દિલ્હી-એનસીઆરમાં રખડતા કૂતરાઓ પર સુપ્રીમ કોર્ટ કડક છે. કોર્ટે આદેશ આપ્યો છે કે કૂતરાઓને આશ્રય ગૃહોમાં મોકલવામાં આવે. રસ્તા પર કૂતરાઓ દેખાવા જોઈએ નહીં. તે જ સમયે, જો કોઈ પ્રાણી પ્રેમી આ નિર્ણયની વચ્ચે આવે છે, તો તેની સામે પણ કાર્યવાહી કરવામાં આવશે. કોર્ટના નિર્ણય પછી, રખડતા કૂતરાઓ પર મેનકા ગાંધીની પીડા (મેનકા ગાંધી ઓન સ્ટ્રે ડોગ્સ) છલકાઈ ગઈ છે. પ્રાણી અધિકાર કાર્યકર્તા અને ભૂતપૂર્વ કેન્દ્રીય મંત્રી મેનકા ગાંધીને કોર્ટનો આ નિર્ણય બિલકુલ પસંદ નથી. તેમણે સુપ્રીમ કોર્ટના આદેશની આકરી ટીકા કરી છે, તેને આર્થિક રીતે અવ્યવહારુ અને વિસ્તારના પર્યાવરણીય સંતુલન માટે સંભવિત નુકસાનકારક ગણાવ્યું છે.
મેનકા ગાંધીએ કહ્યું, “દિલ્હીમાં ત્રણ લાખ રખડતા કૂતરાઓ છે. તે બધાને પકડીને આશ્રય ગૃહોમાં મોકલવામાં આવશે. તેમને શેરીઓમાંથી દૂર કરવા માટે, દિલ્હી સરકારે ૧ હજાર કે ૨ હજાર આશ્રય ગૃહો બનાવવા પડશે. કારણ કે ઘણા કૂતરાઓને એકસાથે રાખી શકાતા નથી. સૌ પ્રથમ, તેના માટે જમીન શોધવી પડશે. તેનો ખર્ચ લગભગ ૪-૫ કરોડ થશે. કારણ કે દરેક કેન્દ્રમાં, સંભાળ રાખનારાઓ, રસોઈયા અને ખોરાક આપનારાઓ અને ચોકીદારો માટે વ્યવસ્થા કરવી પડશે.”
સરકારે ૨-૩ હજાર એવી જગ્યાઓ શોધવી પડશે જ્યાં લોકો રહેતા નથી. ધારો કે જો ડિફેન્સ કોલોનીમાં લોકો વચ્ચે ૧૦૦ કૂતરા બાકી રહે છે, તો વિચારો કે શું થશે. એટલા માટે ૩ હજાર એવી જગ્યાઓ શોધવી પડશે, જ્યાં કોઈ રહેતું નથી. મેનકાએ કહ્યું કે કૂતરાઓની જાળવણી અને સંભાળ પાછળ લગભગ ૧૦,૦૦૦ કરોડ રૂપિયાનો ખર્ચ થશે. શું દિલ્હી પાસે આ માટે ૧૦,૦૦૦ કરોડ રૂપિયા છે? કૂતરાઓને ખવડાવવા માટે દર અઠવાડિયે ૫ કરોડ રૂપિયાનો ખર્ચ થશે.
મેનકાએ વધુમાં કહ્યું કે પકડાયેલા કૂતરાઓને ખવડાવવા માટે દર અઠવાડિયે ઓછામાં ઓછા ૫ કરોડ રૂપિયાનો ખર્ચ થશે, ત્યારબાદ લોકોને તેમને ખવડાવવાની જરૂર પડશે. એવું લાગે છે કે સુપ્રીમ કોર્ટનો આદેશ “ગુસ્સામાં” અને શક્યતા ધ્યાનમાં લીધા વિના પસાર કરવામાં આવ્યો હતો. તેમણે કહ્યું કે આ કેસ “કોઈપણ કારણ વગર” લેવામાં આવ્યો હતો, એક નકલી અખબારના અહેવાલના આધારે જેમાં કહેવામાં આવ્યું હતું કે એક છોકરી પર કૂતરાઓએ હુમલો કર્યો હતો, તેના માતાપિતાના જણાવ્યા મુજબ, તેણી પાછળથી “દુર્ભાગ્યવશ મેનિન્જાઇટિસથી મૃત્યુ પામી”.
મેનકા ગાંધી કહે છે કે સુપ્રીમ કોર્ટનો આદેશ ગુસ્સામાં અને શક્્યતા ધ્યાનમાં લીધા વિના પસાર કરવામાં આવ્યો હશે. તેમણે આ નિર્ણયની માન્યતા પર પણ સવાલ ઉઠાવ્યા અને કહ્યું કે માત્ર એક મહિના પહેલા, સુપ્રીમ કોર્ટની બીજી બેન્ચે આ જ મુદ્દા પર “સંતુલિત ચુકાદો” આપ્યો હતો. હવે, એક મહિના પછી, બે સભ્યોની બેન્ચે બીજા ચુકાદો આપ્યો છે જેમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે ‘બધાને પકડો’. કયો નિર્ણય સાચો છે? સ્વાભાવિક રીતે, પહેલો, કારણ કે તે સ્થાપિત નિર્ણય છે.
ભૂતપૂર્વ કેન્દ્રીય મંત્રીએ અનિચ્છનીય પરિણામોની ચેતવણી આપતા કહ્યું કે, રખડતા કૂતરાઓને દૂર કરવાથી અન્ય પર્યાવરણીય સમસ્યાઓ થઈ શકે છે. “૪૮ કલાકની અંદર, ગાઝિયાબાદ અને ફરીદાબાદથી ૩ લાખ કૂતરા આવશે કારણ કે દિલ્હીમાં ખોરાક ઉપલબ્ધ છે. અને જેમ જેમ તમે કૂતરાઓને દૂર કરશો, વાંદરાઓ જમીન પર આતંક મચાવશે. મેં મારા પોતાના ઘરમાં આવું થતું જોયું છે. ૧૮૮૦ ના દાયકામાં પેરિસમાં, જ્યારે કૂતરા અને બિલાડીઓને દૂર કરવામાં આવ્યા હતા, ત્યારે શહેર ઉંદરોથી ભરેલું હતું,” તેમણે કૂતરાઓને “ઉંદર નિયંત્રણ પ્રાણી” ગણાવતા કહ્યું.
