પૂર્વ કેન્દ્રીય મંત્રી અને કોંગ્રેસના નેતા મણિશંકર ઐયરે કહ્યું કે રાહુલ ગાંધી ત્યારે જ વડા પ્રધાન બની શકે છે જો ભારત જાડાણમાં કોઈ મતભેદ ન હોય. કસૌલીમાં ખુશવંત સિંહ લિટફેસ્ટના અંતિમ દિવસે એક ખાસ વાતચીતમાં તેમણે કહ્યું કે રાહુલ ગાંધી સિવાય બીજું કોઈ નથી જે ગઠબંધન સરકાર ચલાવી શકે. ભારતીય ગઠબંધનની વર્તમાન સ્થિતિને જાતાં, ભાજપને હરાવવા મુશ્કેલ બનશે. ફક્ત એક થઈને જ આપણે ભાજપનો સામનો કરી શકીએ છીએ.તેમણે કહ્યું કે જા આપણે ઇચ્છીએ તો પણ, આપણે પાર્ટીમાં ઉચ્ચ હોદ્દા પર બિરાજમાન થઈ શકતા નથી કારણ કે આપણને ફક્ત થોડા મત જ મળશે. પાર્ટી અને અન્ય નેતાઓ દિલથી ગાંધી પરિવારને ટેકો આપે છે. આવી સ્થિતિમાં, અમને વિકલ્પો પૂછવામાં આવે છે, અને અમે ત્રણથી ચાર નામ સૂચવીએ છીએ. તે નામોમાંથી એક નામ પછી ટોચના હોદ્દા માટે પસંદ કરવામાં આવે છે. ઐયરે કહ્યું કે ૨૦૧૯ માં કોંગ્રેસને કારમી હારનો સામનો કરવો પડ્યો ત્યારબાદ, રાહુલ ગાંધીએ રાજીનામું આપ્યું અને કહ્યું, “તમે જેને ઇચ્છો, તેમને પ્રમુખ બનાવો,” પરંતુ તેઓ કોઈને શોધી શક્્યા નહીં. પછી, તેમના આગ્રહ પર, મલ્લિકાર્જુન ખડગેને કોંગ્રેસના રાષ્ટ્રીય અધ્યક્ષ તરીકે ચૂંટવામાં આવ્યા. “રેઝિÂસ્ટંગ રાજીવ ગાંધીઝ લેગસી ફોર ઇન્દિયાઝ ફ્યુચર” નામના તેમના પુસ્તકની ચર્ચા કરતા, તેમણે રાજીવ ગાંધીની શ્રીલંકા નીતિના પતન માટે ભારતીય સ્થાપનાની નિષ્ફળતાઓને જવાબદાર ઠેરવી. તેમણે કહ્યું કે સેના અને ગુપ્તચર એજન્સીઓએ તેમને નિરાશ કર્યા, જ્યારે તેઓ તેમના મિશન પર અડગ રહ્યા.રાજીવ ગાંધીને નિષ્ફળ વડા પ્રધાન કહેવાના પ્રશ્ન અંગે, મણિશંકરે કહ્યું કે તે ભાજપ દ્વારા ફેલાવવામાં આવેલો પ્રચાર હતો. “તે સમયે, મેં ફક્ત એટલું જ કહ્યું હતું કે જેમ રાજીવ ગાંધીએ કહ્યું હતું કે તેઓ યુનિવર્સિટીમાં બે વાર નાપાસ થયા છે, તેમ મોદીએ પણ તેમની બીએ અને એમએ ડિગ્રી બતાવવી જાઈએ અથવા ગુજરાત યુનિવર્સિટીને તેમની ડિગ્રી જાહેર કરવા કહેવું જાઈએ. પરંતુ તેમણે એવું ન કર્યું.”ઐયરે કહ્યું કે ચીન સાથેની વર્તમાન પરિસ્થિતિમાં, ચીન સાથેની મિત્રતા જ ભારતને વિશ્વમાં નંબર વન બનાવી શકે છે. જા તેઓ ડરમાં રહે તો કંઈ પ્રાપ્ત કરી શકાતું નથી. તેમણે કહ્યું કે જા ચીન અને ભારત એક થાય, તો તેઓ સમગ્ર વિશ્વ માટે એક ઉદાહરણ સ્થાપિત કરી શકે છે. હવે વર્તમાન સરકારે નક્કી કરવાનું છે કે ચીનનો સામનો કરવો કે તેની સાથે મિત્રતા કરવી.ઐયરે ૧૯૮૭ ના કરાર અને ભારતીય શાંતિ રક્ષા દળની તૈનાતીનો બચાવ કરતા કહ્યું કે તે શ્રીલંકાના વિઘટનને રોકવા અને તમિલનાડુમાં અલગતાવાદી લાગણીઓના સંભવિત ફેલાવાને રોકવાનો પ્રયાસ હતો. રાજીવ જાણતા હતા કે શ્રીલંકામાં વિઘટન ભારતમાં વિઘટન તરફ દોરી શકે છે. કરારમાં સૈન્યની સંમતિ હતી અને કોલંબોની વિનંતી પર શાંતિ રક્ષા દળોને દેશને સ્થિર કરવા માટે કામ કરવાની કલ્પના કરવામાં આવી હતી, તેના પર કબજા કરવા માટે નહીં. ઐયરે સ્વીકાર્યું કે ઓપરેશન નિષ્ફળ ગયું.ઐયરે કહ્યું કે ભૂતપૂર્વ વડા પ્રધાન રાજીવનો વિશ્વાસ તેમની શક્તિ અને નબળાઈ બંને હતા. તેમણે કહ્યું કે તેમના સલાહકારો અને સાથીઓ, સ્થાનિક અને વિદેશી, પર તેમનો ખોટો વિશ્વાસ તેમના માટે હાનિકારક સાબિત થયો. પંજાબમાં, તેમણે અકાલી દળને સત્તામાં લાવવા માટે ચૂંટણીઓમાં ગોટાળો કરીને કોંગ્રેસના સમર્થન આધારને જાખમમાં મૂક્્યો. આસામમાં, ઓલ આસામ સ્ટુડન્ટ્સ યુનિયન આસોમ ગણ પરિષદમાં પરિવર્તિત થયું અને કરારને પગલે સત્તામાં આવ્યું. બળવાખોર નેતા લાલડેંગાને મુખ્યમંત્રી બનાવાયા ત્યારે મિઝોરમમાં બે દાયકાથી ચાલી આવતી બળવાખોરીનો અંત આવ્યો.૧૯૮૭-૮૮માં રાજીવ ગાંધીએ રામાયણનું પ્રસારણ શરૂ કર્યું હતું… રાજ્યસભાના ભૂતપૂર્વ સાંસદ અને વાટાઘાટકાર જવાહર સિરકરે મણિશંકર ઐયરને પ્રશ્ન કર્યો કે જ્યારે સાંપ્રદાયિક તણાવ ચરમસીમાએ હતો અને ભાજપનો ઉદય બાબરી મÂસ્જદ ચળવળથી પ્રેરિત હતો, ત્યારે રામાયણનું પ્રસારણ કોણે કર્યું હતું. ઐયરે કહ્યું કે રાજીવ ગાંધીએ ૧૯૮૭-૮૮માં રામાયણનું પ્રસારણ શરૂ કર્યું કારણ કે તેનો હેતુ રાજકીય નહીં પણ સાંસ્કૃતિક હતો. ૧૯૮૨ના એશિયન ગેમ્સમાં રંગીન ટેલિવિઝન પણ રાજીવ ગાંધીનું યોગદાન હતું. ઐયરે કહ્યું કે રાજીવ ગાંધીને આપણા વારસા પર ખૂબ ગર્વ હતો. તે સમયે રામાયણનું પ્રસારણ આપણા સાંસ્કૃતિક વારસાના મોટા ભાગને સંપૂર્ણપણે નવા માધ્યમ પર પ્રકાશિત કરવાનો હતો.
