ભારતમાં રસોઈ ગેસ અંગે ચિંતા વધી રહી હોય તેવું લાગે છે. માર્ચમાં એલપીજીનો વપરાશ લગભગ ૧૩% ઘટ્યો. આ પાછળનું મુખ્ય કારણ પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા તણાવ અને પરિણામે પુરવઠામાં વિક્ષેપો છે. આની સીધી અસર સામાન્ય લોકોના રસોડાઓ અને હોટલ અને રેસ્ટોરન્ટ જેવા વ્યવસાયો પર પડી છે.
સરકારી માહિતી અનુસાર, માર્ચ ૨૦૨૬ માં એલપીજી વપરાશ ઘટીને ૨.૩૭૯ મિલિયન ટન થયો, જે પાછલા વર્ષની સરખામણીમાં આશરે ૧૨.૮% ઘટ્યો. ઘરેલુ સિલિન્ડર વપરાશમાં પણ ૮.૧% ઘટાડો થયો, જ્યારે વ્યાપારી ઉપયોગમાં આશરે ૪૮% ઘટાડો થયો. ભારત તેની એલપીજી જરૂરિયાતોના આશરે ૬૦% આયાત પર આધાર રાખે છે, જેમાં નોંધપાત્ર રકમ પશ્ચિમ એશિયામાંથી આવે છે. જા કે, તાજેતરના તણાવ અને યુદ્ધ જેવી પરિસ્થિતિઓએ સપ્લાય ચેઇનને વિક્ષેપિત કરી છે, ખાસ કરીને દરિયાઈ માર્ગો અવરોધિત થયા છે, જેના કારણે ગેસની ઉપલબ્ધતામાં ઘટાડો થયો છે.
પરિસ્થિતિને નિયંત્રિત કરવા માટે, સરકારે ઘરેલુ રસોડામાં ગેસની અછત ટાળવા માટે હોટલ અને ઉદ્યોગો જેવા વાણિજિયક ક્ષેત્રને એલપીજી પુરવઠો ઘટાડી દીધો છે. રિફાઇનરીઓને પેટ્રોકેમિકલ ઉત્પાદનમાંથી ફીડસ્ટોકને દૂર કરીને એલપીજી ઉત્પાદન વધારવાનો પણ નિર્દેશ આપવામાં આવ્યો છે. આ સરકારી પગલાથી ઘરેલુ એલપીજી ઉત્પાદન વધીને ૧.૪ મિલિયન ટન થયું છે, જે ગયા વર્ષ કરતા વધુ છે. આ હોવા છતાં, માંગ અને પુરવઠાનું સંતુલન એક પડકાર છે.
રસપ્રદ વાત એ છે કે, જ્યારે એલપીજી વપરાશમાં ઘટાડો થયો છે, ત્યારે પેટ્રોલ અને ડીઝલની માંગમાં વધારો થયો છે. માર્ચમાં પેટ્રોલના વેચાણમાં ૭.૬% અને ડીઝલના વેચાણમાં ૮.૧%નો વધારો થયો છે. નિષ્ણાતો માને છે કે જા પશ્ચિમ એશિયામાં તણાવ ચાલુ રહેશે તો એલપીજી પુરવઠા પર દબાણ ચાલુ રહી શકે છે. આ ભવિષ્યમાં કિંમતો અને ઉપલબ્ધતા બંનેને અસર કરી શકે છે.
