જમ્મુ અને કાશ્મીરના શ્રીનગરમાં ભગવાન ગોપીનાથના આશ્રમમાં ભક્તોનો મોટો મેળાવડો થયો છે. કાશ્મીરથી વિસ્થાપિત થયેલા કાશ્મીરી પંડિતોએ ૩૬ વર્ષ પછી મોટી સંખ્યામાં આ મેળામાં ભાગ લીધો છે. આ પ્રસંગે, હવન, ભજન અને કીર્તન સાથે આખો દિવસ આનંદ અને આધ્યાત્મિક ખુશીથી ભરેલો રહ્યો. આટલા વર્ષો પછી શાંતિપૂર્ણ વાતાવરણ ભક્તોને ૧૯૯૦ ના દાયકા પહેલાના વાતાવરણની યાદ અપાવે છે. આખો વિસ્તાર ભગવાન ગોપીનાથના મંત્રોચ્ચારથી ગુંજી ઉઠ્યો.
૧૯૯૦ ના દાયકામાં આતંકવાદના યુગ દરમિયાન, ગોળીબારના અવાજે માત્ર મંદિરના ઘંટનો અવાજ જ દબાવી દીધો નહીં પરંતુ કાશ્મીરી પંડિતોને કાશ્મીર છોડવા માટે પણ મજબૂર કર્યા. છતાં આજે, ૩૬ વર્ષ પછી, આ જ શેરીઓમાં “ભગવાન ગોપીનાથ” ના મંત્રોચ્ચાર ગુંજી ઉઠે છે. કાશ્મીરમાં પરિસ્થિતિમાં આવેલા પરિવર્તનનો અંદાજ કાશ્મીરી પંડિતોના ચહેરા પરના સ્મિત અને તેમના આત્મવિશ્વાસથી લગાવી શકાય છે. બાળપણ જ્યાં વિતાવ્યું હતું તે શેરીઓમાં હિંસા અને આતંકવાદને નજીકથી જાયા પછી, તેઓ હવે હવામાં શાંતિનો અહેસાસ અનુભવે છે અને પોતાના ઘરે પાછા ફરવા માટે ઝંખે છે. ભગવાન ગોપીનાથ આશ્રમમાં આજે યોજાયેલા મેળાના ફોટોગ્રાફ્સમાં આ પરિવર્તન સ્પષ્ટ દેખાય છે. ૩૬ વર્ષમાં પહેલી વાર આટલી મોટી સંખ્યામાં કાશ્મીરી પંડિતો ત્યાં ભેગા થયા હતા.
૧૯૯૦ સુધી, શ્રીનગરના મધ્ય ભાગ હબ્બા કડલમાં કાશ્મીરી પંડિતોની મોટી વસ્તી રહેતી હતી. જેલમ નદીના કિનારે ઘણા પ્રાચીન અને ઐતિહાસિક મંદિરો અને આશ્રમો છે. આમાંથી એક ભગવાન ગોપીનાથ આશ્રમ છે, જ્યાં ૧૯૯૦ ના દાયકા પહેલા, સંતની પુણ્યતિથિ પર દર વર્ષે મોટો મેળો ભરાતો હતો. ખીણના ખૂણે ખૂણેથી કાશ્મીરી પંડિતો પૂજા, હવન અને કીર્તન કરવા માટે ત્યાં ભેગા થતા હતા. પરંતુ ૧૯૯૦માં આતંકવાદની શરૂઆત સાથે, એક એવો સમય શરૂ થયો જ્યારે કાશ્મીરી પંડિતોને કાશ્મીર છોડવાની ફરજ પાડવામાં આવી, પરંતુ મંદિરો પણ શાંત થઈ ગયા. જાકે, કાશ્મીરી પંડિતો હવે પરિસ્થિતિમાં સુધારો અનુભવી રહ્યા છે અને આશા રાખે છે કે સરકાર ટૂંક સમયમાં તેમના ઘરે પાછા ફરવા માટે નક્કર પગલાં લેશે.
દેશભરના વિવિધ રાજ્યોના કાશ્મીરી પંડિતોએ કહ્યું કે કેટલાક ૩૫ વર્ષ પછી કાશ્મીર પાછા ફર્યા છે, જ્યારે કેટલાક ૧૦ વર્ષ પછી. તેમણે કહ્યું કે ૧૯૯૦ના દાયકા પહેલા કરતાં આજે કાશ્મીરમાં વાતાવરણ ઘણું સારું છે, અને પરિÂસ્થતિમાં સુધારો થયો છે. આ જ કારણ છે કે ગોપીનાથની પુણ્યતિથિ ઉજવવા માટે આટલી મોટી સંખ્યામાં કાશ્મીરી પંડિતો અહીં ભેગા થયા છે. અહીં આવવાથી બાળપણની યાદો તાજી થઈ ગઈ છે અને ૧૯૯૦ના દાયકા પહેલાના યુગ જેવી અનુભૂતિ થાય છે. તેમણે કહ્યું કે કાશ્મીરી પંડિતો માટે તેમના ઘરે પાછા ફરવાનો સમય આવી ગયો છે, પરંતુ તેમણે ભાર મૂક્યો કે સરકારે આ શક્ય બનાવવામાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવવી જાઈએ. તેમણે એમ પણ કહ્યું કે કાશ્મીરી મુસ્લિમો પણ કાશ્મીરી પંડિતોની વાપસી ઇચ્છે છે.
અગાઉ, ભારત અને વિદેશથી કાશ્મીરી પંડિતોના એક મોટા જૂથે કાશ્મીરની પરિસ્થિતિનું મૂલ્યાંકન કરવા અને સમુદાયના વાપસી માટે સંયુક્ત અવાજ ઉઠાવવા માટે મુલાકાત લીધી હતી. ભગવાન ગોપીનાથની પુણ્યતિથિ પર આજે મોટી સંખ્યામાં કાશ્મીરી પંડિતોની હાજરી તેમના ઘરે પાછા ફરવાની ઇચ્છાને સ્પષ્ટપણે દર્શાવે છે. જા કે, આ માટે, સરકાર અને મુસ્લિમ સમુદાય વચ્ચે સહયોગ જરૂરી છે.
