ચીનના તિયાનજિનમાં તાજેતરમાં યોજાયેલી શાંઘાઈ કોઓપરેશન ઓર્ગેનાઇઝેશન સમિટમાં પીએમ મોદી અને રશિયન રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિન વચ્ચેની દ્વિપક્ષીય વાટાઘાટોથી બંને દેશો વચ્ચેના સંબંધો વધુ ગાઢ બનવા લાગ્યા છે. રશિયન રાષ્ટ્રપતિ પુતિને પીએમ મોદીને મુલાકાતની પહેલી ભેટ આપવાની જાહેરાત કરી છે. રશિયન સમાચાર એજન્સી અનુસાર, રશિયા ટૂંક સમયમાં જી-૪૦૦ એર ડિફેન્સ મિસાઇલ સિસ્ટમનો વધારાનો જથ્થો ભારત મોકલશે.
ભારત અને રશિયા વચ્ચે જી-૪૦૦ સપાટીથી હવામાં પ્રહાર કરતી મિસાઇલ સિસ્ટમના વધારાના પુરવઠા અંગે વાતચીત ચાલી રહી છે. રશિયાના ફેડરલ સર્વિસ ફોર મિલિટરી-ટેકનિકલ કોઓપરેશનના વડા દિમિત્રી શુગાયેવે જણાવ્યું હતું કે ભારત પહેલાથી જ જી-૪૦૦ સિસ્ટમનું સંચાલન કરી રહ્યું છે અને નવી ડિલિવરી અંગે ચર્ચા ચાલી રહી છે.
નોંધનીય છે કે ભારતે વર્ષ ૨૦૧૮ માં રશિયા સાથે ૫.૫ બિલિયન (લગભગ ૪૫,૦૦૦ કરોડ)નો સોદો કર્યો હતો, જેના હેઠળ પાંચ જી-૪૦૦ ટ્રાયમ્ફ સિસ્ટમ ખરીદવાની હતી. આ સોદો ચીનની વધતી જતી લશ્કરી શક્તિ સામે ભારતના હવાઈ સંરક્ષણને મજબૂત બનાવવાનો હતો. જા કે, આ સોદો વારંવાર વિલંબિત થયો છે. હવે છેલ્લા બે યુનિટની ડિલિવરી ૨૦૨૬ અને ૨૦૨૭ માટે સુનિશ્ચિત થયેલ છે.
આ દરમિયાન, રશિયન વિદેશ પ્રધાન સેર્ગેઈ લવરોવે બુધવારે કહ્યું હતું કે ભારતે રશિયા પાસેથી સંસાધનો ખરીદવાનું બંધ કરવાના યુએસ દબાણ સામે ઝૂકવાનો ઇનકાર કર્યો હતો. અમેરિકાના દબાણ છતાં ભારતે રશિયા પાસેથી તેલ ખરીદવાનું ચાલુ રાખ્યું. લવરોવે કહ્યું કે મોસ્કો ભારતના વલણની પ્રશંસા કરે છે.
ફ્રાન્સ અને ઇઝરાયલ પાસેથી સંરક્ષણ ખરીદીમાં વધારો થવા છતાં, રશિયા હજુ પણ ભારતનો ટોચનો સંરક્ષણ સપ્લાયર છે. સ્ટોકહોમ ઇન્ટરનેશનલ પીસ રિસર્ચ ઇન્સ્ટીટ્યૂટ અનુસાર, ૨૦૨૦ અને ૨૦૨૪ વચ્ચે ભારતની કુલ શસ્ત્ર આયાતનો ૩૬% રશિયા પાસેથી આવ્યો હતો.
ભારત અને રશિયાએ દાયકાઓથી વિવિધ સંરક્ષણ પ્રોજેક્ટ્સમાં સહયોગ કર્યો છે, જેમાં ભારતમાં ટી-૯૦ ટેન્ક અને એસયુ-૩૦ એમકેઆઇ ફાઇટર જેટનું લાઇસન્સ ઉત્પાદન, એમઆઇજી-૨૯ અને હેલિકોપ્ટરનો પુરવઠો,આઇએનએસ વિક્રમાદિત્ય (અગાઉ એડમિરલ ગોર્શકોવ) એરક્રાફ્ટ કેરિયર, ભારતમાં એકે-૨૦૩ રાઇફલ્સનું ઉત્પાદન અને બ્રહ્મોસ મિસાઇલ કાર્યક્રમનો સમાવેશ થાય છે.
ઓપરેશન સિંદૂર દરમિયાન પાકિસ્તાન સામે ભારતની બદલો લેવાની કાર્યવાહીમાં રશિયન જી-૪૦૦ સિસ્ટમે ઘણી દુશ્મન મિસાઇલોને સફળતાપૂર્વક નષ્ટ કરી હતી, જે તેની ક્ષમતા સાબિત કરે છે. ભારત-રશિયા વ્યૂહાત્મક ભાગીદારીને વધુ મજબૂત બનાવવાનું વચન આપે છે. આ અઠવાડિયાની શરૂઆતમાં, ભારત અને રશિયાએ વ્યૂહાત્મક ભાગીદારીને વધુ મજબૂત બનાવવાની પ્રતિજ્ઞા લીધી હતી, ખાસ કરીને એવા સમયે જ્યારે ભારત અને અમેરિકા વચ્ચે તણાવ વધી રહ્યો છે.
વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ બેઇજિંગમાં રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિન સાથેની મુલાકાત દરમિયાન કહ્યું હતું કે “ભારત અને રશિયા હંમેશા સૌથી મુશ્કેલ સમયમાં પણ ખભે ખભા મિલાવીને ઉભા રહ્યા છે. આ મુલાકાત શાંઘાઈ કોઓપરેશન ઓર્ગેનાઇઝેશનના વાર્ષિક સમિટ દરમિયાન થઈ હતી અને તે જ સમયે અમેરિકાએ ભારતીય માલ પરની ડ્યુટી બમણી કરીને ૫૦% કરી હતી, જેમાં રશિયન તેલ ખરીદી પર વધારાની ૨૫% ડ્યુટીનો સમાવેશ થાય છે.
