન, ભલે તે ખાનગીમાં હોય કે જાહેરમાં, આપણે ભારતને ભારત તરીકે રાખવું જોઈએ.” તેમણે કહ્યું, “ભારત ભારત જ રહેવું જોઈએ. ભારતની ઓળખનું સન્માન કરવામાં આવે છે કારણ કે તે ભારત છે. જો તમે તમારી ઓળખ ગુમાવો છો, તો તમારા ગુણો ગમે તેટલા સારા હોય, તમને આ દુનિયામાં ક્યારેય માન કે સુરક્ષા મળશે નહીં. આ મૂળ સિદ્ધાંત છે.”
તેમણે આરએસએસ સાથે જોડાયેલા શિક્ષા સંસ્કૃતિ ઉત્થાન ન્યાસ દ્વારા આયોજિત રાષ્ટ્રીય શિક્ષણ પરિષદ ‘જ્ઞાન સભા’માં આ વાત કહી. પોતાના સંબોધનમાં ભાગવતે કહ્યું કે દુનિયા શક્તિની ભાષા સમજે છે, તેથી ભારતે આર્થિક રીતે પણ શક્તિશાળી અને સમૃદ્ધ બનવું પડશે.
ભાગવતે કહ્યું કે ભારતને હવે ‘સોનાનું પક્ષી’ બનવાની જરૂર નથી પરંતુ હવે ‘સિંહ’ બનવાનો સમય આવી ગયો છે. તેમણે કહ્યું, “આ જરૂરી છે કારણ કે દુનિયા શક્તિને સમજે છે. તેથી ભારતે શક્તિશાળી બનવું પડશે. તેને આર્થિક રીતે પણ સમૃદ્ધ બનવું પડશે.”
તેમણે એ પણ સ્પષ્ટ કર્યું કે દેશે બીજાઓ પર રાજ કરવા માટે નહીં પણ વિશ્વને મદદ કરવા માટે શક્તિશાળી બનવું જોઈએ. કેરળના રાજ્યપાલ રાજેન્દ્ર વિશ્વનાથ આર્લેકરે પણ આવા જ વિચારો વ્યક્ત કર્યા અને કહ્યું કે જ્યારે દેશને ‘સોનેરી પક્ષી’ કહેવામાં આવતું હતું, ત્યારે તેના પર હુમલો કરવામાં આવ્યો હતો અને તેની ‘સંસ્કૃતિ’નો નાશ કરવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો હતો.
આર્લેકરે કહ્યું, “આગામી પેઢી હવે સોનાની પક્ષી રહેશે નહીં. તે ભારતને સોનાના સિંહ તરીકે જોવા માંગે છે. આખી દુનિયા આ સિંહની ગર્જના જાશે અને સાંભળશે. આપણે અહીં કોઈનો નાશ કરવા માટે નથી, પરંતુ વિકાસ માટે વિશ્વને કંઈક નવું આપવા માટે છીએ.’
ભાગવતે પોતાના ભાષણમાં કહ્યું કે શિક્ષણ એવું હોવું જોઈએ કે તે વ્યક્તિને ગમે ત્યાં પોતાના દમ પર ટકી રહેવામાં મદદ કરી શકે. આરએસએસ વડાએ એમ પણ કહ્યું કે ‘ભારતીય’ શિક્ષણ બીજાઓ માટે બલિદાન અને જીવવાનું શીખવે છે અને જો કોઈ વ્યક્તિને સ્વાર્થી બનવાનું શીખવે છે તો તે ‘ભારતીય’ શિક્ષણ નથી.”તે ફક્ત વ્યક્તિને અંધકારમાં ધકેલી દે છે,” તેમણે દાવો કર્યો. “આપણા શિક્ષણનો ઉદ્દેશ્ય અને તેના પ્રત્યેનો આપણો અભિગમ અનોખો છે અને તેના અનુસાર કોઈપણ શિક્ષણ ફક્ત મને જ નહીં, પરંતુ મારા પરિવાર અને સમગ્ર વિશ્વને લાભ કરશે,” તેમણે કહ્યું.તેમણે કહ્યું કે પરિણામે, ‘વિકસિત કે વિશ્વ ગુરુ ભારત’ ક્્યારેય યુદ્ધનું કારણ બનશે નહીં અને તે ક્યારેય કોઈનું દમન કે શોષણ કરશે નહીં. આરએસએસ વડાએ કહ્યું, “અમે આખી દુનિયાની મુસાફરી કરી છે, પરંતુ અમે કોઈના પ્રદેશ પર આક્રમણ કર્યું નથી કે કોઈનું રાજ્ય છીનવી લીધું નથી. તેના બદલે, અમે દરેકને સભ્ય બનવાનું શીખવ્યું છે.”
તેમણે કહ્યું કે શિક્ષણનો અર્થ ફક્ત શાળાએ જવું જ નથી પરંતુ ઘર અને સમાજનું વાતાવરણ પણ છે. તેથી, સમાજે એ પણ વિચારવું પડશે કે આવનારી પેઢીને વધુ જવાબદાર અને આત્મવિશ્વાસુ બનાવવા માટે કેવા પ્રકારનું વાતાવરણ બનાવવું જોઈએ. રાજ્યપાલ રાજેન્દ્ર વિશ્વનાથ આર્લેકર ઉપરાંત, રાજ્યની કેટલીક યુનિવર્સિટીઓના વિવિધ શિક્ષણવિદો અને ઉપ-કુલપતિઓએ આ કાર્યક્રમમાં ભાગ લીધો હતો.
