પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં વધારાથી અર્થતંત્ર પર ફુગાવાનું દબાણ વધવાની ધારણા છે, જેના કારણે આગામી મહિનાઓમાં પરિવહન અને ઉત્પાદન ખર્ચમાં વધારો થઈ શકે છે અને ગ્રાહક માલના ભાવમાં વધારો થઈ શકે છે. રેટિંગ એજન્સી ક્રિસિલે મંગળવારે જાહેર કરેલા એક અહેવાલમાં આ આગાહી કરી હતી.
રિપોર્ટમાં જણાવાયું છે કે ૧૫ મેથી, પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં પ્રતિ લિટર આશરે ૭.૫નો વધારો થયો છે, અને જા ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ ઊંચા રહે છે, તો નજીકના ભવિષ્યમાં આ વધારો પ્રતિ લિટર ૧૦ સુધી પહોંચી શકે છે. ક્રિસિલે જણાવ્યું હતું કે આ સમગ્ર અર્થતંત્રમાં પરિવહન ખર્ચમાં વધારો દ્વારા પ્રતિબિંબિત થશે, જેના કારણે ખાદ્ય પદાર્થો અને અન્ય ચીજવસ્તુઓના ભાવમાં વધારો થશે.
અહેવાલ મુજબ, બળતણના ભાવમાં વધારો ફુગાવા પર સીધી અસર કરશે. બળતણના ભાવમાં ૭.૫ પ્રતિ લિટરનો વધારો છૂટક ફુગાવામાં આશરે ૦.૩૬ ટકાનો વધારો કરી શકે છે. જા બળતણના ભાવમાં ૧૦ પ્રતિ લિટરનો વધારો થાય છે, તો છૂટક ફુગાવો આશરે ૦.૪૮ ટકાનો વધારો કરી શકે છે. અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે બળતણના ભાવમાં વધારો રોડ પરિવહન પર સૌથી વધુ અસર કરશે, કારણ કે તેના ખર્ચના લગભગ ૪૨ ટકા બળતણ પર આધાર રાખે છે. આનાથી નૂર ખર્ચમાં વધારો થશે, જે રોજિંદા ચીજવસ્તુઓના ભાવને અસર કરશે. દેશમાં માલ પરિવહનનો આશરે ૭૧ ટકા હિસ્સો રોડ દ્વારા થાય છે.
ક્રિસિલના મતે, વધતા પરિવહન ખર્ચને કારણે દૂધ, ફળો, કઠોળ, ચા અને કોફી, મસાલા, ઈંડા, માંસ અને માછલી જેવા ખાદ્ય ઉત્પાદનોના ભાવમાં વધારો થઈ શકે છે, કારણ કે આ ઉત્પાદનો પરિવહન નેટવર્ક પર ખૂબ આધાર રાખે છે. અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે કાપડ, ગ્રાહક ઇલેક્ટ્રોનિક્સ, લાકડાના ઉત્પાદનો, સિમેન્ટ અને સિરામિક્સ જેવા ક્ષેત્રોમાં પણ ખર્ચ વધશે. રસાયણો, કોલસો અને ધાતુ ક્ષેત્રો પણ ફુગાવાથી પ્રભાવિત થશે. આવી સ્થિતિમાં, કંપનીઓ ગ્રાહકોને ખર્ચ આપી શકે છે અથવા ઉત્પાદનનું પ્રમાણ ઘટાડી શકે છે. સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૫ માં જીએસટી દરમાં ઘટાડો થવાથી થોડી રાહત મળી શકે છે, પરંતુ તે ઊંચા ઉર્જા ખર્ચની અસરને સંપૂર્ણપણે સરભર કરશે નહીં. અહેવાલ મુજબ, ચાલુ નાણાકીય વર્ષના પ્રથમ બે મહિનામાં ક્રૂડ ઓઇલનો સરેરાશ ભાવ પ્રતિ બેરલ ઇં૧૧૨ હતો, જે સંપૂર્ણ વર્ષના અંદાજ કરતાં ઇં૯૫ પ્રતિ બેરલ વધારે છે.
જાકે એકંદર ફુગાવો હાલમાં ભારતીય રિઝર્વ બેંકના ચાર ટકાના લક્ષ્યાંકથી નીચે છે, તે વધુ વધવાની ધારણા છે. તેમ છતાં, તે રિઝર્વ બેંકની બે થી છ ટકાની મર્યાદામાં રહી શકે છે. રિઝર્વ બેંક ફુગાવાના વલણો, ખાસ કરીને ઘરગથ્થુ અપેક્ષાઓ અને વ્યાપક ભાવ વધારા માટેના જાખમોનું નિરીક્ષણ કરવાનું ચાલુ રાખશે. અહેવાલમાં એ પણ નોંધવામાં આવ્યું છે કે રિઝર્વ બેંક નબળા ચોમાસા અને અલ નીનો જેવી હવામાન સંબંધિત પરિસ્થિતિઓનું પણ નિરીક્ષણ કરશે, જે સંભવિત રીતે ખાદ્ય ફુગાવામાં વધારો કરી શકે છે.
