ઓડિશામાં સ્પેશિયલ ઇન્ટેન્સિવ રિવિઝનના પ્રથમ તબક્કા પછી જાહેર કરાયેલા ડેટાએ ધ્યાન ખેંચ્યું છે. જ્યારે ઓડિશામાં અગાઉ કુલ ૩૩,૩૯૯,૫૯૧ નોંધાયેલા મતદારો હતા, ત્યારે પ્રકાશિત ડ્રાફ્ટ મતદાર યાદીમાં હવે ૩૧,૩૮૭,૦૩૪ નામોનો સમાવેશ થાય છે. આનો અર્થ એ થયો કે પહેલી નજરે અંદાજે ૨૦.૧૨ લાખ નામ ગાયબ હોય તેવું લાગે છે. જાકે, ચૂંટણી પંચે સ્પષ્ટતા કરી છે કે આનો અર્થ એ નથી કે આ બધા નામ કાયમ માટે દૂર કરવામાં આવ્યા છે.
માહિતી અનુસાર, એસઆઇઆર ઝુંબેશ ૩૦ મે થી ૨૮ જૂન, ૨૦૨૬ દરમિયાન હાથ ધરવામાં આવી હતી. આ સમયગાળા દરમિયાન, રાજ્યના ૯૩.૯૭ ટકા મતદારો, એટલે કે ૩૧૩.૮૭,૦૩૪ મતદારોએ તેમના ગણતરી ફોર્મ સબમિટ કર્યા હતા. આ સંખ્યા હાલમાં ડ્રાફ્ટ મતદાર યાદીમાં શામેલ છે.
ડ્રાફ્ટ યાદીમાંથી આશરે ૨૦ લાખ લોકોના નામ ગુમ થવા પાછળ અનેક કારણો આપવામાં આવ્યા છે. આમાં એવા લોકોનો સમાવેશ થાય છે જેમણે બીજા રાજ્યમાં મતદાર તરીકે નોંધણી કરાવી છે, જેઓ મૃત્યુ પામ્યા છે, જેઓ તેમના સરનામે મળ્યા નથી, જેમણે નિયત તારીખ સુધીમાં ફોર્મ સબમિટ કર્યું નથી, અથવા જેઓ, કોઈ અન્ય કારણોસર, તેમની મતદાર નોંધણી ચાલુ રાખવા માંગતા ન હતા. કમિશને જણાવ્યું હતું કે કેટલાક લોકોના નામ એક કરતાં વધુ જગ્યાએ નોંધાયેલા જોવા મળ્યા હતા. આવા કિસ્સાઓમાં, અંતિમ યાદીમાં ફક્ત એક જ જગ્યાનો સમાવેશ કરવામાં આવશે.
ચૂંટણી પંચે સ્પષ્ટતા કરી છે કે જો કોઈ લાયક મતદારનું નામ ડ્રાફ્ટ યાદીમાં શામેલ ન હોય, તો ગભરાવાની જરૂર નથી. દાવા અને વાંધા માટેની પ્રક્રિયા ૪ ઓગસ્ટ, ૨૦૨૬ સુધી ચાલુ રહેશે. આ સમયગાળા દરમિયાન, સંબંધિત વ્યક્તિ ફોર્મ ૬ ભરીને પોતાનું નામ સમાવવા માટે અરજી કરી શકે છે. અરજી સાથે જરૂરી દસ્તાવેજા અને ઘોષણાપત્ર હોવું આવશ્યક છે.
જા કોઈ નાગરિક પોતાનું નામ ડ્રાફ્ટ મતદાર યાદીમાં શામેલ છે કે નહીં તે તપાસવા માંગતો હોય, તો તેઓ તેમના વિસ્તારના બૂથ લેવલ ઓફિસરનો સંપર્ક કરી શકે છે.ઇસીઆઇએનઇટી મોબાઇલ એપ્લિકેશન, મતદારો પોર્ટલ અને ઓડિશાના મુખ્ય ચૂંટણી અધિકારીની વેબસાઇટ પર પણ નામ ચકાસી શકાય છે.
ચૂંટણી પંચે એમ પણ જણાવ્યું છે કે નોટિસ અને યોગ્ય પ્રક્રિયા વિના કોઈપણ મતદારનું નામ દૂર કરવામાં આવશે નહીં. જા નામ દૂર કરવાનો પ્રસ્તાવ મૂકવામાં આવે છે, તો સંબંધિત અધિકારી નોટિસ જારી કરશે, અને સુનાવણી પછી જ નિર્ણય લેવામાં આવશે. જા કોઈ વ્યક્તિ નિર્ણયથી અસંતુષ્ટ હોય, તો તેઓ જિલ્લા કલેક્ટર અને પછી મુખ્ય ચૂંટણી અધિકારીને અપીલ કરી શકે છે.
રાજ્યના ૩૦ જિલ્લાઓમાં આ સમગ્ર ઝુંબેશમાં ચૂંટણી અધિકારીઓ, બૂથ-સ્તરના અધિકારીઓ, નિરીક્ષકો, સ્વયંસેવકો અને વિવિધ રાજકીય પક્ષોના બૂથ-સ્તરના એજન્ટોએ સાથે મળીને કામ કર્યું. પંચ જણાવે છે કે આ ખાસ સુધારાનો ફક્ત એક જ ઉદ્દેશ્ય છેઃ ખાતરી કરવી કે દરેક પાત્ર નાગરિકનું નામ મતદાર યાદીમાં શામેલ થાય અને કોઈ અયોગ્ય વ્યક્તિનું નામ યાદીમાં ન રહે. હવે બધાની નજર દાવા અને વાંધાઓની પ્રક્રિયા પર રહેશે, જે ૪ ઓગસ્ટ સુધી ચાલુ રહેશે. ચકાસણી પૂર્ણ થયા પછી, અંતિમ ઓડિશા મતદાર યાદી ૬ સપ્ટેમ્બર, ૨૦૨૬ ના રોજ પ્રકાશિત કરવામાં આવશે
