બિહાર વિધાનસભા ચૂંટણી માટે ચૂંટણી પ્રચાર હવે સમાપ્ત થઈ ગયો છે. બીજા તબક્કામાં બાકીની ૧૨૨ બેઠકો માટે મતદાન આવતીકાલે, મંગળવારે યોજાશે. જાકે, ચૂંટણી પ્રચારના અંત સુધી, તમામ મુખ્ય પક્ષોએ તેમના અગ્રણી નેતાઓની મદદથી મતદારોને આકર્ષવાનો પ્રયાસ કર્યો. આ માટે, રાજકીય પક્ષોએ જમીન અને હવા બંનેનો વ્યાપક ઉપયોગ કર્યો. ચૂંટણી પ્રચાર દરમિયાન બિહારમાં બધે હેલિકોપ્ટર ઉડતા જાવા મળ્યા. ઝડપી પ્રચાર સુનિશ્ચિત કરવા માટે, ઘણી પાર્ટીઓએ હેલિકોપ્ટર પર કરોડો રૂપિયા પણ ખર્ચ્યા.ચૂંટણી પ્રચાર માટે, પટના એરપોર્ટથી નેતાઓને લઈ જવા માટે દરરોજ ૨૫ હેલિકોપ્ટર અને ૧૨ ચાર્ટર્ડ વિમાનો સતત ઉડાન ભરતા હતા. જ્યારે હવાઈ પ્રચાર લાંબા સમયથી ચાલુ હતો, ત્યારે છેલ્લા અઠવાડિયામાં ગતિ તેની સંપૂર્ણ ક્ષમતાએ પહોંચી ગઈ.વેબસાઇટ ટીઓઆઇએ એરપોર્ટ સૂત્રોને ટાંકીને જણાવ્યું હતું કે ચૂંટણી પ્રચારના અંતિમ અઠવાડિયા દરમિયાન હવાઈ ઉડાનોમાં વધારો થયો છે. ૧૨૧ બેઠકો માટેના પ્રચારના પ્રથમ તબક્કા દરમિયાન, ૨૫ ઓક્ટોબરથી ૪ નવેમ્બર સુધી હેલિકોપ્ટર અને ખાનગી ચાર્ટર્ડ વિમાનોએ આશરે ૨૧૦ વખત ઉડાન ભરી હતી. આનો અર્થ એ થાય કે રાજકારણીઓને પટનાના પ્રચાર સ્થળોએ દરરોજ સરેરાશ ૧૫ થી ૧૮ હેલિકોપ્ટર લઈ ગયા હતા. એ જ રીતે, ૧૨૨ બેઠકો માટેના પ્રચારના બીજા તબક્કા દરમિયાન, ૧ નવેમ્બરથી ૯ નવેમ્બર સુધી હેલિકોપ્ટરનો આશરે ૨૪૦ વખત ઉડાન ભર્યો હતો. છેલ્લા ત્રણ દિવસમાં, હેલિકોપ્ટરનો વ્યાપક ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો, જેમાં સરેરાશ ૨૦ થી ૨૩ દૈનિક ઉડાન હતી. બિહારમાં ચૂંટણી પ્રચારના અંતિમ દિવસે, રાજકીય નેતાઓએ ૨૬ વખત હેલિકોપ્ટરનો ઉપયોગ કર્યો હતો.રાષ્ટ્રીય જનતા દળના નેતા અને મહાગઠબંધનના મુખ્યમંત્રી પદના ઉમેદવાર, તેજસ્વી યાદવે પ્રચારના અંતિમ દિવસે ૧૬ જાહેર સભાઓને સંબોધિત કરી હતી. તેમણે પ્રચાર માટે અરવલ, રોહતાસ અને જહાનાબાદનો હવાઈ પ્રવાસ કર્યો હતો. તેજસ્વી સાથે ગઠબંધનમાં ચૂંટણી લડનાર વિકાસશીલ ઇન્સાન પાર્ટીના નેતા મુકેશ સાહનીએ પણ હેલિકોપ્ટર દ્વારા ભાગલપુર અને કટિહારની મુલાકાત લીધી હતી. માત્ર વિપક્ષ જ નહીં પરંતુ શાસક પક્ષના નેતાઓએ પણ જાહેર સભાઓમાં પહોંચવા માટે હેલિકોપ્ટરનો ઉપયોગ કર્યો હતો. પ્રચારના અંતિમ દિવસે, કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રી અમિત શાહે અરવલ અને સાસારામમાં જાહેર સભાઓને સંબોધિત કરી હતી, જ્યારે સંરક્ષણમંત્રી રાજનાથસિંહે ઔરંગાબાદ અને સાસારામમાં જાહેર સભાઓને સંબોધિત કરી હતી. ભાજપના અન્ય વરિષ્ઠ નેતાઓમાં, ઉત્તર પ્રદેશના મુખ્યમંત્રી યોગી આદિત્યનાથે સુપૌલમાં પ્રચાર કર્યો હતો, અને કેન્દ્રીય મંત્રી જીતન રામ માંઝીએ નવાદા, ગયા, ઔરંગાબાદ અને શિવહરને આવરી લીધા હતા.જનતા દળ યુનાઇટેડના નેતા અને મુખ્યમંત્રી નીતિશ કુમારે ઔરંગાબાદ અને રોહતાસમાં ચૂંટણી રેલીઓ કરી હતી. કોંગ્રેસના નેતા રાહુલ ગાંધીએ પણ કિશનગંજ અને પૂર્ણિયામાં પ્રચાર કર્યો હતો. રાહુલે બિહારમાં ૧૫ જાહેર સભાઓ કરી હતી. લોક જનશક્તિ પાર્ટી (રામવિલાસ)ના નેતા ચિરાગ પાસવાને પણ કટિહાર અને ભાગલપુરમાં રેલીઓ કરી હતી. તેવી જ રીતે, નાયબ મુખ્યમંત્રી સમ્રાટ ચૌધરીએ બાંકા, જમુઈ અને ભાગલપુરમાં પ્રચાર કર્યો હતો, અને તેમના સમકક્ષ વિજય કુમાર સિંહાએ સીતામઢીમાં પ્રચાર કર્યો હતો. રાષ્ટ્રીય જનતા દળના વડા લાલુ પ્રસાદ યાદવના મોટા પુત્ર અને જેજેપી પાર્ટીના નેતા તેજ પ્રતાપ યાદવે પૂર્વ ચંપારણના કેસરિયામાં જાહેર સભાને સંબોધિત કરી હતી.કોંગ્રેસ મહાસચિવ પ્રિયંકા ગાંધી વાડ્રાએ પણ પહેલી વાર બિહારમાં પ્રચાર કર્યો હતો. આ સમયગાળા દરમિયાન, પ્રિયંકાએ ૧૦ રેલીઓ અને એક રોડ શો કર્યો હતો. જાકે, ખરાબ હવામાનને કારણે, તેમનું હેલિકોપ્ટર ઉડી ન શકતાં તેમણે એક જાહેર સભા રદ કરવી પડી હતી. આ દરમિયાન, વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ બિહારમાં કુલ ૧૪ જાહેર સભાઓ અને એક રોડ શો યોજ્યો હતો. ચૂંટણી પ્રચાર માટે ઉપયોગમાં લેવાતા ૨૫ હેલિકોપ્ટરમાંથી, ૧૫ ભાજપના, બે જદયુ,રાજદ અને કોંગ્રેસના અને એક-એક એલજેપી (રામવિલાસ), હિન્દુસ્તાની અવમ મોરચા તેજ પ્રતાપ અને અન્ય પક્ષોના હતા. ખાનગી જેટના ભાડા સોફા, પલંગ, વોશરૂમ અને ફ્લાઇટમાં ભોજન જેવી સુવિધાઓના આધારે નક્કી કરવામાં આવે છે. ભાડું પ્રતિ કલાક ૪૦૦,૦૦૦ થી ૯૦૦,૦૦૦ રૂપિયા સુધીનું હોય છે. ચાર મુસાફરોને લઈ જતું સિંગલ-એÂન્જન હેલિકોપ્ટર પ્રતિ કલાક લગભગ ૧,૫૦૦,૦૦૦ રૂપિયાનો ખર્ચ કરે છે, જ્યારે ટ્વીન-એÂન્જન મોડેલનો ખર્ચ પ્રતિ કલાક ૨,૫૦૦,૦૦૦ રૂપિયાથી ૪૦૦,૦૦૦ રૂપિયાનો થાય છે.
