છત્તીસગઢ અને ઓડિશા વચ્ચે લાંબા સમયથી ચાલી રહેલા મહાનદી જળ વિવાદનો કાયમી ઉકેલ શોધવા માટે નવી દિલ્હીમાં એક મહત્વપૂર્ણ બેઠક યોજાઈ હતી. કેન્દ્રીય ગૃહ અને સહકાર મંત્રી અમિત શાહની અધ્યક્ષતામાં, છત્તીસગઢના મુખ્યમંત્રી વિષ્ણુદેવ સાંઈ અને ઓડિશાના મુખ્યમંત્રી મોહનચરણ માઝીએ કર્તવ્ય ભવનમાં યોજાયેલી આ ઉચ્ચ સ્તરીય બેઠકમાં મહાનદી સંબંધિત વિવિધ મુદ્દાઓ પર ચર્ચા કરી. બંને રાજ્યોએ પોતપોતાના મંતવ્યો રજૂ કર્યા.
બેઠક દરમિયાન, મુખ્યમંત્રી વિષ્ણુદેવ સાંઈએ જણાવ્યું હતું કે મહાનદી ફક્ત પાણીનો †ોત નથી, પરંતુ બંને રાજ્યોની સભ્યતા, સંસ્કૃતિ, કૃષિ અને આજીવિકા સાથે જાડાયેલી જીવનરેખા છે. મહાનદી છત્તીસગઢ અને ઓડિશાને વિભાજીત કરતી નદી નથી, પરંતુ તેમને જાડે છે. તેથી, તેનો ઉકેલ સ્પર્ધા અથવા સંઘર્ષને બદલે સહકાર, વિશ્વાસ અને સર્વસંમતિ પર આધારિત હોવો જાઈએ. આપણા પ્રયાસો એવા ઉકેલ શોધવાના હોવા જાઈએ જે બંને રાજ્યો અને તેમના નાગરિકોના હિતોનું રક્ષણ કરે. છત્તીસગઢ એક ન્યાયી, ન્યાયી, વૈજ્ઞાનિક, પારદર્શક અને લાંબા ગાળાના ઉકેલની હિમાયત કરે છે. આવો ઉકેલ બંને રાજ્યોના ખેડૂતો, સામાન્ય નાગરિકો અને ભાવિ પેઢીઓના હિતોને ધ્યાનમાં રાખીને ઘડવો જાઈએ.
સીએમ સાઈએ જણાવ્યું હતું કે મહાનદી છત્તીસગઢમાં ઉદ્ભવે છે, અને તેના કેચમેન્ટ વિસ્તારનો મોટો ભાગ રાજ્યમાં આવેલો છે. કૃષિ, સિંચાઈ, પીવાનું પાણી અને આદિવાસી અને ગ્રામીણ વિસ્તારોની વિકાસ જરૂરિયાતો, ખાસ કરીને રાજ્યમાં, મહાનદી નદી સાથે જાડાયેલી છે. તેથી, કોઈપણ ટકાઉ ઉકેલ છત્તીસગઢની આ વાસ્તવિક જરૂરિયાતોને પૂરતા પ્રમાણમાં પૂર્ણ કરે તે જરૂરી છે. છત્તીસગઢ પોતાના હિતોને સંબોધતી વખતે, ઓડિશાની જરૂરિયાતો અને હિતોનું પણ સંપૂર્ણ સન્માન કરે છે. હીરાકુડ ઓડિશાની જીવનરેખા છે, અને છત્તીસગઢ તેના મહત્વને સંપૂર્ણ રીતે સમજે છે. મુખ્યમંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે છત્તીસગઢ હીરાકુડ જળાશયના હિત અને તેના સુગમ સંચાલન માટે જરૂરી સહયોગ સાથે આગળ વધવા માટે તૈયાર છે.
મહાનદી જળ વિવાદના ઉકેલ માટે કેન્દ્રીય ગૃહ અને સહકાર મંત્રી અમિત શાહ દ્વારા લેવામાં આવેલી પહેલનું સ્વાગત કરતા તેમણે કહ્યું કે કેન્દ્ર સરકારની મધ્યસ્થી હેઠળ બંને રાજ્યો વચ્ચે થયેલી સકારાત્મક વાતચીતથી પરસ્પર સંમતિથી ઉકેલ શોધવાની આશા મજબૂત થઈ છે. રાષ્ટÙીય એકતામાં સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલના યોગદાનને યાદ કરતા તેમણે કહ્યું કે સ્વતંત્રતા પછી દેશને એક કરવામાં પટેલે ઐતિહાસિક ભૂમિકા ભજવી હતી. આજે, રાજ્યો વચ્ચે સંવાદ અને સર્વસંમતિ દ્વારા લાંબા સમયથી પડતર મુદ્દાઓનું નિરાકરણ લાવવાના પ્રયાસો પણ સહકારી સંઘવાદ અને રાષ્ટ્રીય એકતાની આ ભાવનાને મજબૂત બનાવે છે. બંને રાજ્યો વચ્ચે પાણી સંબંધિત મુદ્દાઓનું સૌહાર્દપૂર્ણ નિરાકરણ રાજ્યો વચ્ચે વિશ્વાસ, સહયોગ અને ભાવનાત્મક સંબંધોને પણ મજબૂત બનાવે છે. વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના નેતૃત્વમાં, રાજ્યો અને કેન્દ્ર સરકાર વચ્ચે સંકલન, સહકારી સંઘવાદની ભાવનાને ધ્યાનમાં રાખીને, જટિલ મુદ્દાઓના નિરાકરણ તરફ પ્રગતિ માટે અનુકૂળ વાતાવરણ ઊભું કરે છે.
છત્તીસગઢ અને ઓડિશા વચ્ચેના ઊંડા સામાજિક, સાંસ્કૃતિક અને ઐતિહાસિક સંબંધોનો ઉલ્લેખ કરતા મુખ્યમંત્રીએ કહ્યું કે બંને પડોશી રાજ્યોના લોકો વચ્ચેના સૌહાર્દપૂર્ણ સંબંધો સદીઓ જૂના છે. બંને રાજ્યોની આદિવાસી સંસ્કૃતિઓ, પરંપરાઓ અને જીવનશૈલીમાં ઘણી સમાનતાઓ છે. ભગવાન જગન્નાથમાં શ્રદ્ધા અને શિવરીનારાયણથી પુરી સુધીના સાંસ્કૃતિક સંબંધોનો ઉલ્લેખ કરતા તેમણે કહ્યું કે આપણી શ્રદ્ધા અને સંસ્કૃતિ આપણને એક કરે છે. મહાનદી પણ આ સહિયારી વારસા અને જીવનશૈલીનો એક ભાગ છે. તેથી, મહાનદીને સહકાર, વિકાસ અને વિશ્વાસનું માધ્યમ બનાવવાનો આપણો સામૂહિક પ્રયાસ હોવો જાઈએ, વિવાદની રેખા નહીં.મહાનદી જળ વિવાદ ટ્રિબ્યુનલની રચના ૨૦૧૮ માં મહાનદી નદીના પાણીની વહેંચણીના વિવાદને ઉકેલવા માટે કરવામાં આવી હતી. આની સમાંતર, પરસ્પર વાતચીત અને તકનીકી પરામર્શ દ્વારા બંને રાજ્યોને સ્વીકાર્ય ઉકેલ શોધવા માટે સતત કાર્ય કરવામાં આવી રહ્યું છે.
